26 Aralık 2017

İki makale var, ikisi de ilginç. Biri elektrikte toptan değil perakendenin geleceği ve bunun daha otomasyon odaklı olacağı, 5 yılda yayınlanan 90 makale incelemişler. Diğeri de esnek talepli büyük cihazlar ucuz elektrik için yarışırsa oyun teorisi tabanlı denge oluşumu. Libya’da son dakika gelen patlama haberleri petrolü sıçrattı. Piyasa derinliği olmadığından olabilir. İngiltere’de şeylde şimdilik umutlar yüksek değil.Endonezyalı Adaro Energy kömürde yatırımlarını arttırıyor. Kömürden uzaklaşmayı bölgesel görüyor, Asya tam gaz devam gibi.

Özetler

(Makale) Eğer elektrikte perakende piyasa geleceğini merak ediyorsanız, son 5 yılda 90 makaleyi incelemiş bu değerlendirmeye göre, perakende daha otomosyon, makine öğrenim, nesnelerin interneti üzerine kurulu olacak.

(Makale) Bu makale yazarlarından biri önemli bir adam. Goran Strbac. Sistemde bir çok elektrik fiyatına tepki verecek büyük tüketim cihazı var ise, en düşük elektrik fiyatı olan dönemde elektrik tüketmek için yarışırlarsa denge nasıl oluşur.

Libya’da WahaOil’in işlettiği, Es Sider terminaline petrol taşıyan boru hattında patlama sonrası WTI 60$’a dayandı. 260,000 v/g’de 60-70,000 v/g’e üretim düşmüş. Brent’de %1.6 arttı.

Asya’da Çin LNG ithalatının 2 nolu ismi, fiyatların temel iticisi. CNPC arz sorununu aşmak için boru hattı çalışmalarında. Japonya’da arabalar daha az yakıt kullandığı için rafineri çıkış kapasiteleri düşürüldü. Singapurlu Keppel Brezilya rüşvet davasını çözmek için 422m$ verdi.

İngiltere Enerji Araştırma Merkezi, UKERC, başkanı Jim Watson ülkedeki şeyl konusunda 2018’de bir ilerleme olacağı ama arz çeşitliliğindeki yeri konusunun 2018’de de çözülmeyeceğini söyledi. Hükümeti 2015’te “hızlı geçiş” düzenlemesi ile başvuruları hızlandırmıştı.

Singapur, Yeni Zelanda ve Nordic piyasasını kıyaslarsak,Singapur elektrik piyasası emekleme aşamasında. Elektriğinin %92.5’i doğalgazdan, tüketimi 50 TWh kapasite 13GW gibi.

Çin’in en büyük bakır üreticisi Jiangxi Bakır, ülkenin güneydoğusunda 1.02 milyon ton üretim kapasitesini hava kirliliği emirleri sebebi ile kapattı.İkinci üretici Tongling’de %30’a kadar kapasiteyi durdurdu.

Unearthed’in 2017’nin en sevdikleri çevresel haberlerinda Afrika’da kuraklık sebebi ile çocuk gelinlerin artması, Moğolistanda tüm gün süren trafik sıkışıklığı.

Çin Kasım’da Kuzey Kore’ye hiçbir petrol ürünü ihraç etmedi. Kasımda Kuzey Kore’den demir cevheri, kömür, kurşun da ithal etmedi. Çin’in mısır ihracatı düşse de devam etti. Kuzey Kore’ye ihracatta LPG %58 artarak 99 ton oldu. Ethanol de %82 arttı.

Dünyanın en büyük kömür ihracatçılarından Endonezyalı Adaro Energy’nin CEOsu Garibaldi Thohir Asya’dan dolayı kömürde gelecek görüyor. Çin ithalatı kısınca, Forbes en zenginlerde 32nci sıradan 23.cıraya çıktı. Gelecek 20 yılda 20 GW daha elektrik üretim işine girecek.

2011’de 73 mil olan medyan(ortadaki) elektrikli araba menzili 114 mile çıkmış. 64 km artmış.

Grafikler

Asya’daki major kömür madencileri (FT)

25 Aralık 2017

Bugün pek bir ilginç haber yok, enerji notlarımı okumanızı tavsiye etmem. Sadece Çin’in temiz hava için hanelere doğalgaz götürmekte çok başarılı olup, doğalgaz bulamaması sonucu sanayide kesinti yapmasından dolayı bakır üreticilerinin çalışamayarak, küresel bakır fiyatlarının yükselmesi. Bir de Çin’in yol yapımına son hız devam etmesi petrol talebine pozitif yansır.

