21 Temmuz 2017

Akıllı sayaçlar ile 2 saniyede bir tüketim verisi ile evde izlediğiniz program bile bilinebilir, arka ışık değişiminden. New York’ta 52 MW talep düşüşü ve 17 MW dağıtık kaynak ile 1.2 milyar $ yatırıma gerek kalmamış (NWA-nonwires alternative). Düşey gaz koridorunda imzalar atıldı. Petrol gene sağlam düştü, OPEC’in Temmuz üretimi senenin rekoru. Bugün okunacak tek yazı Dijitalleşme(enerjide), referansları bile çok zamanımı aldı, ama değer. Otonom bir arada tekerlekli veri merkezi. İtalya’da LNGden gazlaştırma en yüksek dönemini gördü. Ücretsiz bir dergiden(sciencedirect) güzel makaleler var.

Özetler

Ev tüketimini 2 saniyelik aralar ile ölçen akıllı sayaçlar ile evde TV’de hangi programın izlendiğini bilmek mümkün. Dinamik arkaışığı olan LCD ile de mümkün. Makale de ekte.

NWA (Non wires alternative)-hatsız[yapmaya gerek bırakmayan] alternatifler. New York’da 52 MW talep düşüşü ve 17 MW dağıtık kaynak ile dağıtım şirketi 1.2 milyar $ trafo merkezleri güncellemesinden kurtulmuş. Bu tip NWA’lar tarifeleri de düşürüyor.

Sinopec, Çin, Asyanın en büyük rafinericisi, üretimini 4.62 mv/g’e çıkardı. Sinopec jeti arttırp benzini sabit tuttu, etilen üretimi de %2.4 arttı.

Çift taraflı çalışacak düşey gaz koridoru için Bulgaristan, Yunanistan, Macaristan, Romanya mutabakat zaptı (MoU) imzaladı.

İtalya’nın toplam LNG sendout miktarı daha önceki zirve olan 27.6 mm3/günü geçerek 31.2 oldu.

Alman araba üreticileri VW, BMW, Audi, Porsche, dizel emisyon temizleyici sistemlerin fiyatlarını etkilecek şekilde rekabeti bozucu olduğu düşünülen bir anlaşma yapmış olabilir. Dizel skandalı hiç bitmiyor ya da bitirilmiyor.

OPEC’in Temmuz üretimi bu yılın en yükseği oldu ve petrol fiyatları tekrar düştü. OPEC üretimi 33 mv/g’e çıktı. İlk 6 aya göre 600,000 v/g daha fazla. Gerçi Suudi Arabistan’ın stokları Ocak 2012’den beri en düşük seviyede.

Fransa’da nükleer üretim 6 haftanın en üstünde. 2014-2015’in altında ama 2016’nın üstünde 41.6 GW üretim zirvesi görüldü. EDF Fransa da 58 nükleer reaktör üretiyor. 2016’da son 16 yıldır ilk defa nükleer üretim 400 TWh’in altına düşmüştü.

MOL, propylene oxide üretimi için Evonik ve thyssenkrupp ile anlaştı. Bu da polyether polyol üretiminde kullanılıyor ki yüksek değerli bir ürün, otomotiv, paketleme ve mobilyada kullanılıyor.

Dijitalleşme, Alman Energiewende (enerji dönüşümünün) bir sonraki adımı olacak. Kompleks bilişim sistemlerine enerji şirketleri “ülkenin en büyük bilişim projesi diyor”. Google yapayzekya talebin yüksek dönemleri ve yenilenebilir arzı tahminlerinde büyük potansiyel görüyor.

Venezuella’nın yabancı para cinsi rezervleri 20 yıldır ilk defa 10 milyar $ altına düştü. PdVSA Ağustos’tan yıl sonuna kadar 3 milyar $ ödeyecek. Venezüella, hafif petrolü kendi ağır petrol üretimi için inceltici olarak kullanıyor. Trump ülkeye yaptırım uygularsa, ABD’yi de etkiler diyor makale.

ABD’de de rafineri üretimi 17 mv/g ‘ün üzerine çıktı. Geçen seneye göre 400,000 v/g daha fazla. 3.çeyrekte ABD talebinin 20.3 mv/g olması bekleniyor. İthalat da düşünce, benzin stokları hızlı düştü.

Ücretsiz yenilenebilir dergisi :”Renewable Energy Focus”, ben Hollanda makalesini okudum biraz.

Pilot dağıtık enerji projelerini nasıl tasarlamak lazım? Pilotlara “varlık tabanlı ArGe” denmiş. “Demo projeler ticari ve teknik riskleri emekli[kaldırmak] etmekle ilgili”

Grafik

Otonom araç tekerlekli veri merkezi (Clean Energy Wire – Intel)

20 Temmuz 2017

Volvo’nun geyikleri tanıyan otonom sürüşü kanguruları tanımadı. Endonezya’daki kömür projelerine Çin, Japon, Kore finansal desteği. ABD’de evlerin %40’ı programlı termostata sahip ama 4’te 1’inden azı programlanıyor. Randevularını yerine getirmeyen British Gas’a 1.1 milyon pound ceza. Dünya Lityum üretimi yetecek mi? Çeliğe ABD tarife uygularsa etkileri ne olur? ABD rafineri kapasitesinin %30’u yabancılarda, şimdi Ruslarda gelebilir. Nissan LEAF de e-Pedal teknolojisine geçiyor. Hindistan’da iptal olan güneş projelerinde her 50 MW’a 2.5 Mwh depolama hesaplanmış. İngiliz hükümeti enerji yoğun sektörleri temiz enerji maliyetlerinden muaf tutacak. Brent petrol 50’yi gördü düştü.

Özetler

Hindistanda her 50MW’a 2.5 Mwh depolama kapasiteli projeler, tarifeler güneşte 2.4 Rs (Hindistan rupeesi = 3.8 dolar cent/kWh)’a düşürünce iptal oldu.

İngiltere regülatörü Ofgem, British Gas’a 1.1 milyon pound ceza kesti. Sebebi alt şirketlerin müşterilere randevularını zamanında yerine getirmemesi. 12000 çoğunlukla ticari müşteri etkilenmiş. 30 pound randevuyu kaçırdığı için, 30 pound 10 günde bu parayı müşteriye ödemediği için. 30 pound da şirketten

Endonezya’daki Ocak 2010’dan beri imzalanan 22 kömür projesinin(21 tanesi 13.1 GW) 18’ini Japonya, Çin, Kore finanse etmiş. Projelerin %98 kredisini ki 16.7 milyar $’ı bu ülke bankaları sağlamış. Çin Exim, Çin Kalkınma Bankası, Japon Uluslararası İşbirliği Bankası ve Kore Kalkınma bankaları….

ABD’deki evlerin %41i programlı termostata sahip. Fakat bunların 3’te 1’inden az (toplama oranı %12si) termostatı programlıyor. ABD’de 118 milyon hane var. Klima ayarlarında en popüler davranışlar, aç/kapa ve sıcaklığı bir yere al bırak.

Hindistan’ın devlet rafineri şirketi Hindustan Petroleum Corp hisselerini arama şirketi Oil&Natural Gas Corp’a devredince, Indian Oil ve Relianca ardından 3.büyük rafinericisi olacak. Devlet entegre bir dev oluşturmak istiyor.

Volvo’nun geyikleri tanıyan otonom sürüş teknolojisi kanguruları tanımıyor. Yazılım kanguruyu tanımıyor. Her yıl ABD’de 200 kişi araba ile hayvanlara çarptığında ölüyor. İsveçte günde 20 tane geyik çarpışması oluyor. Avustralya’da 20000 kanguruya çarpma olayı oluyor.

