Elektrik tüketicisi Netflix seyircisine benzer mi?

Neden önemli?

Netflix’in tüketici yaklaşımı acaba elektrik şirketleri için de örnek olabilir mi? Öncelikle dürüst bir noktadan yola çıkılmış, söylenen ile gerçek tercihler çok farklı. Kişiselleştirirken değişik tüketici kümeleri oluşturmak ve ona göre erişmek, görüntüye önem vermek, test grupları ile denemeler yapmak. Tüketicinin herşeyi bilmesine değil, tüketici ile etkileşime odaklanmak önemli. Bu konular Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Tüketici zirvesinde de gündeme gelmişti. Not olarak durmasında fayda var.

Farklı Tüketici Tipleri

Tartışmanın asıl raporlardan biri bidgely’nin “Learning from Netflix” raporu

Rapor kısaca 4 noktaya değiniyor:
– Kümeleme ile başlayan kişiselleştirme
– Tüketici geri bildirimleri gürültülü
– Görünüş önemlidir
– Test edip, denemek

Soru şu : Sürekli google, apple ve netflix gibi hizmetleri alan ve bu hizmetlerin kendi arama geçmişi ve tercihlerine göre kişiselliştirilmesinden hoşlanan tüketiciler, diğer hizmetlerin de “hiper-kişiselliştirilmesini” istemez mi?

Netflix’in Baş İçerik Sorumlusu Ted Sarandos : “Ben hiç bir şov programımızın markamızı belirlemesini istemem, veya bizim markamızın da şovları… Bizim markamız kişiselleştirme [kişiye özel hale getirme]”

Tamam da bu iş nasıl olacak? Burçlara göre mi tüketicileri belirleyeceğiz. Netflix 130 milyon izleyicisini, 2000 “farklı tad kümesine” indirgemiş. Fakat bunu gerçek “izleme alışkanlıklarına” göre yapmış.

Asıl Konu:Söylenen Tercihler ile Açığa Çıkan Tercihler

Raporun bence en vurucu kısmı burası. Meselea ABD’deki tüketiciler daima daha ekonomik araç istediklerini belirtirken daima daha yüksek motor hacimli araç-jipimsi(SUV) alıyor. Bu literatürde çok bilinen “Söylenen vs Açığa Çıkan Tercihler” (declared vs revealed preferences) olarak biliniyor.

Netflix bunu ABD’li komedyen Adam Sandler’in geyik filmleri üzerinden görmüş.. Bu filmler tüketiciden 3 yıldız alıp defalarca izlenirken, çok iyi denilen bir belgesel 5 yıldız alıp bir defa izlenebiliyor. Davranış Adam Sandler, söylem National Geographic.. Bu sebeple 5 yıldız puanlamayı bırakıp sadece parmak yukarı/aşağı uygulamasına geçiyor ve daha başarılı bir sonuç elde ediyor.

Sonuç: Tüketici anketleri gürültülüdür, yani asıl sinyal ve mesajı duymak zordur.

Peki elektrikte ne yapılabilir. Mesela fatura ödeme gruplarına göre tüketicileri ayırarak, ödeme yöntem ve taksitlendirme konusunda kullanmak istedikleri arayüzü seçme imkanı gibi, evdeki tüketim cihazlarını canlı takip ederek , “faturanız bu ay şu cihazların çok kullanımından dolayı yüksek gelebilir” uyarısı da verebilir. Aynı şekilde faturalarını düşürmek için tüketicilere “yaptım/yapacağım” (Netflix’deki başparmak yukarı/aşağı) ile bir yapılacaklar listesi kişiselleştirilebilir.

Görünüş Önemli

Netflix araştırması tüketicilerin program başlıklarına ortalama 1.8 saniye baktıklarını, zamanın %82sini ise çizim, fotoğraf ve görsellerde geçirdiklerini gözlemiş. Aesthetic Visual Analysis denilen Estetik Görsel Analiz ile kullanıcılar mesela komedi izlemişler ise filmdeki komik kahramanların resimlerinin olduğu kapak görüntüsü ekrana geliyor.

Elektrik sektöründe mesela, daha çevreci olan tüketicilere “Enerji tüketimini azaltarak, ağaç dikmemize yardım edin” mesajı giderken, daha maliyet etkin kümelere “enerji tüketiminizi düşererek 5 TL tasarruf edebilirsiniz” mesajı gönderilebilir.

Test etmek çok önemli, Netflix’in de bir “deneysel platformu” var. Arayüz, öneriler, tekrar oynatma, arama ve üyelik konularında deneyler yapıyor.

Bidgely, tüketicilere atılan emaillerde elektrik tasarruf programı yerine şirket isminin görülmesinin maillerin açılma oranını arttırdığını görmüş. Şirket ismini konuda yazan maillerin açılma oranı %41. Program isimleri ise %29.

Elektrikte ABD örnekleri

ABD’deki Smart Energy Consumer Collaborative – akıllı enerji tüketici işbirliği- SECC, 5 grup enerji tüketicisi kümesi belirlemiş.

  1. Kararlı ve etkileşen: Enerjiyi verimli kullanmak için daima arayış içinde olan ve hizmet sağlayıcı ile iletişim halinde olan (tüm pazarı %15i).. Bunların ilgisini çeken 3 hizmet: Gelecekteki enerji maliyetlerini tahmin etme, yenilenebilirler, yatırımların geri dönüşünü hesaplama
  2. Motive ama aktif değil: Genelde enerji verimlidir, ilgilenir ama adım atmamıştır. Bunlar da maliyet öngörme, işine uygun tarife ve pik zamanlarda tüketim düşüşü ile destek sistemleri(bill credit)
  3. Destek varsa ilgilenen: Çok enerji verimliliği yapmamış, belki erişilse yapacak. İlgilendikleri hizmetler tarifeler, iş yerinde enerji verimliliği etüdü, pik zamanlarda tüketim düşürme(fatura indirimi karşılığı) . Pazarın %27si
  4. Tasarruf eden ve memnun: Genelde hep enerji verimli olmuş, ama aktif olarak enerji verimliliğini takip etmeyen. İlgilendikleri hizmetler gelecek enerji maliyetleri, yatırım(enerji verimliliği) geri dönüş hesabı, pik talep düşümden fatura kazancı. Tüm kümenin %13ü
  5. Kararlı olarak ilgisiz: Hem enerji verimli değil hem de bu konuda erişilmeye de açık değil. Maliyetler, kesinti uyarıları ve pik talep düşümleri. Bunlar da tüm kümenin %28’i

SECC’in bir başka raporunda ise 5 tüketici grubu belirlemiş. “Yeşil Şampiyonlar”, “Tasarruf arayanlar”, “Teknolojiye mesafeliler”, “Belirleyiciler”, ve “Statükocular”…(özetler burada)

Sadece gruplar belirlenmemiş, ayrıca bu grupların değişik programlara tepkileri de ölçülmüş. (Çevrimiçi energy perakende pazarı, enerji yöneticis aracı ve canlı ödül programı)

Nihai sonucu ise tüketici havuca daha fazla ve iyi tepki veriyor. Bidgely raporunda çok ilginç bir kısım da var “Ortalama tüketici kWh’in ne olduğunu bilmiyor veya umursamıyor, ama onlar ile etkileşim kritik. Şirketler değişen tepkilere cevap vermek zorunda”

Bidgely’e göre “tüketiciler, kendi deklare ettikleri kadar iyi, çevreci vatandaşlar olmayabilir”. Bu da şirketler için çözülmesi gereken bir bilmece. Yöneticilere göre %44’ü tüketcinin ne istediğini çözmenin en büyük problem olduğunu söylemiş.