Özetler

Çin büyüme yavaşlasa da (6.5’dan %6.3’e), finansal risk, kirlilik ve yoksulluğa karşı kazanılacak zaferler daha önemli demiş.

Çin’de doğalgaz kesintiler sebebi ile bakır eriticiler üretimi kesince, bugün fiyatlar %0.7 arttı.

New York ve civarında 1.1 milyon kişiye doğal gaz işi de yapan Con Ed, 2011’den beri pik gaz talebinde %30 artış görmüş. Doğalgaz talep yönetimi ile boru hattı yapmadan(non-wires/pipes solution) sistemi yönetirmiyiz önerilerine çıkmışlar.

Suudi Arabistan’da doğalgaz fiyatları 2015’te 0.75 $/mmbtu’dan 1.25$’a çıkarıldı. 45 $/1000m3 gibi. Fakat doğalgaza ihtiyacı var, elektrik üretiminde, şeyl rezervleri de derinde ve su istiyor. Hem Rusların Arktik hem de Tellurian ile ABD’de LNG tesis yatırımında payı görüşüyorlar.

Çin Çevre Koruma bakanlığı, 2017’de kuzey bölgeler için hedef olan 3.1 milyon hanenin doğalgaza geçişini 25220 köyde 3.9 milyon hane olarak tamamladıklarını söyledi.

Kuveyt 2020’den başlamak üzere Shell ile 15 yıllık anlaşma yaptı. 2010’dan beri Kuveyt’e LNG sağlıyordu. BAE ve Kuveyt LNG ithalatçıları, Bahreyn 2019’da Suudi’lerde alacak gibi. Elektrik üretimi için bu gazlar. Ortadoğu Latin Amerika’ya döndü, boru hattıyla almak yok, herkes LNG

Petrol fiyatlarının yükselmesine sebep olan Forties boru hattında mekanik onarım tamam, basınç testleri devam ediyor. 2018’in ilk günleri devrede.

Toshiba, Kazak devlet atom şirketi Kazatomprom’un Westinghouse Elektrik şirketindeki %10 hissesini 522 milyon $’a aldı. Zaten 2007’de 540 milyon $’a almış, arada temettü ödemiş.

Fikir çok iyi, yolda belirli dükkanlarda 15 dakika duracaksan otonom araç seni bedavaya taşıyabilir.

İşte petrol talebi (asfalt dahil) haberi. Çin gelecek yıl 5000 km otoban yapacak, 200,000 km kırsal yolu da onaracak (asfalt/beton)

DESFA, Yunan doğalgaz şebeke ve LNG istasyon operatörünün %35’i Hellenic Petroleum’un. %65’i satışta, İspanya, İtalya Snam, Belçika Fluxys ve Hollanda Gasunie son tura kaldı. (hangisi hangisi ile konsorsiyum haberde ayıramadım), Şubat 2018 son tarih ileri ötelenecek.

Çin Hubei başkentinde 1.75 milyar$’a hidrojen yakıt hücreleri sanayi parkı kuracak.

22 Aralık 2017

Batı’da Noel tatili ile enerji haberlerinde düşüş başladı, yıl değerlendirmesi vs. Gazprom Stockholm tahkim mahkemesinde Naftogaz’a karşı davayı kazandığını açıkladı, Çin’de 2013 kritik yıldı, hizmet sektörü ilk defa sanayiyi geçti, aynı yıl dünya kömür talebi de zirve yaptı. Avrupa depolama pazarında beklenti İtalya’nın en büyük olması. En büyük pil vanadium 200MW/800MWh, ama 2019’da devreye girecek. BNEF, IEA’in 1996’dan 2016’ya petrol talep tahmin grafiği ile, petrol taleplerinin hep aşağı revize edildiği ve edileceğini söylüyor. Çin’de doğalgaz talebini herkes beklenenden düşük tahmin edince, devlet şirketleri suçladı. Bu sıralar Irrational Exuberance kitabını okuyorum, Nobel Ödüllü İktisatçı Shiller’in, Yale’deki derslerini de izleyebilirsiniz. Bitcoin niye düşüyor? Çünkü kısa pozisyon kontratları devreye girdi, düşeceği yönünde yatırım yapmak mümkün oldu.