Tesla sene sonuna kadar ayda 20,000 araba üretim hacmine erişecek. Fakat 2017Y1’de 47,000 toplam araç üretti, sorun pil paketlerindeydi. Lityum yeterli mi? 2016 başında lityum karbonat 25$/kg iken şimdi 18-21.70 $/kg da. Bu sene arz 35000 ton artarak 235000 ton olacak. 2018’de de 60,000 ton bekleniyor.

Çelik dünyada petrol ve gazdan sonra ikinci büyük sektör. 2002’de George Bushithal çeliğe %30 ek tarife uygulayınca ABD imalat sektöründe 200,000 işçi işinden oldu. Trump da tarife uygulamak istiyor, amaç Çin ama AB’de etkilenirim diye karşı harekette

Brent petrol, bir aydır ilk defa 50$/v’i aştı. Şeylde 10ncu aydır, kuyu başı üretim düşüyor. Sebebi DUC (kazılan ama tamamlanmayan kuyular). Stokların da hızlı düşüşü, bir dengelenme var anlamına geliyor. Sonra gene düşmüş, ama 50yi test etti.

ABD’deki rafineri kapasitesinin %30’u yani 5 mv/g yabancıların elinde; BP, Shell, Total, Kanada Husky, İsrail şirketi Delek, Petrobras, Saudi Aramco (600,000 v/g rafineri-Texas), Venezuela (700,000 v/g Citgo’nun %49.9). ABD Rusya’dan 300,000 v/g petrol ithal ediyor,PDVSA borcunu ödeyemezse rafineri Ruslara geçecek.

Nissan LEAF elektrikli arabalar Eylülden itibaren e-Pedal teknolojisi ile gelecek, bir düğme ile araba sadece gaz pedalı ile kullanılabilecek, dur kalk trafik için.

İngiltere’de hükümet enerji yoğun sektörlerinin elektrik faturalarını temiz enerji politika maliyetlerinden muaf tutmayı planlıyor, onların maliyetini nihai tüketiciye yıkacak, hane başı 2.3 pound daha yüksek bedel. Diğer ticari tüketicilere 6700-62900 pound ek yük gelecek.

Grafik

ABD’de kuyu miktarı arttıkça üretici fiyat endeksi de artıyor (Grafiği ben böyle okudum – Energy Fuse)

 

19 Temmuz 2017

Stanford Üniversitesinden dağıtık kaynakların planlanması ile ilgili ReMatch makalesi okunabilir. Suudi Arabistan’daki iç değişim ve petrole etkisi bugün bir çok yerde tartışılıyor. Dün ki Dünya Bankası raporuna bakabildim, yenilenebilir artışı maden zengini ülkeler için fırsat olabilir. National Grid’in 4 senaryosu tartışmaya açıldı. ABD’de Beyaz Saray’ın tırpanladığı yenilenebilir, araştırma bütçeleri Senatodan döndü. Afrika, dünyada ilk defa, kömür tüketimine bağlanmadan yenilenebilir ve gaz tüketimine geçebilir. Nijerya ulusal gaz politikasını onayladı. Avustralya 85 bcm LNG ihraç edecek. Nükleere teşviğe (ZEC) itiraz mahkemeden döndü. Grafikte Doğu Asya kömür tüketimi artıyor ve elektrikli arabadaki kg metal.

Özetler

Nature Energy makalesinde, dağıtık enerji kaynakları planlamasında geliştirilen ReMatch metodolojisi ve California’da 10,000 tüketicinin verisine uygulanması anlatılıyor. Elektrikli arabalar yok, ama diğer dağıtık kaynaklar, uzun dönemli elektrik maliyetlerinde(hiçbir şey yapmamaya göre) %50 indirim sağlıyor.

Avustralya 2017 Temmuz-2018 Haziran mali yılda 63 milyon ton LNG (85 bcm) ihraç edecek.

Dünya deniz trafiğinde %15 güvenlik olaylarında azalma var, olayların %38’i tanker ve kargo

İngiliz National Grid, 2017 enerji senaryolarını tartışmaya açtı. İki ekseni “çevreci hedefler” ve “zenginlik[paranın bolluğı]”, dört senaryosu: Tüketici Gücü, Durgun Durum, 2 Derece, Yavaş gelişme…

Nijerya kabinesi yeni Ulusal Gaz Politikasını onayladı. 2008’de de bir Gaz Master Planı yayınlamıştı ama daha çok iç tüketim için. Ülkede 22mton/yıl LNG ihracat terminali var.

ZEC: zero emission credit, emisyonu sıfır olan üretimlere verilen teşvik; ABD’de nükleerleri ayakta tutmak için kullanılıyor. Bir nükleer santral MW kapasite başına doğal gazın 15 misli insan istihdam ediyor. Illinois’de ZEC’in iptali için açılan davayı mahkeme geri çevirdi. İstihdam heryerde önemli

Dün FT’de Bill Farren Price’a referans verilerek, Suudilerin 1 mv/g daha kesmesinin gündemde olduğu söylendi. OPEC hedefleri üretim hedefleri ve Suudilerin yazın (elektrik üretiminden dolayı) iç talebi yüksek, fakat yapmasına gerek yok. Zaten bugün de tek başına kesmeyeceği gibi açıklamalar vardı.

Rüzgar, güneş ve düşük karbon teknolojilerin hangisinin faydalı ve uygulanabilir olacağı emtia piyasasının geleceğini şekillendirecek. Ayrıca düşük karbon geleceği madeni kaynaklar açısından zengin ülkeler için de bir şans. Ama jeolojik aramalar da eksik.. Raporda hangi teknolojide MW başına kg metal kullanımı var.

Envision, Microsoft, Accentureve ARM; Enerji Internet of Things ve Smart City Teknoloji Birliği oluşturdu. Amaç: “dağıtık ve parçalı yenilenebilir enerji evrenini birleştirmek”

Karbon nötr, sadece karbon emisyonu olmayan değil, olsa da sürdürülebilir karbon hapsetme ile ofsetlenmiş sistemlere denir tanımlaması yapılmış bu makalede. Seattle City Light belediye elektrik şirketi, 2005’de dekarbonizasyona başlamış. İlk adımlar tüm enerji alım ve sera gaz envanterini çıkarmak.

2035’de elektrikli arabalar ingiltere yollarında 9 milyon adet olabilir, bu da pik zamanlarda %16 artış demek.

Axios’un Fatih Birol’la yaptığı röportajda; Çin ve Hindistan kömüre bağımlılıklarında zaten o kadar ilerdeler ki bir sıçrama ile yenilenebilire geçmeleri zor. Fakat Afrika bunu yapabilir. İlk defa, Afrika insanlarına yenilenebilir ve doğalgaz kullanarak elektrik getirecek, bu ilk defa oluyor ve çok çok önemli….

ABD’de hükümet, Enerji Bakanlığı Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Enerji ofisine 2018 için 1.9 milyar $ bütçe verdi. Mevcut harcamasından küçük kesinti. Ama daha ofisin bütçesinde büyük kesinti isteyen Beyaz Saray istediği kesintinin sadece %30unu alabildi. Ayrıca Arpa-E’ye de 330 milyon $ verildi, Beyaz Saraya rağmen.