Şirketler tarafında ise tüketicinin en çok (%56) kolay kullanım, %19’u temiz/yeşil enerji, %19u hızlı, kişiselleştirişmiş hizmet, %13’er lik kesim de daha fazla kontrol ve daha ucuz enerji istediği düşünülüyormuş.

PJM’in 2020 uzun dönem yük öngörüsü raporundaki teknik detaylar

Tüm detaylı bilgiler, Excel dosyaları ve rapora bu linkten erişebilirsiniz.

Neden önemli gördüm?

PJM’in öngörülerinde modelin arka planında bazı parametreler çok ilgimi çekti. Mesela veri merkezlerinin enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasında birebir ilişki olmaması, CVR gibi gerilim düşümlü tasarruf yöntemlerinin etkileri, talep düşümünde verimliliğin güneşten daha etkili olması, teknik detaylarda günlerin, noel ışıklandırmalarının, CDD yani soğutma gün derecenin gecikmeli olarak da hesapta yer alması vs. ilginç geldi.

PJM nedir?

30 Aralık’ta ABD’deki önemli bölgesel iletim birliklerinden (organization). PJM ile ilgili yazılmış bir kitap da var : “Creating Competitive Power Markets: The PJM Model” adıyla (link)

PJM’in öngörüleri önemli, çünkü teknolojinin uç noktalarında denemeleri ve planlamaları var. Bunun en büyük sebebi ise muhtemelen bağımsız bir organizasyon anlaşması ile kurulması ve yeni şeyler denemek için kanun değişikliklerine ihtiyacının olmaması.

Benim ilgimi çeken PJM’in 2020 yük öngörüsünden çok ek yani supplamentteki bazı detaylar.
Rapor ile ilgili özet burada :
Sayfanın son paragrafında raporun linki ve ekinin linki var.

Rapor özetinden bazı satır başları

-Hane tüketim artışlarını 1998’den bu yana gelen %0.9’dan geleceğe %0.6 artış olarak düşürerek taşımaları
-Ticari tüketim de %1’den 2020-2035 içi %0.6 olarak öngörülmüş
-En ilginci ise sanayinin 1998-2018’de ortalama %-0.5 küçülen sanayi elektrik talebini ile pozitif yani %0.4 ile öngörmeleri
-Elektrikli arabaların talep artışına %0.1den daha az tüketim artışı ekleyeceğini öngörmüşler
-Eğer güneş ve cihaz verimliliklerindeki artışlar olmasa talep artışını %1 bekliyorlar
-Fakat mevcut yük artışı %0.5.
-Yük artışındaki düşüşün %0.2si tüketicilerin yaptığı güneş üretimleri, %0.3’ü de verimlilik. VERİMLİLİK etkisini güneşten fazla öngörmeleri de ilginç

Asıl Kısım:Ek ve Model detayları

(link)

PJM rapora verdiği ekte detaylı olarak modellemedeki temel parametrelerini anlatmış. Bana ilginç gelen bir kaç kısım şunlar:

  1. Model Yapısı:Modeli önce iklim-hava faktörlerinden etkilenmeyen şekilde kurgulayarak daha sonra hava etkilerini içeren ikinci modele geçiyorlar.

2. Takvim etkilerinde Christmas – yani Noel aydınlatma etkilerini de dikkate alıyorlar. Tatilden önceki günlerde de sanki %20lik bir göreceli (tatil=1, diğer günler =0, tatilden önceki gün =0.2) bir düşüşleri var.

3. Alt sektörler bazında 3 ana sektör var ve “Appliance Saturation” yani cihaz sayısındaki doygunluk en ilginç parametrelerden biri. Daha önce gördüğümüz makalelerde cihaz sayısındaki doygunluk yanında, yeni tip cihazlar (ipad, vs) daki artışında önemli olduğunu görmüştük

4. Konut tüketiminde ısıtma, soğutma ve diğer diye bir ayrım var. Yıllık konut kullanımında bu 10000 kWh’e denk geliyor. Yani aylık 900kWh, bunun 500 kWh ‘ı ısıtma hariç gibi gözüküyor. Sanki Türkiye’deki ortalamanın 3-4 katı.

5. Ticarethanede alan başına tüketim esas alınıyor. Buradaki dikkat edilmesi gereken nüfus başına alanın da artacağı tahmini

6. Sanayide ise 3 ana sektöre bakılmış. İnşaat, doğal kaynaklar ve maden ile imalat sektörleri. Moody’s Analytics’den istihdam öngörüleri almışlar. Burada da sanayi enerji yoğunluğu energy use per output,yani çıktı/üretim başına enerji kullanımı bana ilginç geldi. Normalde birçok kişi $ çıktı başına enerji kullanımına bakar

7. Isıtma ve soğutma kısmı çok detaylı: Nihai tüketimde ısı tüketimi endeksini sabit tutarak, soğutma endeksini yükseltmişler. Yani ısınma ihtiyacı nisbeten sabit, ama soğutma talep artışı bayağı pozitif görünüyor.

8. Isıtmada CDD yani soğutma gün derecesini kullanmışlar. Fakat daha da farklı olarak geciktirilmiş CDD (lagged Cooling Degree Days) de kullanılmış. Bizdeki modellerde genelde bu bir gün önceki talep ile aslında modellere dahil edilir. Sayfa 18’e kadar detaylı kısımlar var

9. Dağıtık güneş ise dağıtım altında olduğundan PJM’in piyasalarında yer almıyor kabul edilmiş. Yani PJM’in hesapladığı talepten pay alan, PJM’i gördüğü talebi düşüren bir faktör.

10. PEV :Şarjlı elektrik arabalar, PJM’in 2020 raporuyla ilk defa yer verdiği bir konu. Bu hesaplamada araçların 20 yıl piyasada kaldığı öngörülmüş. Pik talebe etkide ise iki seviye şarj ayrımına gidilmiş. Seviye 1 (Level 1) şarj 1.4kW ve seviye 2 şarj 7.7 kW çekiyor kabul edilmiş. Araçların %80’i 1.seviye şarj kullanacak deniyor Oysa ileri doğru tahminlerde 40kWh batarya için seviye 1 tahminleri çok yüksek. Buradaki tahminlerine katılmıyorum. Seviye 2 bence daha çok olmalı

Ortalama şarjlı elektrikli araba (PEV)yılda 4500kWh tüketiyor var sayılmış. Kabaca 21-22 kWh/100km dersek yılda 20000 km’ye denk geliyor.