Özetler

FT Energy‘ye göre 2017’nin 5 olayı: OPEC çaptan düşmediğini bir kez daha dünyaya gösterdi, Suudi Prens ülkesini değiştirmekte ciddi, ABD’de kömürü geri getirmek zor, Çin’de ise kömürden kurtulmak zor, enerjinin dekarbonizasyonunda öncü özel sektör.

Gazprom’a göre Stockholm tahkim mahkemesi, Ukraynalı Naftogaz’a 2 milyar $ ödeme ve her yıl 5 bcm gaz alma yükümlülüğü ile kontratın ana maddelerinin geçerli olduğuna karar verdi.

Dünyanın en büyük pili Çin, Dalian’da 200 MW/800 Mwh vanadium akış pilinde saha çalışmaları devam ediyor. Haziran 20019’da devreye girecekmiş @vanadiumworld’un tweetine göre. Tesla’nın ki 100 MW/129 Mwh’ti, Güney Kore’de 150 MW devreye girmesi de konuşuluyor.

2013’te Çin’de ilk defa hizmet sektörü GSYİH’da sanayi sektöründen daha büyük bir paya sahip oldu. Aynı yıl dünyada da termal kömürün en yüksek tüketime ulaştığı yıl oldu.

Yeni rapora göre İtalya 2021 gibi depolama pazarında Almanya’yı geçerek Avrupa’nın en büyüğü olabilir. İtalya ve Almanya sübvansiyonla hareket ediyor. İngiltere’de çok ekonomik mantığı yok ama Ikea hazır güneş+depolama sistemler satıyor, 12 yılda ödüyor.

Meksika’da 2013 Aralık’taki enerji reformundan bu yana 48 yeni operatör ve 14 ülke enerji sektörüne girdi, 49 milyar $ yatırım taahhütü alındı. Bunlardan 9 ABD şirketi 6.5 milyar $ yatırımı yaptı. 2018 başkanlık seçimlerinin adayı Andres Obrador bu reforma karşı.

BNEF, IEA’e bayrak açtı sanki. Petrolün sonu, çünkü IEA 1994’ten 2016’ya petrol talebini ne kadar düşürdü grafiğini vermiş. Açıklamalara bakılırsa 2020-2025 arası elektrikli arabaların girişi hızlanacak. Petrol şirketleri de 2040’a kadar yolu var modunda.

Almanya’ya kömürden çık baskısı artıyor. Ülkede primer enerji talebinin artışı üzerine, “enerji tüketimi ekonomik büyümeden ayrışmadı” yazmış bir yorumcu. Deutsche Post’un Streetscooter elektrikli aracı soğuk havada problem yaşıyor. BMW’nin başı dizeli savundu.

Baharda Çin’de talebin artışı Sinopec tarafından 30 bcm’e kadar çıkar denmiş. İlk 9 ayda %18 talep artışı ve %40 LNG ithalat artışı var. CNPC’de talep artışı %5.9 olur demişti, ilk 11 ayda %19 oldu. Gaz kısıntılarının suçluları ise Sinopec’in geciken LNG terminali ve CNPC’nin orta asya boru hattı.

Almanya’da 20,000 hane, enerji depolama şirketi Sonnen’in başlattığı, sanal bağlantı ile hanelerin birbirine elektrik sattığı sistemi kullanıyor. Sonnen’in 2010’da 25000€ olan pilleri bugün 5000€.

Çin gaz tüketiminin %64’ünü de yerli üretimden karşılıyor.Çin’in LNG talebinin yarısı Avustralya’dan. %20 Katar. Doğalgaz Çin’in elektrik üretim kapasitesinin %4’ü.

Grafikler

IEA’in petrol talep tahmini nasıl aşağı doğru evrildi (BNEF)

 

 

21 Aralık 2017

Çin’in kuzeyindeki ısıtma ile ilgili IEA yorumunda 6 ay ısıtma deniyor, Pekin ile Ankara aynı enlemde. ABD NERC elektrik sistem güvenilirliği raporunda parametreler güzel. Enerji verimliliği politikaları da yanlış gidebilir, Obama dönemi PACE programı ile düşük gelirliler evlerini kaybetmiş. Alman devletinin 2018 önceliği yenilenebilir maliyetlerini sistemde dağıtmak, ama 2400 küsür başvuran işyerinden 1908’ine istisna verilmiş. 50 euro banknot basmak 25 Watt. ABD’de Corpus Christi LNG tesisi ilerleme %80’e yaklaştı. Suudi Arabistan doğalgaz ithal edecek. IMO gemi kararına karşı Yunanlı armatör 1.1 milyar $ gemi yenilemesi yapmış, daha da yapacakmış.