Grafikler

Doğu Asya’nın büyük ekonomilerinin kömür tüketimleri yükselmeye başladı (Bloomberg)

Elektrikli arabada kullanılan metaller (kg/araç) – Worldbank Raporu

 

 

 

18 Temmuz 2017

Elektrikte 3D: Dağıtıklık, Dekarbonizasyon, Dijitalleşme. ABD Enerji Bakanlığının bir ay içinde yayınlanacak raporunun sızan hali de çok ilginç. Ekvator OPEC kesintisini yerine getirmeyecek. Herkes petrokimyaya giriyor, bu kapasite fazlası kimya/plastik fiyatlarını 5 yılda ne yapar. Çin’de nisbi kuraklık, emisyonları ve “küresel emisyonları” da arttırabilir, ama yenilenebilir büyümesi kuvvetli. Enerji yoksulluğu raporu, Almanya hükümetine yazılmış, “borç affı” nedense yok. Raporda gelir dağılımlarına göre enerji harcaması grafiğini de bakılabilir. Almanya’da elektrik fiyatlarının gelişimi ve ABD şeyl bilgi haritası grafiklerde….Petrol yine canlandı gibi zayıf dolar olabilir.

Haberler

ABD Enerji Bakanlığı’nın yenilenebilirlerin tehlikeleri ve baz yük gerekliliğini anlatacağı iddia edilen rapor sızdırıldı.(Burada). Baz yük yenilenebilirden değil talebin artmamasından ve düşük doğalgaz fiyatlarından emekli oluyor. Rapor bu hafta yayınlanmayacak.

S&P’nin Küresel petrokimya fiyat endeksi geçen sene haziran’a göre %4.6 yukarıda, ama geçen aya göre %5.3 düştü: 873$/ton. Petrokimya sektörü 3 trilyon $’ın üzerinde bir sektör. Endeks etilen(-12.2%), propilen(+0.4%), tolüen, paraksilen, polyetilen(-4.8%) ve polypropilenden(-1.1%) oluşuyor.

Ekvator petrol bakanı Carlos Perez ülkenin “zor ekonomik durumundan” dolayı, 26,000v/g kesintiyi yerine getirmeyeceğini söyledi. Kamu borcu GSYİH’in %50si ve %7.5 bütçe açığı bekleniyor. Devlet şirketi PetroAmazonas 430,000v/g, Yabancı şirketler de 115,000 v/g üretim yapıyor.

Bilmeyenler için eskiden petrol aramacılarının bir sözü var “bir defa doğalgaz bulursan affedilirsin, iki defa bulursan kovulursun”. Jason Bordoff’a göre, LNG küresel enerji piyasalarını dönüştüren bir diğer aktör, ABD’de küresel gaz gücü olacak ve dünya enerji ticaret şekillerini değiştirecek.

MIT’teki röportajda muhabirin 3Dsi güzel: Decentralization (DAğıtıklık), Dijitalleşme, Decarbonization. Yoksa mülakatta dolu bir kavram yok.

NuScale Energy, küçültülmüş ticari küçük modüler reaktörler de(SMR) 50 MWx12 = 600MW proje değerlendirmede yani. Dünyada bu SMRlardan 50 farklı dizayn plan/geliştirme aşamasında.

Gazın geleceği karışık, elektrik üretimde kömürün yerini alsa da, yenilenebilirler geliyor. Petrokimyada girdi olarak petrol yerine kullanılabilir. Yeni realiteye herkes adapte olmaya çalışıyor. Avrupa gaz talebi 2040 ve 2020’de aynı olacak. Küresel artış Çin ve Hindistan’dan

Yenilikçi elektrik tarifelerine ihtiyaç artıyor. California 2019’dan itibaren çok zamanlı tarifeye(ToU) geçiyor. Yazının araştırma kaynağı da Brattle Danışmanlık raporu. Pik talebe etki, pik dışının pik fiyata oranı ile ilintili. Ama yenilikçi yöntemler: “Akıllı saatler programı” gibi, ama etki %2.5 gibi.

Yenilenebilir enerji geleceği, [fosile göre] malzeme yoğun ve büyük maden şirketlerinin bir kısmı emisyon hedefleri yayınlamadılar. Çok fazla metal ve NTE(nadir toprak elementleri) ister. FT, dünya bankası raporunda çevresel etkilerden bahsetmiş diyor. Rapor burada.

Kuveyt petrokimya’ya 8 milyar $ yatıracak ama Kuveytte değil. Paraxylen tesisi Bahreyn’de, ABD’de 750,000 ton/yıl etilen glukol, Kanada’da 550,000 ton propilen ve polipropilen, Güney Kore’de 400,000 ton propilen tesisi. Kaynak

Çin Nasdaq’ı ChiNext endeksi son iki yılın en dip seviyesinde. Nispeten kurak yıl olduğundan, kömür tüketimi ve emisyonlar arttı. Fakat yenilenebilir de hızlı. Rüzgar 2017 ilk yarıda, 2016Y1’e göre 12.9 TWh’den 20.1 TWh’e; Güneş 3.8 TWh’den 7.5 TWh’e çıkmış.

Portekiz’de Alto Rabagao barajına 840 yüzer güneş paneli konuldu. Güneş paneli toplam gücü 220 kWp. Dünyanın ilk hidro-güneş santrali olmuş.

Enerji yoksulluğu, yüksek enerji fiyatlarından, hanehalkı borçlarından, kötü yaşam koşullarından, ve genel gelir yoksulluğundan etkileniyor. İçinde “borç affı yok”. 4.maddede ise Almanyada artan enerji maliyetlerinin yoksulluğu arttırdığı sebebi ise hükümet [yenilenebilir politikaları okunur] gibi olmuş

Grafik

ABD’de şeyl üretimi (Bloomberg)

Almanya’da ortalama elektrik faturası-Yıllık 3500 kW (Fighting Energy Poverty)

17 Temmuz 2017

Petrol talebi ne zaman tepe noktayı görecek: 2030-2040 diyorlar. ABD’de en çok petrol ve gaz kuyusu işletmecisi olduğunu iddia eden şirket battı gibi, banka tepesinde. VW direnişte, bu kadar elektrikli arabaya yetecek pil üretimi zor. Elektrikli arabaların karbon izi ama imalat dahil verilerle. Nafta fiyatları düşüşte, NOAA’nın yıllık sera gazı emisyonu raporunda insan aktivitesi ve fosil yakıt sözleri çıkarıldı.Bu yaz enerjide hangi kitaplar okunabilir. Cüneyt Kazokoğlu Cuma günü enerji dönüşümünün ne kadar sürdüğüne dair grafiği güncelledi. Elektrikli arabaların karbon izi ve elektrik dengeleme hizmetleri grafikleri..Yüzer LNG gemi projeler, devreye girme tarihleri. Ek olarak Petrol Mühendisi İbrahim Akgün, tercihler öncesi petrol mühendisliğini anlattı, kısalttım ama isteyenler kendisinden de bilgi alabilir.

Haberler

ABD’de 2 Milyar $’lık EnerVest özel yatırım fonu borçlanarak petrol ve gaz kuyuları alıyordu. Şimdi pratikte değeri 0 oldu. Wells Fargo fonun varlıklarının kontrolünü ele almaya çalışıyor. ABD’de herkesten fazla petrol ve gaz kuyusu çalıştırıyor. Çalışanları alıyor, iyileştirip çalıştırmaya devam.

VW dünya pazarında satmayı planladığı elektrikli arabalar için 40 Tesla gigafabrika lazım. 3 milyon araç/yıl * 60kWh batarya/araba = 200 GWEh.. Tüm dünyada ise 1.5 Twh pil üretimi gerekebilir.

İngiltere elektrik sistemindeki sistem eylemsizliğinin(frekans rezervi) %70’i büyük geleneksel santrallerle karşılanıyor. National Grid bunu basitleştirmek istiyor. Doktora tez öğrencisi konuyu özetlemiş.

Çin Kuzey Kore’ye petrol ürünleri sevkiyatını durdurunca fiyatlar %50 artmış.