11. CVR – Yani Gerilim Düşürmeli Tasarruf – Conservation Voltage Reduction konusunda sayfa 23’teki Baltimore Gas and Electric’in (alt dağıtım bölgesi) kısmı bana ilginç geldi. 2014’te başlayan program 2022’de tüm bölgede kullanılacakmış. Bu sistemde trafo çıkış voltajları cihazları kapatmayacak şekilde tolere edilebilecek şekilde düşürülerek, bir miktar tasarruf sağlanıyor. Benzer şekilde detayını anlayamamakla birlikte COMED bölgesinde de Gerilim Eniyileme (Voltage Optimization) programı da oldukça talepte etkili gözüküyor

12. Belki de en ilginç noktalardan biri veri merkezleri (data center) : Dominio bölgesi, bölgesindeki veri merkezlerinin yük oluşturduğunu ama ekonomik etkisinin nisbeten daha az olduğunu söyledi. Şöyle düşünün Google 5 tane daha veri merkezi kurdu ama fatura ve ekonomik büyüklük California’da. Yani veri merkezleri ile ekonomik büyüme-talep ilişkisi gerçekten anlamsızlaşıyor.

13. İleri doğru yük tahminlerinde ise (sayfa 29) olasılıksal yani percentile bir grafik oluşturmaları gayet iyi olmuş. Yani o yıldaki pik ne olacak yerine, yazın pik talep dağılımı olasılığı nasıl olacak sorusu daha mantıklı(aşağıda).

Podcast – Dr Emre Gençer

Emre Gençer MIT Energy Initiative’de araştırmacı bilimadamlarından. Bu podcastte Emre ile güneş, enerjinin geleceği ve depolamayı konuştuk. Güneşte en dikkat çeken kısım ise, sadece elektrik üretimi değil su üretiminden tarıma, endüstriyel ısıdan hidrojene bir çok amacı birarada yerine getiren hidrojen sistemlerinin kullanılması konusuydu.

Dinlemek için: http://barissanli.com/podcast/20191016-eg.mp3

WEO 2018 – Dünya Enerji Görünümü 2018 yorumları

Uluslararası Enerji Ajansı, her yıl yayınlanan ve verileri tüm sektör tarafından referans gösterilen World Energy Outlook 2018 (WEO2018)’i yayınladı. Basın toplantısını internetten takip ettim, gazeteci sorularını ve cevaplarını dinledim. Web’den de kalan kısımlara baktım. Bazı kısımları atladım (enerjiye erişim gibi). Özetlerim şu şekilde

İlk bakışta:

İki ana senaryo var

  • New Policies Scenario (Referans senaryo – NPS) : Hükümetlerin açıkladığı politika hedefleri
  • Sustainable Development Scenario (Sürdürülebilirlik senaryosu –SDS): Temiz enerji ve iklim değişikliği senaryosu

Diğer ek senaryolar :

  •  FiES : Future is Electric Scenario (Gelecek elektrikte senaryosu): “elektriğin payının daha da arttığı”
  •  LOP : Low oil price case (LOP) :petrol fiyatları 60-70$/v aralığında. (Petrol üreticisi ekonomisi kısmı için)
  •  New Policies Scenario Plus( Referans +)

Ana uyarı

  • Tüm iklim değişikliği sorunsalını yenilenebilirler ile çözemeyiz
  • Eğer petrolde bir an önce yatırımlar gelmezse önümüzde zor (yüksek petrol fiyatlarına götürecek) bir dönem var.

Genel olarak

  • Enerji sisteminde hali hazırda çok büyük bir sistem var(locked-in:yapılmış yatırımlar), mevcut yenilenebilir vs sadece talep artışını karşılıyor ama mevcut sistem hala fosil tabanlı
  • Arabaların elektrikli olması konuşuluyor ama bu tüm sistemin %20si, petrokimya, kamyonlar, gelişmekte olan ülkelerden gelecek taşıma talebi hala petrol talebini sürükleyecek
  • Doğalgazda Çin’in ithalatı AB ithalatına yaklaşacak.
  • Kömürde eğer sürdürülebilirlik senaryosuna bakmaz isek, ciddi bir düşüş yok, mevcut sistemi verimli ve temiz hale getirmek önemli

Petrol

  • Petrol arzında 2020lerin ortasına doğru ciddi bir arz eksiği oluşabileceği (aslında grafikte yakın dönemde bu açık başlıyor gözüküyor),
  •  Arabalar elektrikli olsa bile, petrokimya, kamyonlar, ulaştırma ve deniz taşımacılığında artışın devam edeceği
  •  Yakın zamanda petrol talebinin düşmeyeceği (no peak in demand) – bunun istisnası elektriklendirme senaryosu-
  •  2025’te dünyadaki 5 varilden 1’i ABD’den gelecek, yani 20 mv/g üretim
  •  ABD petrol üretimi daha da artabilir ama çok yatırım gerekecek

Gaz

  • Dünyada üretilen 4 metreküp gazın 1’i ABD’den gelecek.

Sürdürülebilirlik

  •  Emisyonlarda iklim bilimi ve makaleleri ile gerçekleşen arasında ciddi bir kopukluk olduğu,
  • Emisyon ve enerji arzında sürdürülebilirliği tek başına güneşin kurtaramayacağı,
  • 2040 yılında SDS için (referans senaryoya göre)
    • Rüzgar güneş üretimlerinin 2040’da %60-70 daha çok olması,
    • Elektrikli araç rakamının 930 milyona çıkması,
    • Enerji verimliliğinin %30 daha yüksek olması,
    • Karbon yakalama ve depolamanın 25 misline çıkması (yani çok çok zor)
    • Fosil olmayan yakıtların payının %25.8’den %40’a çıkması gerekiyor

Detay Bakış

Yakıtlar bazında, Petrol talebi aslında yavaşlasa da düşmüyor. Talep 2040’da 106 mv/g’e ulaşıyor. Yani her yıl talep artışı var gibi. 2030’da Çin dünyanın en büyük petrol tüketicisi ve dünya tarihinin en büyük ithalatçısı oluyor.

Petrolde en etkileyici grafik talep artışının nereden geldiği. Tamam arabalar elektrikli olsa da, kamyonlar ve petrokimya ne olacak deniyor. Soru-cevapta IEA anladığımız kadarı ile geri dönüşüme (recycling)de bakmış. En yüksek geri dönüşüm Avrupa’da %35 ama o da kurtarmıyormuş. Yani kamyonlar ve plastik…..

Metrik olarak arabalardaki petrol talebi 2020 ortasında (tüm değil sadece tüm petrol talebinin %20si) tarihi zirvesini görecek. 300 milyon elektrikli araç 3.3 mv/g petrol talebini düşürecek. Ama kamyonlar 4mv/g, petrokimya da 5 mv/g talebi arttıracak. Dizel talebinde 2040’a 2.8 mv/g de artış görüyorlar.

Üretimde ise 2020 ortalarında ABD sıkı petrol üretimi 9.2 mv/g’e ulaşacak ve hafifçe düşecek.