Özetler

Pekin ile Ankara aynı enlemdeymiş. Çin’de bölgesel ısıtma kamu hizmeti gibi, dünyanın en büyüğü ve İngiltere’nin toplam enerjisi kadar enerji tüketiyor. Çin’in kuzey yarısında kış 6 ay sürüyor. Merkezi ısıtmada kömür %81 paya sahip gibi. Isıtmada %20’de kayıp varmış.

Yunanlı armatör Marinakis, Capital Maritime & trading, IMO’nun deniz yakıtları kükürt sınır kuralının dünyadaki gemilerin %25’ini kullanılmaz hale getireceği için 71 gemisini 1.1 milyar $’a 18 ayda güncellemiş. Dünya deniz trafiğindeki 95000 geminin %20’si 15 yaş üstü.

ABD’de elektrik sistem güvenliğinde planlama marjları, referans marj seviyeleri, yakıt güvenilirliği ile NERC raporu. Bir nevi arz güvenliği raporu

“Evimi enerji verimli yapmak istedim ve hayatım mahvoldu”: Obama dönemi PACE programı ile firmalar düşük gelirli insanların evine gelip verimlilik/panel takıyor, ödemeler ev vergisinden yapılıyor. Adamlar belediyeye o vergiyi ödeyemeyince evler ellerinden gidiyor.

Trump çarşamba günü Alaska’daki doğal koruma alanını petrol ve gaz aramacılığına açacak. Fakat ruhsat satışında gelecek 4 yılda 1 tane olacak.

Tunus elektrik para biriminde öncü, 2015’te kayıtzinciri gemelli elektronik milli para basmış, e-Dinar plus.

Suudi Arabistan aramalara rağmen kendi topraklarında yeterli gaz bulamadığı için ithalata yöneliyor. Yılda onlarca milyon varil ham petrolü elektrik üretiminde yakıyor. Bulursa gaz yakacak

2018’de OPEC disiplini, Suudi Arabistandaki değişimin enerji piyasalarına etkisi (Platts bunu öne çekmiş), petrol akış güzergahları, LNG zamanı (Platts JKM 10$/mmtbu’yu aştı), elektrikli araç sayısı artacak 2025’te 7 milyon/yıl. Ama bu lityum, kobalt, nikel fiyatlarını daha çok etkiler

CarbonBrief’te 2017 değerlendirmesi: 49 ülkenin emisyonu zirve yapmış olabilir, tropik ormanlar tahrip sebebi ile emisyonu arttırdı, 2017 2.veya 3.sıcak yıl. Kalkınmış ülkeler COP15’te 100 milyar $ mobilize edecekti, 2.78 olmuş, bunun 0.725 Hindistan, 0.278 Ukrayna ve 0.26 Şili.

2018’de Alman devletinin en önemli önceliği, yenilenebilir maliyetlerinin yeniden dağıtılması olacak. Tüketicilerin maliyetini azaltmak bazı uzmanlarca elzem denmiş. Almanya linyitleri kapatmak yerine hükümet ETS’den emisyon alıp bu emisyonları karşılamalı…

OPEC merkezinden iki kaynak, organizasyonun “kesintilerden çıkış” stratejisi için bir plan çalışması başlattığını belirtti. Çıkış için Rusya 2018 yaz, Rosneft 2019’a diyor

Rus Rosneft ile BP birlikte Rus arktiği Yamal-Nenets’de birlikte petrol ve gaz arayacak. Rosneft gaz üretimi 2016’da 67 bcm 2020’de 100bcm hedefleniyor.

50 euro bir banknotu basmak 25 Watt-saat enerjiye mal oluyor. Bir tahmine göre Bitcoin için kullanılan kurulu güç 470-540 MW, 4.12-4.72 TWh. Bir diğer tahmin 35 TWh, Bulgaristan kadar diyor.