Hidrolik çatlatma, doğrusal foot başına 24 varil su tüketiyor. Her bir varil ham petrol için 5-6 varil su tüketiliyor. Mevcut çatlatma uzunlukları 3600-4500m. Texas’ta hidrolik çatlatma su talebi tüm eyaletinkinin %0.5’i

Nafta petrokimyada ve benzine karıştırma da girdi, Asya talebi ise düşüyor. Sebebi zayıf benzin ve yerel üreticilerin fazla üretimi. Kışa kadar sürer, kışın girdi olarak LPG kullanımı(ısıtmaya kayması sebebiyle) düşüyor, naftaya artıyor.

Kuzey Dakota’da Mayısta gaz üretimi günlük 53 milyon m3’e çıkarken petrol üretimi 10,000 v/g düştü. Aynı yönde hareket etmiyorlar…

ABD ulusal okyanus ve atmosfer idaresi (NOAA), yıllık Seragazı Endeksi raporunda “insan aktivitesi” ve fosil yakıtlara referansları çıkardı. Geçen sene bayağı insan aktivitesi ısınma etkisini arttırdı vari cümle vardı.

BP CEOsu Bob Dudley sorulduğunda “2 Haziran 2042”’de petrol talebi zirve yapacak dedi. Total 2040’larda, Shell 2020 sonu, 2030 başı. IEA ise 2040’ta da büyüme var diyor. Rusya, Suudi Arabistan en erken 2050 diyor. Petrol talebi ne zaman zirve yapar bilinmez ama 2050 bile olsa jeopolitik olarak sarsıcı

Kanada’nın LNG altyapısında geri kalması kendi hatası. Bir yatırımcıya göre çevrecileri ikna etmek kolay olabilirdi : “Çin’e LNG’yi daha ucuza [kömür yerine] götürebiliriz….gezegen için iyi bir şey olur”. Ziyaaaaaaaa

Elektrikli arabaların karbon izi ne olacak, bu makalede çok fazla veri derlenmiş. Bir elektrikli arabanın imalatı için 70gr CO2/km emisyon(yaşam boyu), sürüşte ise 500gr CO2/kWh elektrik üretimi emisyonu için 105 gr CO2/km(bir önceki kWh bu km), toplam 175 gr CO2/km. Türkiye verileri de var.

Saudi Aramco, 1970’lerde devletleştirilen hisselerinin %5’ini neden satmak istiyor. İlk ihtimal şirketin Uluslar arası kurallara tabi bir şirket olması, ikincisi petrolün sonunun gelmiş olması. Dieter Helm’in yorumu

Yüzey LNG sıvılaştırma (FLNG) projelerinden kesinleşenler: ABD, Delfin LNG (13mta); Mozambik, Coral FLNG (3.4 mta); Gine, Fortuna LNG(2.5 mta); Malezya PFLNG Satu (1.2 mta), PFLNG2(1.5 mta); Kongo, New Age (1.2 mta); Avustralya Prelude (3.6 mta)… ve infografiği

Bu yaz enerjide hangi kitapları okusak diyenlere 8 ingilizce kitap önerisi ve yorumları.

Grafik

Elektrikli arabaların karbon izi (Euan Mearns)

İngiltere’deki mevcut dengeleme hizmetleri (Energy Futures Lab)

Cüneyt Kazokoglu’ndan güncellenmiş hangi kaynak %1’den %5’e kaç yılda ulaşıyor grafiği

Yorum – İbrahim Akgün

İbrahim’in emaili : ibrahimakgun41@gmail.com

Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği’nde 3 temel esas üzerine dersler verilir; sondaj, rezervuar ve üretim.

  • Sondaj, sondaj sırasında yapılan çimentolama işlemi, çamur özelliklerinin belirlenmesi ve casign (muhafaza borusu) dizayn gibi mühendislik hesaplarını kapsar.

  • Rezervuar, kayaç özelliklerine göre (kayaç geçirgenliği ve kayaç boşluğu…) rezervuar hesaplamalarını kapsar.

  • Üretimde ise üretim basıncı ve debisi önceliklidir.

İTÜ ve ODTÜ’de dersler İngilizce olup, üç temel dal olan sondaj, rezervuar ve üretim mühendisliğinin kendi isimleriyle aynı olan dersler vardır. Ayrıca, ısı transferi, akışkanlar mekaniği ve termodinamik gibi ana mühendislik dersleri de zorunludur.

Petrol fiyatları, LNG, jeotermal ve işsiz kalma korkusu:

  • Jeotermalden elektrik üretimi 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında 105 $/MWh birim fiyattan alındığı için başta Zorlu Enerji olmak üzere ülkenin önde gelen şirketleri bu alana yatırım yapmaktadır. Bugünlerde mezun olan mühendislerin bir kısmı da, petrol sahalarının kısıtlı olmasının da etkisiyle jeotermal enerji sahalarına yönelmektedir. Jeotermal sondajlar birkaç zorluk dışında petrol ve doğal gaz sondajlarıyla benzerlik gösterir (jeotermalde ‘ısı’ da önemli hale gelmektedir).

  • Petrol fiyatları yatırımları etkiliyor, yani fiyatlar düştükçe yatırım ve mühendise olan ihtiyaç azalıyor. Bu nedenle okuyan öğrenciler karamsar olabiliyor. Ancak, not ortalaması yüksek ve İngilizce konuşup anlayabilen bir mezun asla böyle şeyler düşünmeyecektir. Zaten, petrol fiyatlarını oturup konuşmanın anlamı yok, zira kimsenin doğru tahmin ettiği yok, edeceği de yok ve kimse (OPEC vs) piyasadan (?) daha büyük değil.

  • Uluslararası Enerji Ajansı, Paris Anlaşması’na rağmen petrol talebinin 2040’a kadar tavan (pik) yapmasını beklemiyor, yani petrole olan talep artmaya devam edecek.

  • LNG’nin enerji tüketimindeki payı giderek artmaktadır. Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği’ni yazmayı düşünenlerin bölüme sadece petrol odaklı bakmamaları ve doğal gazı önemsemesi gerekmektedir.

    Deneyim:

Jeotermal siyasi etkileşimden uzak bir kaynak, kömür gibi; ancak petrol ve doğal gaz, uluslararası toplumun/siyasetin bel kemiklerinden birisi. Çok önemli bir dinamik ve bu dünyanın içinde olmak, Mozambik, Katar, Arabistan, ABD gibi ülkelerde çalışabilme, bu endüstrisinin doğrudan içinde olmak farklı bir deneyim, kültür anlamına gelmektedir. Elbette her mühendis Türkiye dışında ve/veya uluslararası şirketlerde çalışabilir; ancak bu asla petrol ve gaz sektörü kadar farklı olamaz (İnşaat Mühendislerini ele alırsak, gittikleri yerler belli; Rusya, Kazakistan, Dubai). Petrol ve gaz endüstrisinde bir challenge var.

Sondajda çalışan bir petrol mühendisi, bir müddet çalışıp sonra uzun denilebilecek bir tatil dönemine girmek gibi bir periyotta çalışır. Maaşı da yüksektir. Bu kişi, çok insanın sahip olamayacağı zaman ve para sayesinde, işi haricindeki zamanı çok farklı deneyimler yaşayarak değerlendirebilecektir. Zaten, sondajda çalışan bir mühendisin yegane motivasyonu ay sonunda hesabına yatan miktardır denilebilir.