Asıl çok çok önemli grafik ise bu

Kısaca demek istediği, yaşlanan sahalar için daha çok yatırıma ihtiyaç var, ABD bunu getirebilir ama bu zor olabilir. Yani Türkçesi büyük bir eksik görüyoruz.

Doğalgazın enerjideki payında ise Kuzey Amerika %31’den %36’ya çıkacak. Avrupa’da %25’ten %28’e, Çin %7’den %14’e çıkacak(yani geri kalan %86 nereden gelecek – kömür önemli olacak gibi). Çin bu artış ile ithalatta AB’ye eş bir noktaya ulaşacak.

Yükselen Asya’da elektrikte doğalgazın payında Pakistan ve Bangladeş önde.

Doğalgazda Fatih Birol’un şampiyonlar ligi Katar, Avustralya ve ABD. Ama gelen ekstra kapasiteyi de Çin talebi götürmüş oldu. Eğer yeni yatırımlar gelmezse 2020 ortalarında LNG kapasite eksiği görülüyor diyorlar.

Kömür talebi bir önceki yıl senaryolarına göre %3 daha aşağı çekilmiş. Ama ortalama kömür talebi 5.4 milyar ton civarında olacak ama 2014 zirvesine tekrar ulaşamayacak. SDS senaryosunda ise her yıl %3.6 talebi düşürmüşler.

Çin’in kömür talebi düşecek ama zaten 2000-2017’de çok hızlı artmıştı. Fakat Hindistan ve diğer gelişen ülkelerin artışı devam edecek.

Kömürün toplam enerji talebindeki oranı ise bugün ki %27’den 2040’da %22’ye düşecek. SDS senaryosunda ise %12’ye düşüyor.

En büyük kömür ihracatçıları Avustralya (neredeyse %35), sonra Rusya, Sonra Endonezya, Güney Afrika ve Kolombiya.

Fakat kömür yatırımları düşünüldüğü kadar çok artmadı. Üretimin çoğu mevcut sahalardan olacak, yeni saha (greenfield) yatırımlar düşük kalacak.

Yenilenebilir

Enerji talebi 1 kat artıyorsa, elektrik talebi 2 kat, yenilenebilirin elektrikteki payı da 4 kat artıyor(basın toplantısı). Elektrik üretiminde 2040’da üretim içindeki payı 3 katına çıkacak. Isıtmada yenilenebilirler ise %5’den %15’e çıkacak. Ulaştırmada yenilenebilir payı %8’e çıkarken, biyoyakıt üretimi de 4.7 mv/g eşdeğerine çıkar.

2040’a kadar yeni kapasite artışlarının %60’ı yenilenebilir. Rüzgar 1700 GW ile dünya kurulu gücünün %14’üne çıkacak.

Fakat yenilenebilir elektrikte ilginç bir nokta var, artış 2030’a doğru elektrik destekleri yavaşlıyor. (MW değil milyar $ grafik), maliyetler düşünce daha ucuza daha çok mu yapılır diye düşündüler?

Enerji verimliliği

Enerji verimliliği olmasaydı, talep %30 daha fazla çıkıyor. Dünyadaki enerji talebindeki düşüşün %60’ı gelişmiş ülkelerdeki enerji verimliliğinden.

Tabi burada meşhur bir grafiğimiz var. Daha çok araba ve kullanımdan talep 21.4 mv/g’den 36 mv/g’e çıkacaktı. Ama verimlilik sebebi ile 9.3 mv/g düşüş göreceğiz. Elektrik vs diğerleri ile de yine eski seviyedeyiz. Olsun işlem hacmi oldu.

Yatırım

2017’de küresel enerji yatırımları azcık düşerek 1.8 trilyon $ oldu. Bu 3.arka arkaya düşüş. Elektrikteki düşüş, verimlilik ve petrol-gaz yatırımlarındaki artışla dengelendi.

NPS’ye (referans)’a göre her yıl 2.2 trilyon $ yatırım yapılması lazım, 2025’ten sonra bunun 2.8 trilyon $’a çıkması lazım. Sürdürülebilir (SDS) için ise 8 trilyon $(2040’a kadar toplam-kümülatif) daha çok yatırım yapılması gerek.

Elektrikte yatırımların %90’i düzenlenen alanda, yani devletlerin kontrolünde.

FiES – Gelecek Elektrikte Kısmı

Şu anda dünyada elektriğe erişemeyenlerin sayısı rekor düşük seviyede, 1 milyar kişi. Bunun en büyük sebebi Hindistan’ın başarısı (basın toplantısı)

Bugün nihai enerji talebinin %19’u elektrik. Referans senaryoda bu 2040’da %23.7’e çıkıyor.

Elektrik talebinde ABD-EU-Japonya ve diğer gelişmiş ülkeler genelde nisbeten sabit, tüm artış gelişen ülkelerden. Çünkü elektrik talebinin kaynağı, aydınlatma, buzdolabı ve motorlarda vs verimlilik kazanımları artışı nötrlüyor. Elektrikli araba artışı ise %1 talep artışını %1.1 yapıyor.

Referans senaryo NPS üzerine daha da elektriklendirme yapılsa 7000 TWh daha elektrik talebi oluyor. Bu talep ise şöyle geliyor.

Yenilenebilir elektrik üretimi %25’den %41’e çıkıyor. Hidro hala en büyük düşük karbonlu elektrik kaynağı, sonra rüzgar ve güneş geliyor.

Şimdi bence bir diğer yenilikçi önemli grafik geliyor. Daha fazla rüzgar ve güneş sistemdeki esneklik ihtiyacını da arttırıyor. Artan yenilenebilirler ile esneklik ihtiyacını 6 faza ayırmışlar (sunumda 4 galiba)

1-2 : mevcut kaynaklarda esneklik
3-4 : Yeni/hedefli yatırımlarla esneklik
5-6 : Tüm kaynaklardan esnekliğin devreye alınması

Daha önce gördüğümüz elektrik üretim yatırımları grafiğinde hemen hemen tüm yatırım düzenlenmiş taraftan geliyor gözüküyor. Burada bir uyarı da var. Fazla kapasite (acaba yenilenebilir için de yapılacak fazla altyapı vs deniyor mu detaya bakmak gerek), hane başına 15$ maliyet artışı demek

Elektrikteki son grafik ise daha çok dikkate çarpıyor. Elektrik üretim yatırımları artan oranda enerji satışı hariç (kapasite ve esneklik piyasaları) gelirlerine ihtiyaç duyacak. Cümle şöyle: “Toptan elektrik fiyatlarındaki aşağı yönlü baskılar, tüm kaynaklar için gelirleri düşürüyor.”. Üretim yatırımları, ihtiyacı olan gelirin 2017’de sadece %58’ini piyasadan karşılıyordu, bu oran 2025’te %50’ye, 2030’da %47’ye düşüyor.