 

14 Temmuz 2017

Özet

Okumakta olduğum kitaptan özet: İnsanoğlu organik enerjiden mineral enerjiye geçti. Yani ağaç,orman, pazu gücünden, daha yeri kazarak ürettiği enerjiye geçti. Organikten minerale, mineralden de (benim yorumum) etkisel-”kütlesel olmayan” enerjiye yani elektriğe geçiyor. Ama 100 yıllık bir hikayesi var. Daha da olur. Dün Cüneyt Kazokoğlu uyardı, Norveç’in “benzin [talebi] petrol talebinin sadece %9u. Toplam tüketime bakmak yanlış”. Almanya’da seneden seneye temiz enerji yatırımları %34 düşmüş. İngilizler Saudi Aramco Londra’da arz edilsin diye kuralları esnetiyor. Geçen sene çok kazanan petrol fonları büyük zarar etti. 2018’deki Audi A8 3.seviye otomasyona sahip ama düzenlemelere göre yasak.ABD’de akaryakıt toptancılarında fiyat arttıkça talep artıyor gözüküyor: yüksek fiyatta ürün satışı yapmaya çalışıyorlar.

Haberler

Saudi Aramco’nun halka arzı ya New York, ya da Londra’da olacak. Londra öne geçmek için “Premium” kategorisi altında devlet şirketlerine kolaylaştırıcı kararlar alacak. ARamco’nun Londra borsasında işlem görmesi için Başbakan Theresa May, LSE başkanı Suudileri ziyaret etmişti.

BNEF temiz enerji yatırımlarına göre Almanya’nın yıldan yıla temiz enerji yatırımları %34, bir önceki çeyreğe göre %7 düşmüş.

Petrol ve gaz üretim şirketlerinin endüstriyel kontrol sistemleri de siber riskler altında. Üretim ve geliştirme sondajı en riskli alanlar… Sismik çalışmalar ise en düşük riskli noktalar(s7)

Indian Oil, LanzaTech’in teknolojisiyle, rafineri atık gazlarından biyoyakıt üretimi yapacak. Yılda 40 milyon litre üretim yapacak tesis, Hindistan’da 55 milyon $. Rafineri atık gazları genelde yakılarak güç üretiminde kullanılıyor.

Greenpeace’e göre İngiltere’deki çatlatma(petrol&gaz) şirketleri finansman bulmakta zorlanıyor. Bankalar şirketleri küçük buluyor. Barclays vermediği kredi için daha yüksek faizli borç veren Barclays Kenya’ya yönlendirmiş.

Geçen sene iyi prim yapan ve genelde petrol(kağıt) yatırımı da yapan koruma fonları, ilk 6 ayda bayağı kayıp gördü. AlphaGen Capital +%78(2016), -48%(2017Y1); Andurand +%22(2016), -17% (2017); Elm Ridge Capital +25.5(2016),-23.67%(2017)

Eylülden itibaren London Taxi Co ismini London EV (LEVC) olarak değiştirecek. Çinli Geely almıştı. Amsterdam’a 2018Ç1’de 225 yeni elektrikli taksi verecek. Taksinin model TX, dış aynı iç elektrik. Londra belediye başkanı Sadiq Khan, 2018den itibaren yeni taksiler sıfır emisyon olsun istiyor.

Elektrik iletim sisteminde gerçek zamanlı osilasyonları ölçerek, aktif olarak bölgesel sallanmaları düşürmek için yapılan yöntemler hat kapasitesini de arttırıyor.

Hindistan Ortadoğu petrolü ithalatını düşürdü. Dubai’ye göre 2$ indirim ABD petrolüne yetiyor.

Audi’nin seneye satacağı Audi A8, en gelişmiş kendi kendine giden araba olabilir. 60km’ye kadar sürücüye ihtiyaç duymayabilir. 3.seviye otomasyona sahip. Fakat yasal olarak 3.seviye araçlara izin verilmedi. Araba yol işaretlerini de okuyor. Otonom arabalar ABD’de 325 milyar$ kaza önleyebilir

Petrol piyasası hafif tatlı petrole doydu, ama orta-ağır ekşide piyasa sıkışık. Benzin talebinden kar umudu azalan rafineriler, orta distilatlar için ağır kargo peşinde… Kargolar değere bindi..

Dünya Bankası araştırmasına göre, petrol bulunan ülkelerde daha üretim başlamadan ülke potansiyel büyümesini kaybediyor. Petrol laneti yerine petrol öncesi laneti kısaca

Jobber(toptancı), petrolü rafineriden bayiye taşıyan segment. Toptancılar ABD benzin fiyatlarını NYMEX RBOB geleceklerinden takip ediyor. Fiyat artınca hemen tankerleri doldurup gönderiyor, fiyat düşünce de tanker dolumunu durduruyor. Yani fiyat arttınca talep artıyormuş etkisi yapıyor.

 

13 Temmuz 2017

Elektrikli arabaların neden gelecek vaadettiği konusunda benim teorim, konfor, sessiz, basit. Petrol fiyatı, kömürden elektrik 4.,5. belki de 10.sırada. Bitcoin’in matematiksel isbat yöntemi çok elektrik yakıyor, dijitalleşmeye entegrasyon nasıl olacak. Depolama gaz santrali maliyetinin altına düşer. Norveçte elektrikli arabalara rağmen petrol talebi arttı. Groningen depremleri sebebi ile Hollanda hükümetinin maddi olarak zararı büyük. Suudi üretimi Manifa sahası bakımı sebebiyle düşebilir.

Haberler

IEA’e göre ABD gaz üretimi 2017’de 750 bcm’de 2022’de 890 bcm’e çıkacak. Cezayir üretimi 90 bcm’i aşarken talep daha hızlı artıyor 40++bcm. Avrupa gaz üretimi de 2002deki 300 bcm’lerden, 2022’de 200 bcm’lere düşecek. Gaz talebi de 500bcm plato…

2017 ilk çeyrekte 3 yılın en düşüğü olarak 1 mv/g gerçekleşen küresel petrol talep artışı, 2.çeyrekte 1.5 mv/g’e yükseldi. Bu da 0.7 mv/g stoklardan çekilecek demek. OPEC’in iki sorunu var: Nijerya ve Libya birlikte üretimi 0.7mv/g arttırdı, ikinci olarak kesinti anlaşmasına uyum %95’ten %78e düştü.

Bitcoin’in en fazla sıfırla başlayan özüt(hash) bulma yöntemi, her bir işlem için 1.57 ABD mesken tüketicisinin bir günlük tüketimi kadar (kredi kartı işleminin 5000 katı)elektrik tüketiyor. Kayıtzincirini mevcut dijital sistemlere entegre etmeye çalışanlar kişisel veri gizliliği sorunlarına muhattap oluyor.

Hollanda’da Groningen sahası üzerindeki alandaki depremler sebebi ile hükümetin 2012 öncesi GSYH’ın %4’ü kadar gelir elde ettiği saha kapanabilir. 80000 kişi etkinlenmiş. Saha toplam da 343 milyar $ gelir getirmiş. İşletmecisi NAM, Exxon ve Shell ortaklığı

Dünyada ekonomi ve petrol ilişkisi güçlenirken, elektrikli arabalarda yatırımcıların bakışını etkiliyor. İki senaryo var: petrol fiyatları düşer verimsiz üreticiler azalır, kalanlar daha verimli olur veya yapılmayan yatırımlardan petrol fiyatları artar, elektrikli arabalar daha hızlı gelir.

ABD ham petrol rafineri işleme kapasitesi 2016’ya göre %1.6 artarak 18.6 mv/g oldu.

2019’dan başlayarak, şebeke tipi depolama maliyeti gaz santralinin altına düşebilir. Minnesota Üniversitesi Energy Transition Lab raporunda, yenilenebilirlerin önü açık mesajı çıkıyor

Suudi Arabistan’ın açık denizdeki 900,000 v/g üretim kapasiteli Manifa petrol sahasında büyük bir problem var. Su basma sistemindeki korozyon sebebi ile bakım gerekiyor.

Son 7 yılda, Norveç’teki elektrikli araba satışları araç sayısındaki artışın %90’ı kadar gerçekleşti. Şu anda yollardaki arabaların %5i elektrikli araba. Ama 2016’da petrol talebi %0.7 arttı ve 2013’ü de geçerek tüm zamanların rekorunu kırdı. Elektrikli araba talebi çok düşürmedi diyor yazar.

Grafik

AB gaz üretimi(IEA)

Gelecek elektrik değil, çünkü pahalı (WSJ)

12 Temmuz 2017

Serkan’ın stoklar ile ilgili hafta ortası yorumu aşağıda. Arktik ısınması sebebiyle kışlar daha yoğun yaşanabilir. CEDIGAZ gaz görünümü yayınladı, gaz talebi %1.6/yıl artar 2035’e. Dizel araç skandalı büyük şirketleri göçertebilir. İngiltere’de şebeke karlarını geri isteyen tüketici derneği. California altyapı için alınan materyallerin karbon izine bakarak, yerli çeliği Çin çeliğinin önüne çıkarabilir. İngiltere’de maliyet çalışmasına, yenilenebilirlerin tüketiciye yüksek maliyetine vurgu yapan profesör atandı.Japonya’ya inen LNG kargoları geçen seneye göre pahalı ama geçen aya göre düşük.

Serkan Şahin’in yorumu aşağıdadır:

“ABD ham petrol stoklari Eylul 2016’dan beri en buyuk dususunu yasadi. PADD3’teki 6.07 milyon varillik dusus de bence cok cok onemli. Motor gasoline ve blending components stoklarindaki dusus de cok dikkat cekici, Propane stok artisi aylardir tekrarladigim gaz talebi kaynakli artisi destekliyor. Toplam gasoline stoklarinin talebi karsilama orani da 24.8 gune kadar dustu. Kasim 2016’dan beri en dusuk seviye. Stok fazla diyenler icin bakilmasi gereken bir veri.

Hindistan’in Ekim teslimatli Mars kargosu siparisi ardindan gozler medium ekşi ABD petrolunun durumuna donmustu. Bugun Premier’in Meksika’da acikladigi yeni kesif ile bolgedeki arzin durumu da degisti. Bu petrol muhtemelen 2020’den once piyasaya girmez ama aciklamanin zamanlamasi bence ilginc. ABD’de medium petrole dusen talebi fiyatlardan takip edebiliyoruz. Bu durumda Asya’ya yeni bir hat olusur mu?”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”
Haberler

CEDIGAZ, doğal gaz bilgi birliği, rapor yayınladı. Özeti ücretsiz. Gaz talebi 2014-2035’de yılda %1.6 artacak. Dünya enerjisindeki payını 2014’te %21.2’den 2035’de %23.9’a çıkaracak.2035’de geleneksel olmayan gaz dünya gaz üretiminin 3te 1’i olacak. 2015’te %20siydi.

İngiltere’deki Citizens Advice, şebeke operatörlerinin tüketicilere haksız kazandıkları 7.5 milyar pound’u geri ödemesi gerektiğini söyledi. Ofgem ise son fiyat düzenlemesinde %6 indirim yapıldığı, şebeke şirketlerinden 4.5 milyar pound alındığını söyledi. Gelecek 6 yılda şebeke şirketleri 45 milyar pound yatırım yapacak

Siemens’in iki türbinin Kırımda kuruluma girmesi sorun oldu. Konu Brüksel’in gündeminde. Siemens, bu türbinleri izinsiz Kırım’a yönlendirdiler diyor.

Mayıs’a göre, Japonya’ya inen LNG spot kargolarının fiyatı 5.7 $/mmbtu’dan 5.6 $/mmbtu’ya düştü. Ama yıldan yıla %24.4 arttı. Çünkü geçen Haziran’da 4.5 $’dı.

Nature Geoscience’daki makaleye göre ısınan Arktik ile daha yoğun ve artan frekansta soğuk kışlar yaşanıyor. Makalede ABD veri seti incelenmiş olabilir, yani bizi bağlar mı bilmem…

Yeni yapılan çalışmaya göre dizel araçlar, düzenlemelerin izin verdiğinden %50 daha fazla Nox yayıyor. Dizel’in düşüşü büyük şirketleri vurur demiş ama makalede öyle bir derin analiz yok.

2020’de ABD ham petrol ihracatı PIRA Energy’e göre 2.25 mv/g ile birçok OPEC üyesini geçebilir. Hangi fiyat senaryosunda?

Kalifornia’da “Buy Clean California Act” kanunu ile, eyalet altyapı malzemelerinin karbon ayakizini göz önünü alacak. Bu sayede Kalifornia daha fazla kendi üreticilerinden alarak, karbon ayak izi yüksek diye Çin çeliğinin önünü kesebilir.

Dieter Helm, yenilenebilirin maliyeti konusunda çok şikayet ediyordu. Hükümette onu “enerji maliyeti” çalışması başına getirdi. Greenpeace Helm’i “gaz tercihi” yapmakla suçluyor. Helm hükümete nasıl enerji maliyetlerini düşüreceği konusunda önerilerde bulunacak.

North Dakota’da üretim 2005’te 98,000v/g’den 1 mv/g’e çıktı. Fakat 2014’teki petrol çıkarma ve üretim geliri 3.3 milyar$’dan geçen sene 1.6 milyar $’a düştü.

Grafik

Gazın küresel payı ve miktarı nasıl değişecek (CEDIGAZ)

11 Temmuz 2017

Elektrik depolama çalışanlar, Nature Energy makalesinin eki aradığınız sayıların çoğuna sahip, ilerleme eğrileri vs. Kayaç gazında daha önce de tartışıldı ama grafiği ile nasıl 1978’lerde hükümet fonlaması 2005’lerde üretim sıçramasına yol açmış. Bugün Fatih Birol’un Investment report sunumundaki , küresel elektrik yatırımları petrol ve gazı geçti ile temiz enerjide ArGe’ye “fıstık(peanut)” çok küçük demesi önemliydi. Daniel Yergin, IHS Ceraweek’ten beri otomotivde biraz daha farklı düşünüyor gibi geldi. Şeker, petrolden çok daha kötü performans göstermiş. Dünya Petrol Konferansı notları aşağıda….

Haberler

Goldman Sachs’e göre OPEC eğer bir şok kesinti yapmazsa petrol 40$/v altına gidebilir. OPEC genel sekreteri Barkindo’ya göre daha fazla kesinti ajandada yok.

Halliburton bu sene her ay 100 yeni istihdam oluşturdu. 1800’den 2700 çalışana çıkmış, çatlatma kamyon ve pompa sayıları da son aylarda %30 arttırılmış.

Brezilya’da iki aşamalı parlamentedo, iş reformu görüşmelerinde üst kanat alt kanadın elektriklerini kesti.

Elektrik pil depolama sistemleri ile ilgili gelecek maliyetlerini içeren makalenin ekleri ücretsiz ve her türlü veri var. Tecrübe artış oranı lityum ion’da %30, sonra elektroliz, yakıt hücreleri, kurşun asit geliyor.

IEA raporuna göre küresel enerji yatırımları 2016’da, 2015’e göre %12 düştü. Verimlilik +%9, elektrik ağları +%6, petrol gaz -25%, elektrik üretim -5%. İlk defa enerji yatırımları 2016’da petrol ve gaz yatırımlarının önüne geçti. Petrolde de Ortadoğu, Rusya +… Aşağıdaki grafikteki yatırım süresi azalan petrol gaz da önemli

Sene başından beri brent’den daha kötü performans gösteren şeker olmuş, kayıplar %30’u aşmış.

Kayaç, finansal piyasalarla daha etkileşim halinde, finansmanı daha fazla araçtan sağlıyor. Piyasa dengelenmesinin ne kadar süreceği belli değil, tam dengelenecek denirken Libya ve Nijerya üretim arttırdı.