 

 

 

 

 

6 Temmuz 2018

Latin Amerika özetleri buradan. Ticaret savaşları sezonu açıldı. EnergyFuse’a göre Ağustos-Kasım petrol fiyat farkı artmış, yani sonbaharın ikinci yarısı düşüş öngörüyor kontrat alıp-satanlar. Polonya’da kömürden gaza geçilirse hub olmak dahil bir çok fırsat var. ABD şebekesi kayıpları yedi Orta Amerika ülkesinin elektrik talebini 4 defa karşılıyor ve yıllık tüketiciye maliyeti 6 milyar $. Karbon taban fiyatı çalışan bir mekanizma olsa da yeterli değil. Mercuria, Aegean Marine’de %30 hisse alıyor gibi, tankerlere yakıtta önemli bir şirket.

Özetler

İngiltere’de 2030’da 70 pound/ton’a adım adım çıkacak bir karbon taban fiyatı belirlemişti. Endişeler üzerine 18 pound/ton’da fiyatı dondurdular. Hollanda 2030’da 43 euro/ton hedefi belirledi. 80 €/ton karbon fiyatı ise elektrik tüketicilerine 478 € / azaltılan ton’a mal olurmuş

Arjantin enerji bakanı Javier Iguacel petrol ürünleri piyasasını serbestleştirmeyi düşünüyor. Arjantin 2 ay yerli ham petrol fiyatını 68$’da dondurmuş, sonra %5 sonra %3 artış vermişti, ama Trafigura dahil bir kısım oyuncular yeterli bulmadı.

Brezilyalı Petrobras, Kongre kabul ederse açık deniz Santos basenindeki “hakların devri” ile satarsa 28 milyar $ kazanabilir.

Çin petrol şirketi CNPC, Rio de Janeiro’daki Comperj rafinerisini tamamlamak için bir niyet mektubu vardı. 2004’te başlayan iş skandallarla sarsılmıştı. Petrobras 14 milyar $ yatırım yaptı projeye.

Gazprom’un 10 yıldan fazla bir süredir Bolivya’da varlığı var. Morales’in Rusya’ya ziyaretinde Gazprom karadaki petrol sahası Vitiacua’da 1.2 milyar $ yatırım yapacağını söyledi. Bolivya’da doğalgaz talebi %10 artıyor.

Şili’de başkan Sebastian Pinera’nın programının finansal olarak mümkünlüğü için bakır fiyatlarının 3$/pound olması gerekiyor. Çarşamba %1.91 düşerek 2.93$/pound’du fiyatlar.

ABD enerji bakanlığı ve OPIC, Latin Amerika’da yeni bir enerji kalkınması insiyatifi açıkladı. OPIC Meksika enerji sektörüne gelecek 3 yılda 1 milyar $ yatırım yapacak zaten

Meksika seçimlerinin galibi Başkan AMLO’nun finans bakanı ataması muhtemel Carlos Urzua önceki dönemin petrol ve gaz kontratlarına yasal sorun yok ise saygı duyacaklarını söyledi.

Polonya’nın kömürden gaza geçerek hem havasını temizleyeceğini, piyasa erişimi ve altyapının iyileştirilmesi ve hub oluşumu için herşeye sahip olduğu ama kilidin kırılması gerektiği… Petrol şirketleri bir tane Doğu Avrupa uzmanı buluyor, sonra ver herkese aynı gazı

Fas hükümeti sokaklardaki protesto ve tüketici boykotlarından sonra yakıt fiyatlarını sınırlama konusunda plana son şeklini verdi. Yakıt sübvansiyonları 2015’te kaldırılmıştı.

ABD ve Çin arasında ticaret savaşı emtia ticaretinin gidişatını da değiştirebilir. Çin, ABD’den 12.3 milyar$ soya, 4.4 milyar $ ham petrol ticareti var. LPG’de de ABD’den alımları vardı. DEvlet şirketi Unipec’in geçen ay aldığı bu ay teslim 16 milyon varil ham petrol kargosu var.

Mercuria, emtia ticaret şirketleri arasında finansmanı en güçlü olanı ve tankerlere yakıt konusundaki en büyük şirket olan Aegean Marine Petroleum ile 1 milyar $ finansman anlaşması yaptı. %30 hisseye denk geliyor.

ABD şebekesi her yıl %5 kayıp veriyor ki, bu yedi Orta Amerika ülkesinin elektrik talebini 4 defa karşılar ve tüketiciye yılda 6 milyar $ daha yüksek fatura demek. Elektrik şebekelerinin güncellenme ihtiyaçları var.

OPEC öldü yaşasın OPEC+ veya Viyana grubu, sadece kavramlar güzel, bir de grafik

WTI-Brent farkı neden daraldı? ABDli üreticiler kapasite kısıtları sebebiyle üretimidaha yavaş arttırıyor ayrıca OPEC’de petrol üretimini arttıracak gözükünce ara daraldı. Yalnız Kasım fiyatları Ağustos’a göre 5$ aşağıdaymış.

Dallas Fed’in enerji göstergeleri raporuna göre dinamik bir hareket ve pozitif bir görünüm var Texas’daki petrolcülerde. İstihdamda hızlanmış bayağı ama aktivite endeksi daha yavaş artıyor

Grafikler

Dallas Fed anketine göre petrol fiyatı artış hızına rağmen aktivite hızı daha yavaş (DallasFed)

5 Temmuz 2018

Adam Smith görünmez el derken muhtemelen Twitter’ı kastetmemişti. Trump’un “DÜŞÜRÜN FİYATI” tweeti petrol tarihinin en çok konuşulan olaylarından biri olacaktır. Tahminlerim hiç tutmasa da, görüşümü gelecekteki kendim için yazayım. Petroldeki sorun şu, eğer ekonomik sorun yok ve talep arkadan sağlam geliyorsa yazın hızlı düşüş beklemek zor olabilir. Petrol fiyatı farklı fazlardaki farklı dalgaboylarındaki hareketlerin toplamı gibi. Şöyle ki, ticaret savaşlarında Asya küçülmesi uç vermeye başladı ise 3-6 aya etkisi daha net görülür, petrol talebinde ise 1-3 aya süreç net görülür. ABD üretimi 1 aya netleşebilir. Stoklar 2 haftaya bir fikir verebilir gibi..Bence başka tweetler ve daha ağır söylemler de olacaktır. Çin ve Hindistan petrol satın alanlar klübü kuracaklar, bir Asya IEA’sine dönüşebilir. Çinliler Venezüella’da petrol üretimi düşünce tehlikeye giren paralarını kurtartmak için tekrar finansal destek veriyorlar.

Özetler

Amerikan başkanı Trump, “OPEC Monopolu benzin fiyatlarının yüksek olduğunu ve yardım için çok az destek verdiklerini hatırlamalı. ABD bir çok üyesine çok düşük $’lara koruma sağlarken fiyatları yükseltiyorlar. Çift taraflı olmalı. FİYATLARI ŞİMDİ DÜŞÜR” tweet’ini attı. Petrol yükseldi

Bugün akşama doğru açıklanan ABD petrol stoklarında düşüş beklenirken, ham petrolde süpriz bir artış görüldü. Yani 3 mv hampetrol stoğu düşüş beklerken 1.2 mv artışı görüldü.Rafineriler rekor seviyede, ihracat da. Yani üretim hızlı geliyor olabilir. Uzun pozisyonlar artmış.