Suudi Arabistan 10.07 mv/g üretim ile Haziran’da sözünün 12,000 v/g üzerine çıktı. Yazın Suudi Arabistan için zor bir dönem, ham petrol yakarak elektrik ürettiği için daha çok üretiyor. Ülke talebi üretimin %25i

Kayaç gazı bir gecede olmadı, 2011’deki MIT raporuna göre 25 yıllık hükümet desteği ile gerçekleşti. Özellikle 1978-1981 yıllarında Enerji Bakanlığı destekleri inanılmaz ve 14 yıl harcama sonunda 2000 sonrası üretim kıpırdanmış.

Suudilerin söylediği, 1 trilyon $ yatırıma ihtiyaç var, çünkü önümüzdeki 5 yılda 20 mv/g lik yatırım ihtiyacı ortaya çıkacak.Kimin üretimi düşecek, kimin talebi artacak? Rystad’a göre eski sahalar 2014’e göre 2 misli düşüyor (%6). Geçen hafta ABD petrol talebi tüm zamanların en üst seviyesi 22.26 mv/g olmuş.

Çinlilerin, MÖ 391’de ölen bir filozof olan Micius ismini verdikleri uydu, uydudan yere ilk quantum ağı test etti. Kuantum ışınlanma, eşleşme daha güvenli bir haberleşme sağlayabilir…

Ford’un F serisi kamyonet -diyelim-, satışları %10 artmış. Bu arada Fusion HEV, Fiesta’yı geçmiş. ABD araba satış istatistiklerinin tamamı

Grafik

Geleneksel kaynakların keşifden üretime süresi hızla düştü-3 sene (IEA)

Kayaç gazı devlet desteği ve üretim artışı (MIT)

Dünya Petrol Kongresi – 2. Gün özetler

Sosyal/kişisel Değerlendirme

Böyle yoğun bir konferansı takip ederken çok fazla insandan yardım alıyorum. Serdar Gürüzümcü, Mehmet Apaydın, Merve Gürlük, Hüseyin Erdoğan, Barış Sağlam ve diğer bir çok kişi yönlendirme, fikir ve notları ile neler olduğunu daha iyi anlamamı sağladı, hepsine teşekkür ediyor, yarın da desteklerini bekliyorum:)

Petrol sektöründe rekabetten midir bilinmez, en teknik oturumlarda bile çok taslak/abstract konuşuluyor. Çok detaya kimse inmiyor, soruyla açmak gerekiyor. Onu da oturum sonrası özel çekmeniz gerek. Kimse kartları tam açmıyor gibi geldi

Bu konferansta iyi ve kötü konuşmacı farkına vardım. İyi konuşmacılar, fikirilerini 3-4 ana kavram etrafında sunuyor ve mantıksal bir yol izliyor. Kötü konuşmacılar zaman zaman iyi konuşmacılardan daha fazla bilgi aktarmasına rağmen, bir yapı sunmadıklarından takipte çok zorlanılıyor.

Konferans notları tutarken, küresel rakamları geçin… Herkes aynı kaynaklardan zaten faydalanıyor. Ben bu konferansta ülke spesifik (“our studies”) ve jet, petrochemical, marine fuel gibi keywordleri takip ettim. Sektörün kurtlarının vurguları önemli. Mesela “kurallar bu işin bir yönü, pratikte başarılı olacağınıza inanıyoruz” derken aslında “daha çok yolunuz var” mesajları geliyor… Konferansta gazetecilerin yoğun olduğu oturumlara ben çok merak ettiğim kişiler yok ise gitmemeye çalışıyorum, nasıl olsa gazeteciler benden daha çok detay yakalayabilir.

Teknik değerlendirme

Kesinlikle konferansın teması verimlilik, dijitalleşme ve büyüyen pazarların yatırımcı çekme arayışı. Sektör aslında biraz mutsuz, petrol fiyatları herkesin mutluluğuna biraz gölge düşürmüş. Verimlilik heryerde var. Ara ara elektrikli arabalar da var

Ama temel sorulara cevap almakta zorlandım. Dizel talebi ne olacak? Denizcilik yakıtlarında gelecek. Petrokimya konusu da sık sık gündeme geldi. Ama net bir sonuç benim katıldığım oturumlarda eksikti.

Bugün en önemli verileri IEA raporu ve Fatih Birol söyledi. Elektrik yatırımlarının petrol ve gazı geçmesini kendi aramızda da tartıştığımızda acaba bir kavram mı atlıyoruz dedik. Sonra webden bakınca doğru anladığımızı gördük. 2016’da ilk defa geçti demiş IEA, bence 1960 önceside elektrik yatırımının daha yüksek olduğu bir yıl olabilir. IEA istatistiklerini dinlerken, petrolde daha verimli yatırımların yapılması ve sürenin kısalmasının toplam yatırım miktarının düşmesinde ne kadar etkili olduğunu merak ettim.. Raporun tamamını görmedim…

Detaylar

Daniel Yergin açıkcası “karbon balonu”, yani gömülü kalacak fosil kaynaklar konusunda kendi üslubuna göre çok sertti. Bence “weaponization of finance” – finansın silah olarak kullanılması tabiri de çok ağırdı. Bir baskı grubu olarak fosil yatırımları engelliyorlar, bunun acısı çıkabilir gibi bir noktadaydı.

Yergin’in finans kısmından İngiltere Merkez Bankası da nasibini aldı. Yergin ayrıca petrol sektörünü IEA gibi iki vitesli tanımladı. Kısa ve uzun dönem yatırımlar. Burada ise daha sonra IEA sunumunda gördüğümüz ve yukarıda grafiği olan geleneksel yatırımların kısalması beni düşündürüyor.

Büyük veri ve dijitalleşme herkesin dilinde ama, bilgisayarlar girdiğinden beri dijitalleşme var. Ben ilk AutoCAD tartışmalarını hatırlıyorum. Daha verimli tasarım, hesap vsydi. Şirketler dijitalleşme demesine rağmen, genelde hep operasyonel tarafta konuya girdiler. Mesela ENI’nin Zohr keşfinde süper bilgisayarların etkisini duymak isterdim. İşin gerçeği bir çok şirket nasıl dijitalleşmeye adapte olacağı konusunda havada gibi geldi… Bir kısmı da duayen kapanında… Duayen konuşmacılar, dijitalleşmeye adaptasyonu pek benimsememişler gibi, örnek veremiyorlar, “bizim iş modeli daha doğru ama napalım kaçınılmaz vs”

Japonların hidrojen ve metan hidratın geleceğin teknolojisi olarak görmeleri ilginçti. Aslında CEO panelinin sonuna doğru da hidrojen konuşuldu.

Hindistan tam saha presteydi. Yatırım çekmek için yeni çerçeveleri (HELP: Hydrocarbon and Licensing Policy) bir çok teşvik içeriyor. IEA-Fatih Birol, Hindistan’ın petrol üretim düşüşü durdurulabilir, gaz üretimi de 2 misline çıkarılabilir, bu sayede 70 milyar $ cepte kalır dedi

Tufan Erbilginbilgiç’te BP’nın downstream işlemlerinden sorumlu. Hava trafiği 2035’e ikiye katlanacak, petrokimya GSYH ile büyüyor, 2035’e 15 mv/g yakıt artışı var dedi. Önemli bir nokta da durdu, o da petrokimya hammaddesinin ne olacağı… coğrafyanın ve talebin nere olacağı vs.

Operasyonel güvenlik konusunda çok genel konuşuldu. Shell robotlara değindi, dronelar vs. Bunun kazaları ne kadar azaltacağı, izlemeyi arttıracağı, tankların boru hatlarının güvenliği … Aramco en çok kuyu açma işindeki güvenliği düşündüğünü belirtti.

Sibergüvenlikte, Siemens çevrimiçi olmak iyidir ama korunun gibi Bir şey söyledi. En ilginç cümle, “ukrayna’da sistemler hack edilmesine rağmen, 5 saat olayın bir hack olayı olduğu anlaşılamadı” denmesi oldu.

ABD’de Meksika körfezindeki BP petol sızıntısı konusunda da çalıştığı anlaşılan Charlie Williams, süreçler-> motivasyonlar->kültür önemli dedi. Yani teknik standartları belirle, mesleki yeterlilik ve bilgiyi işletme süreç ve karar alma ile birleştir ve ana değerlere (güvenlik/insan davranışlarını) güvence altına alın dedi.

Bir sorun olduğunda herkes daha fazla kural belirliyor ama sahada kuralların uygulandığının tespitine daha az efor harcanıyor… En ilginç cümlelerinden biri de iş güvenliğini soran patronlara, en son ne zaman işçilerinizi sahada çalışırken izlediniz, lütfen izleyin diyormuş.

Rafinerilerde varlık yönetiminde ise, baştan hatalı tasarımın sonuçları Finlandiya’ya da (notlarıma eklememiişim ama sanırım) bir tesisten anlatıldı. Danışman raporuna rağmen tesisi çalıştırıp bir sürü sorunla uğraştıklarını anlattılar.. Başta herkes birarada olmalı, bu bir fonksiyonlar arası egzersiz…. Öncelikle doğru verinin gelmesine emin olmanız gerekiyor, kararlar hata olur…. Mesela mekanik ekipman verileri, bakım verileri sorunlarda önemli…… Bozulmalar nereden başlıyor, nasıl ölçüyorsunuz.

İkinci gün biraz daha tempo arttı.

10 Temmuz 2017

Petrol Kongresinde, büyük yabancı şirketler farklı Bir şey söylemedi. Teknik tartışmalarda detaylar önemliydi. Verimlilik, dijitalleşme vurguları vardı. Ruslar da çok teknoloji vurgusu yaptı. Yeni normal olmuş. Fiyat öngüleri konusunda, hep oluyor, ama kısa ve uzun dönem döngülere karşı ayrı ayrı yatırım planları konuşuldu. Petrol fiyatları neden çok hareket ediyor, algoritmik ticaret. OPEC, kayaç (şeyl)’i anlamak için yatırım yapsın. Çin’in petrol üzerinden küresel oyunu Güney Sudan’da test edilecek. Hollandada gaz santralini hidrojen santraline dönüştürecekler. Meşhur patates kıtlığında patates ihracatı gibi, Avustralya’da LNG ihracat rekoru kırarken doğu bölgelerinde gaz fiyatları artıyor. Çin doğalgaz tüketim hedefini netleştirdi %10. Petrol boğaları ümitlerini kaybetti. Aramco uyardı bu kısa dönemli petrol üretimleri (kayaç vs) uzun dönemli yatırımların yerini tutmaz. Yenilenebilir baz yük yerine geçemez gibi bir argüman. .

Haberler

Çin doğalgazın toplam tüketimdeki hedefini %10 olarak netleştirdi. Daha önce 8.3-10%du. Kömür enerji tüketiminin %60ından fazlası. 2000-2013 arası doğalgaz talebi yıllık %16.1 arttı. 2016’da 205.8 bcmdi. 2017’den 2020’ye doğalgaz talebinin 330 bcm’e ulaşması bekleniyor. Yani 4 yıl çift haneli büyüme…

Polonya ABD’den ilk LNG kargosunu aldı. Gazpromla anlaşması 2022’ye kadar, ama uzatma konusunu konuşmuyorlar. Ruslar 4-5 $/mmbtu’ya kar edebilirken, ABD şirketlerinin en az 7-8’e ihtiyacı var. Bazı Avrupalılar Trump’un ABD LNGsini sadece ABD şirketlerine fayda için ittiğini, geri tepebileceğini söylüyor

Beklenenden düşük petrol fiyatları, beklenenden güçlü ruble, mevsimsellik sebebi ile artan sondaj sayısı, yıl sonuna doğru artan Rus üretimi anlamına gelebilir. Hükümet vergilendirme sisteminden dolayı, şirketler için aslolan bir varil petrolün ruble karşılığı. Rafineri marjları da tonda 60$’dan 1$’a düşmüş.

Avustralya 2017-2018 LNG ihracat tahmini 3.8 milyon ton düşürdü=63.8 milyon ton olacak. Son 12 ayda 51.5 milyon tondu. Hükümetin LNG fiyat tahmini Mart’a kadar tuttu 6.6 $/mmbtu. Ama sonrası için 7.5$/mmbtu olacak.

BNEF’e göre, güneş ve rüzgar işletmesinden nemalanan yieldco’lara 2014-2015’te 7.9 milyar $ para toplamışken, o zamandan beri sadece 1 milyar $ topladı. Ama çevresel projelerle ilişkili yeşil tahviller bu sene 100 milyar $’ı aştı. 2012’nin 10 katı.

OPEC, düşmanı kayaç petrolünü anlamak için kayaç(şeyl)’a yatırım yapmalı. 2011’de Gazprom CEOsu Alexei Miller “Kayaç gazı iyi planlanmış bir propaganda”, yardımcısı da “balon” demiş. Aslında yatırımcı olarak OPEC önce kayaç yatırımcılarına ortak olabilir, sonra da kendininkini geliştirebilir.

Uluslararası kriz grubu (International Crisis Group)’a göre, Çinin devlet petrol şirketi CNPC’nin Güney Sudan’da yaptığı yatırımlar Çin’in rolü ile bağlantıı. Çin’in yeni rolünü test etme sahası.

Norveç’in gaz ihracat miktarını hükümet belirliyor ve üretimi de düşüyor. Avrupa’ya arzda önemli ülke ama Rus ya ve LNG savaşını izler sadece. 2016’da Avrupa’ya 108.5 bcm gaz gönderdi, kıta talebinin %20si. Üretiminin %75’i ana kara Avrupaya

Otomatik al-sat işlemleri 2014-2016’da enerji tipi sözleşmelerin %58 hacmini yönetti. 2012-2014’te bu %47ydi. Bir çok trader sadece başlıklara bakıyor, fiziksel veri ikinci planda. Momentum tabanlı algoritmalar daha çok kısa-uzun pozisyon’u arttırıp azaltır. 2016’da 25.5 milyar $, CTA üzerinden sektöre akmış.

Büyük petrol tacirlerinden Pierre Andurand Mayıs’a kadar petrol işlemlerinden %16, Andy Hall Nisan’a kadar %17 kaybetti. ABD petrol ve ürünleri ihracatı, 2016’daki 4.6 mv/g’e 1 mv/g ekledi. Aralıktan beri kazılmış ama tamamlanmamış (DUC) kuyu sayısı %10 arttı, üretime hemen hemen hazır.

Vattenfall’ın Hollandadaki Magnum isimli gaz santrali, hidrojen yakan santrale dönüştürülecek. Santralde 3 gaz türbini (440 MW x3) var.

İstanbul’da Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser, uzun dönemli bir petrol arz sorununun altını çizdi. Önümüzdeki 10 yılda 300milyar $ yatırım yapacak. Elektrikli arabalarda 2030’daki araba stoğunun %10’unu aşamaz denildi.

Avrupa’da hava ve su kirliliğine en çok sebebiyet veren 14 tesisi İngiltere, 7 Almanya, 5 Fransa ve 5 de Polonya’da.

Grafik

Norveç’in AB’ye aylık gaz ithalatı ve projeksiyonu (Timera Energy)

Avustralya’nın enerji ikilemi, LNG’de 1 numara ama ülkenin doğusunda gaz eksiği var (WSJ)