Çin ve Hindistan bir “petrol satın alanlar” klubü kurmak üzere harekete geçtiler.

ABD enerji bakanlığı HVDC hatların yenilenebilir entegrasyonuna dair bir rapor yayınladı. Değerlendirme parametreleri açısından bakılabilir.

Çin-ABD ticaret savaşı yarın alevlenebilir. ABD petrolüne vergi kesinleşebilir. ABD’li ekşi ham petrol satıcıları da tarife gelir diye, Asya satış rakamlarını düşürdü.

Çin Kalkınma bankası, Venezüella Orinoco kemerinde 250 milyon $ yapacağını açıkladı. Önümüzdeki dönemde de 5 milyar $ daha yatırım yapacak gibi.

Shell CEOsu Beurden, petrol ve gaz şirketlerinin kesin emisyon azaltım hedefleri koymalarının “gözükara”lık olacağını, bunun da ilerde yasal mücadeleleri getirebileceğini söyledi. Mayıs’ta BP CEOsu Dudley’de hedef koymanın davaların açılması ile sonuçlanabileceğini söyledi. Veri doğru saklanamaz ise zehirli bir varlık olabilir

AB’de elektrik piyasa direktifinin revizyonunda, kapasite mekanizmaları tartışmaları büyük tartışmalara konu. Komisyon bunu rekabet tehdit edici bir kamu müdahalesi olarak görüyor. Geçen yaz Polonya’da olan elektrik kesintisinde kimse sorumluluk almak istememiş.

[Nature Energy] Enerji sistemini karbonsuzlaştırmada akıllı veriye çok umut bağlanmış durumda. Güvenilirlik çok önemli, çünkü alınan veriler diğer veriler, IoT ile de kıyaslanma ihtiyacı duyulabilir.

Avustralya Ulusal Bankası, 2018 için termal kömür fiyat tahminini 98$/ton ilan etti, geçen seneye göre %12 yüksek.

Suudi Arabistan’ın ham petrol kapasitesi 12 mv/g’e çıkabilir dense de, uzmanlar 11’de zorlanır diyor. Boş kapasite(spare), 30 gün içerisinde devreye girebilen ve en az 90 gün üretime devam edebilen üretim. Kuveyt ortak alanından da 500,000v/g üretim gelebilir.

Almanya’da düşük nehir seviyeleri teknelere kömür yüklemesini düşürdü. Teknelere %60 yükleme yapılır. İngilizce NordStream 2’ye gerek yok raporu Alman DIW’nin sitesinde. Alman bakan hala 4 GW rüzgar ve güneş ihalesi tarihini açıklamadı.

Su problemleri, Hindistan’ın büyümesini %6 azaltabilir. 600 milyon insan su kıtlığı çekiyor, 200.000 her yıl kirli sudan ölüm oluyor. Hindistan su kaynaklarınını %70’i kirli. Su azaldıkça daha fazla yeraltı, üstü suyu çekildikçe arsenik ve floride oranı artıyor.

Akademik

Gelişmekte olan ülkelerde elektrik sektörünün ekonomik düzenlemesi incelemesi (Döküman)

Elektrik piyasalarında konut talep katılımının sağlanması (Master tezi)

Grafikler

Trump’un tweet’i sonrası petrol yine yükseldi (Kwok Wan)

Suudi Arabistan ham petrol kapasitesi (Platts)

4 Temmuz 2018

Kitap Özeti – Energy : A human history , Richard Rhodes

http://barissanli.com/calismalar/2018/20180704-kitap-energy.pdf

Enerji – İnsanlık tarihi

Yazar: Richard Rhodes

481 Sayfa

Goodreads skoru: 4/5

Barış skoru: 5/5

Giriş

Bu kitabın özetini çıkarmayı çok istedim. Çünkü daha önce okumadığım çok güzel tarihsel anekdotlar vardı. Günlerce sürdü ve bir noktada bitirmek için son kısımları ve nükleeri atladım. Kitap kesinlikle okunur. Buradaki 17 sayfa kitap notu insancıl değil ama bence Türkçe kaynaklarda olmayan çok değerli bilgiler var, birgün birilerinin işine yarar diye özetlemeye devam ettim.

Yazar Richard Rhodes Pulitzer ödüllü ve daha bir çok ödül sahibi.

Richard Rhodes’in Enerji:İnsanlık tarihi kitabı temelde 3 ana bölüm ve 20 alt bölümden oluşuyor. Güç, ışık ve yeni ateşler başlıklı bölümlerde, hikayeci bir tarih anlayışıyla anlatım var, bu sebeple sıkmıyor.

William Shakespeare’in odun kıtlığında tiyatrosunu söküp, nehirde taşıyarak tekrar kurmasına; Denis Papin’in yoksulları beslemek için düdüklü tencere icadına ve bunun Thomas Newcomen ve sonrasında James Watt’ınbuhar makinelerine gitmesine bir çok hikaye var. Hava kirliliği hikayeleri ve Los Angeles’taki sisli havanın bileşenlerini bulan Arie Haagen-Smit’in macerasını son bölümde anlatılıyor. Kitap öneriler değil, tarihten örnekleri anlatarak bir bakış oluşturuyor.

Güç kısmında, odun kıtlığı sebebi ile İngiltere’nin kömür kullanmaya başladığı, talep arttıkça daha derine kazmak gerektiği ve derindeki madenlere dolan suları boşaltmak için buhar motorlarının icat edildiği anlatılıyor. Daha sonra da demir ray ve lokomotifler ile demiryolu dönemi başlıyor.

Devamı: http://barissanli.com/calismalar/2018/20180704-kitap-energy.pdf

3 Temmuz 2018

Tam da Glencore’u kuran Marc Rich’in hayat hikayesini okurken Glencore hisseleri ABD adalet bakanlığı soruşturması ile %13 düştü. Kongo ve Dan Gertler uzun süredir gündemdeydi. Almanya sanayisi hükümetten yeni teknolojiler için hammadde stratejisi istedi. Japonlar kömürden sonra gaz ticaretine de giriyor. Suudi, körfez ve Rusya üretimi artışta. Almanya’da çatlatma ile üretim tekrar canlanabilir mi? Avrupa’da açık sulara girmeyin, sadece %40’ı temiz. Fransa da 4 reaktör tekrar üretime giriyor. Texas’ta rezerv kapasite daralmış iken, elektrik piyasasında hareketli günler bekleniyor. Takip ettiğim akademik bültenlerden gelen bu hafta yayınlanan makale, doktora tezleri, raporların listesi aşağıda.

Özetler

Japon Jera, kömürden sonra EDF’in LNG ticaret kısmını da aldı. Hem kömür hem LNG ticaretinde çok güçlü bir ekip kurdu. JERA Ticaret’in 1/3ü EDF Ticaretin elinde. Japonların geleneksel sağlamcı kültürü ile Fransızların agresif ticaret kültürü harakiri ile bitmez inş.

Texas elektrik talebinde bu sene tüm zamanların rekoru 72756 MW bekleniyor. Acil durumlarda OCN (işletme durum bildirimleri) yayınlıyor. Toplam 4273 MW kömür santrali devreden çıkınca kapasite marjı referans marj olan %13.75’in altına %11’e düşecek gibi.

OPEC ülkeleri Reuters anketine göre Haziran’da 320,000 v/g daha çok üretim yaparak 32.32 mv/g üretim yaptı. Suudi Arabistan’da rekor üretimi olan 10.72 mv/g’ün çok yakınında 10.7 mv/g. OPEC’in 2018 üretim hedefi 32.78 mv/g.

Artan petrol fiyatları ile körfezdeki Arap ülkeleri borç piyasalarından çekiliyor, gelirler arttı. Ilk yarıda körfezdeki Arap ülkeleri 6 milyar$ borç alırken, ABD enerji şirketleri 74.3 milyar $ borç aldı. Önümüzdeki 5-10 yılda, Suudi, Kuveyt ve BAE 600 milyar$’ı enerji projelerine harcayacak

Dünyanın en büyük enerji ticaret şirketlerinden Glencore hisseleri, ABD adalet bakanlığından gelen mahkeme çağrısı ile %13 düştü. Nijerya, Kongo ve Venezüella’da son 10 yıldaki işlemlerden sorguya çekilecek. Kongo deyince akla Dan Gertler geliyor tabi.

Avrupa çevre ajansı (EEA)’ya göre Avrupa’daki yüzey sularının incelenenlerinin %40’ı sadece temiz. Su durumu raporu burada. Bilmeyenlere genel kural Avrupa’da “ay su ne güzel” yapmayın

Almanya’nın 90 bcm yıllık gaz tüketimine göre 7.3 bcm gaz üretimi var. Çatlatma yasaklanmıştı ama geçici, 2021’de karar değişebilir. 1960’dan beri Almanya’da 350 geleneksel çatlatma yapılmış. Meclisin kuracağı uzman paneli test kuyularına izin verebilirmiş.

ABD petrol stokları 5 yılın ortalamasının %3.6 altına düştü, sebep artan ABD petrol ihracatı ve rafinerilerin artan ham petrol talepleri. Kanada Syncrude üretimi de geçen ay ansızın kapanmıştı.

Fransız nükleer kapasitesinde 4 reaktör geri geliyor. Biri 3 yıldır çalışmıyordu. Emre amadelikte 2017’den beri iyileşti. Rüzgar yıldan yıla üretim düşüşünde, hidrolar da Kuzey Avrupa’da iyi durumda değil. Avrupa komisyonu da Eurofer’in gazıyla %25 ithalat vergisi uygulayabilir.

Alman sanayi federasyon BDI, hükümetten gelecek teknolojileri için ham madde stratejisi belirlemesini istedi. BGR’de kobalt arzında 2020’lerde sorun görüyor. Havayolu lobisi ise AB ETS-emisyon sisteminde çıkmak istiyor. Ionity 350 kW’lık süper şarj istasyonu açtı.

300$’lık scooter Bird yatırımcılardan 418 milyon $ topladı. 2milyar $’da değeri

Akademik

Petrol fiyatlarının İspanya benzin fiyatlarına etkisi (Doktora Tezi)

Avustralya elektrik piyasası (NEM)’de yenilenebilir ve depolama ile oyun teoris bazlı analizi (Doktora tezi)

Dağıtık enerji sistemleri için dağıtık kontrol, alınan dersler (Makale)

Elektrik depolama ile doğalgaz arz kesintilerini azaltmak (Makale)

Elektrikli arabadan şebekeye entegrasyonda fiyat tabanlı piyasa (Makale)

Kitap bölümü – Enerjinin Geleceği (kitap)

Grafikler

Morgan Stanley Brent petrol fiyat tahmini yükseltti (Christopher Johnson)

3 Temmuz 2018

Londra’da UBS’in düzenlediği Benchmark Minerals etkinliğinde elektrikli arabalar ve depolama konusunda ilginç konuşmalar olmuştu. Etkinliğe katılan FGE’den Cüneyt Kazokoğlu kendi aldığı notların bir kısmını benle de bölüştü. Yayınlamam için de izin verdi:

Geçtiğimiz haftalarda büyük bir yatırım bankasının düzenlediği elektrikli arabalar ve akü trendleri etkinliğine katıldım. İşim petrol, özelde de değişen enerji ve petrol talebi odaklı olduğu için bu konular benim için çok önemli. Bankanın kendi öngörülerinden ziyade iki farklı oturumda öğrendiğim ve bu konularla ilgilenenlere faydası olacağına inandığım birkaç noktayı kısaca paylaşmak istiyorum.

Tony Seba
Tony Seba ismini duyanlar ya da kendisini takip edenler radikal öngörüleri hakkında bilgi sahibidirler. Bundan neredeyse 10 yıl sonra, 2030’da bütün ulaşım sektörünün baştan aşağı değişeceği, toplu taşımanın kalkıp sadece otonom ve elektrikli arabalarla seyahat edeceğimiz vb öngörülerden,araba sektöründeki kırılmayı mütemadiyen cep telefonu sektörü ile karşılaştırması gibi mantıksız bulduğum bir sürü yorumu var.

Fakat Seba’nın değeri, öngörülerinden ziyade gidişatı nasıl okuduğu, düşünme şekli.

Seba kırılmaların (disruption) teknolojilerin birbirleri ile yakınlaşıp birleştiği anlarda gerçekleştiğini söylüyor. Misal akıllı telefonlarda birbirinden bağımsız 5 teknolojinin gelişip kesiştiği yerde pazarda kırılmanın gerçekleştiğini vurguluyor. Bu 5 teknoloji

• Veri depolama
• Dijital fotoğraf
• İnternet hızı
• Dokunmatik ekran
• Lı-ion aküler

Bu kırılma için önemli olan bir detay da sadece 1 firmanın başarılı olmasının yetmesi, yani örneğin Apple’ın iPhone’u çıkarması bütün telefon dünyasını baştan aşağı yeniden tasarladı.

Gelelim bizim konuya. Ulaşımda Seba 3 teknolojinin şu anda birbirlerine yaklaştığını ve birleştikleri noktada kırılmanın gerçekleşeceğini söylüyor. Bu 3 teknoloji

• Talep bazlı ulaşım (UBER vs gibi platformlar)
• Otonom araçlar
• Elektrik arabalar

Seba’nın bu trend eğrileri doğru olabilir, fakat çıkarımları çok radikal. Seba 2020-2025 arasında elektrikli arabaların işletme maliyetlerinin içten patlamalı motorlu araçlara oranla 10 kat ucuz olacağını ve bu nedenle filo operatörleri tarafından tercih edileceklerini iddia ediyor.

Otonom araba geliştirici Waymo firmasını “otomobilin Apple”ı olarak niteliyor ve sadece onların başarılı olmasının dahi bütün endüstriyi değiştireceğini belirtiyor.

Bütün bunların sonucu olarak 2030 yılında ABD’de kişisel ulaşımın %95’inin otonom ve elektrikli arabalarla yapılacağı, toplu taşım diye birşey kalmayacağı vs. gibi iddiaları var.

Dediğim gibi, Seba’nın öngörüleri ve verdiği yıllara fazla takılmamak, fakat düşünce sistematiğini anlamak önemli.

Benchmark Mınerals İntelligence
Benchmark Minerals nispeten yeni kurulmuş ve akü teknolojilerinin giderek yükselen dalgasında sörf yapan bir firma. Lithium-ion aküler hakkında analiz ve hammadde fiyatlaması yapıyor.

Önemli noktalar:
Otomobil tipi toptan alıcılar için li-ion akü fiyatları 2014’te 280$/kWs’ten şimdi 120-130$/kWs’e düşmüş durumda.

Tesla’nın da kullandığı 18650 tip silindir akülerde enerji yoğunluğu 1992’de 200 Ws/litre’den 2002’de 420 Ws/litre’ye, 2012’de 600 Ws/litre’ye ve 2018’de de 770 Ws/litre’ye inmiş durumda. Burada önemli bir nokta, bu tip akülerdeki fizyolojik 800 Ws/litre sınırı.

Fakat bu demek değil ki yolun sonuna geldik. Bundan sonraki verimlilik, akü takımı ve yazılım teknolojisindeki gelişmeler ile sağlanacak ve anladığım kadarıyla daha bayağı potansiyel mevcut.

Tesla’nın iki büyük avantajı var. Birincisi NCA tipi akü (Nikel-Kobalt-Aluminyum oksit) kullanması. İkincisi ise kendi yazılımlarını yapmaları. Özellikle bu ikinci nokta, yani software bağımsızlığı çok önemli. Buna mukabil çoğu diğer otomobil markası NCM (Nikel-Kobalt-Magnezyum) akü kullanıyor ve yazılımları da akü üreticilerinden vs alıyor.

Bu arada herkes otomobil sektörüne bakarken, asıl büyük potansiyeli enerji depolama sektöründe bekliyorlar. Çünkü akü temelli bir elektrik depolama tesisi 3-8 ay içinde kurulurken, otomobil endüstrisinde bir model devri 4-6 yıl alıyor.

Akü fiyatlarının 2020’de 100$/kWs’e düşmesini beklemiyorlar, çünkü hammadde fiyatlarındaki artış (bilhassa lithium ve kobalt) yüksek olacak. Bu fiyatları ittiren talep neticesinde kobalt pazarında 2022’den itibaren arz eksiği bekleniyor.

2023’te Çin (%53), Avrupa (%17) ve Kuzey Amerika (%14) lithium-ion akü üretiminin an amerkezleri olacaklar.

2 Temmuz 2018

Haftasonu petrol piyasalarına rahat yoktu. Twitter’dan bir kronoloji vermeye çalıştım. Sonra Trump TV röportajı verdi sert ifadeleri vardı. Meksika’da AMLO seçildi. Asya’nın petrol ithalatında ciddi bir düşüş var, gelecek ay tanker siparişlerine bakılırsa. Bu sabah da Libya’da NOC force majör ilan etti. 850,000 v/g petrol kapasitesi de gitti. Petrolde Temmuz hem talebin hem güvenlik olaylarının yüksek olduğu bir dönemdir. Trump’un hedefi Kasım ara seçimleri öncesi petrol fiyatını düşürmek. Petrol fiyatlarının düşmesindeki en büyük etkenlerden birincisi Asya talebi olacaktır. Bu sıralar ona bakıyorum.

Özetler

Geçen hafta petrol sondaj kule rakamları ABD için 4 düşüşle 858 oldu. Cumartesi sabah ABD başkanı Trump Suudilerin 2 mv/g üretim arttıracağını duyurdu. Ertesi gün TV röportajında Trump’un OPEC’e sert söylemleri devam etti. Çarşamba ABD piyasaları 4 Temmuz tatilinde

Asyanın ithal petrol talebi Temmuz’da da düşecek görünüyor. Tanker sipariş listelerine göre %11 düşüş ile 16.7 mv/g’e düşecek. 2016 aynı aylarda 20.2 mv/g’dü.

Rusya petrol üretimi Nisan 2017’den beri ilk defa 11 mv/g’ün üzerinde. Mayıs’ta 10.97 mv/g olan üretim Haziran’da 11.06 mv/g’e çıktı. Rusya yılın ikinci yarısında 200,000 v/g daha üretim arttıracak

Almanya’da yenilenebilirler ilk yarıda 113 TWh net üretim ile %41.5 üretim payına sahipoldu. Güneş 22.3 TWh, Rüzgar 55.2 TWh. Koalisyon içi çatışmalar enerji politikasını durma noktasına getirdi. Çevre ve Ekonomi bakanları arasındaki ankaşmazlıklar sorun olmaya devam ediyor.

Dünyanın en büyük pil şirketlerinden Çinli CATL, pil hücre fabrikası için Almanya’da Thuringia eyaletini seçti. İmza töreni 9 Temmuz’da Berlin’de. BMW geçen perşembe, 1 milyar €’luk CATL ile kontratı duyurmuştu.

ABD’de elektrikli araba satışları %1 olabilir ama detay veri farklı. California eyaletinde, 30 şehirde 2017’de %10’u aşmıştı. 109 şehirde %5’i aştı. Yani daha hızlı geçiş yapan eyaletlerde daha yüksek oranlar mevcut.

Shell elektrikli araba şarjlarının %40’ının evde, %40’ının işte yapılacağını tahmin ediyor.

100% yenilenebilir enerjiye ne hızla geçebiliriz, yazısında doğru bir Vaclav Smil eleştrisi var. Bir çok yenilenebilir birincil değil ikincil (elektrik üretiminden) girdiğinden aynı yolu izlemez. Ayrıca %40’ların üzerinde yenilenebilir kullanan bölgeler de var.

Japon Toyo mühendislik, Suudi ve Kuveyt şirketlerin tarafsız bölgede yer alan Khafji ve Hout petrol sahalarından üretimi 2019’da başlatacaklarını duyurdu.Düşük petrol fiyatları sebebiyle üretim 2014’te durmuştu. Maksimum üretim 350,000 v/g.

Libya’da ulusal petrol şirketi NOC, bugün Zueitina ve Marsael-Hariga terminallerinden ham petrol yüklemelerinde force majör ilan etti. Toplam 850,000 v/g üretim kaybı demek.

İngiltere’de 30 Haziran 2018 saat 14:12’de üretimin %27.8’i güneşten karşılandı. En büyük pay. Mayıs sonu itibari ile güneş kapasitesi 12.8 GW. Puant üretim de 9.42 GW oldu 14 Mayıs’ta.

Grafik

Asya’nın ithal petrol talebi hızla düşüyor (Reuters)