Almanya’nın enerji dengesindeki artış yenilenebilir %6.1, doğalgaz %5.2, petrol %3. Enerji, su ve atık yönetimindeki şirketlerin yıllık cirosu 2016’da %9.8 düşerek 510 milyar € oldu. 2018’de 2421 iş yerinden 1908’i yenilenebilir yükünden muaf.

Yoğun enerji tüketiminden dolayı, bitcoin madenciliği en çok Çin’in Sichuan bölgesinde madencilerin yerel hidro üreticileri ile anlaşma yaptığı bölgede yoğun. Dünyada 232 MW talep kapasitesi oluşturmuşlar.

ABD’de LNG tesisi yapan Cheniere’in Corpus Christi LNG sıvılaştırma tesisi için FERC’e sunduğu aylık ilerleme raporuna göre ilerleme toplam %77.4’de.

Grafikler

Dünyadaki LNG maliyetleri (Oxford Energy)

20 Aralık 2017

BP 2000’lerde “Beyond Petroleum” diye 8 milyar $ düşük karbon yatırımı yapmıştı. Uber dijital servis şirketi değil AB mahkemesine göre ulaştırma şirketi. Çin’de lokal hükümetlerin elektrik teşvikleri kalkacak gibi, bu sebeple Aralık’ta elektrikli araba satışları artıp, 2018’de belirsizliğe gidebilir. Petrol fiyatları ya hızlı düşecek, ya da güçlü devam edecek, pek de ihtimal kalmadı. Atlanta havaalanında 11 saat, Venezüella’da 5 saat elektrik kesintisi. Havaalanı maliyeti 300 milyon $’ı aşabilir. California’da düşük gelirli kiracılara güneş paneli ile yardım. Brezilya petrol üretiminde önümüzdeki yıllarda çok konuşulacak galiba. BP 2010 kazası sonrası zor köşeyi döndü ama hala yol var.

Özetler

AB yüksek mahkemesi, Uber’in AB taksi birlikleri ile mücadelesinde, Uber’in ulaştırma alanında hizmet veren bir şirket olarak sınıflandırmasına karar verdi. Dijital hizmet şirketi değil yani, gelsin ağır AB ulaştırma mevzuatına uyum.

Nijerya, akaryakıt istasyonlarındaki kuyrukları azaltmak için benzin alımına çıktı, Avrupa benzin satışları artabilir-fiyat güçlenebilir, ama kısa sürer anladığım kadarı ile.

Dünyanın en kalabalık havaalanlarından Atlanta havaalanı pazar günü 11 saat elektrik kesintisine maruz kaldı. Şalter alev almış. CHP mikrogrid tavsiye ediyorlar, yani kojenli. Daha önce 5 saat kesinti, Delta’ya 150 milyon $’a mal olmuş.

Bu sene BP tarihinde en yüksek üretime başlama miktarlarından biri gözüktü. 7 petrol ve gaz projesi devreye girdi. 2010’da Meksika körfezi kazasından sonra köşeyi döndü galiba. Ama üretim 3.6 mv/g, 2010’daki 4 mv/g’ün altı. Bu sene üretim artış oranı %14, her sene de %5 artacak.

2018’de petrol fiyatlarının yönüne Teksas karar verecek. Şeylciler deli gibi koruma alıyor(hedge). Ed Morse’da “eğer tedarik [tahmininde] yanlış isek, düşük tahmin ediyoruz demektir” diyor.

BNEF tahminlerini ve başarılı yazmış. Bu sene temiz enerji yatırımları geçen seneki 287.5 milyar $’ın biraz üzeri. Bu sene Kasımda PV’de Meksika 20.77$/Mwh, kara rüzgar’da 18.6$/Mwh gördü. Hindistan ekimde 40.52$/Mwh gördü ama enflasyon düzeltmesi yoktu.

Çin’de tek şarjda 250 km giden elektrikli araçlara 6653$ merkezi destek veriliyordu. Yerel otoritelerde merkezi desteğin %50sinden fazla veremiyordu. Artık yerel destek kaldırılıyor.

Pazartesi Venezüealla’nın başkenti Caracas ve çevresini etkileyen, öğlen başlayıp 5 saat süren bir elektrik kesintisi oldu.

Hindistan’da en yüksek kapasiteli su üstü yüzen güneş projesi Kerala’daki 500 kW santral iken, 10 Gwlık yüzer güneş için EOI, ilgi beyanı dökümanları topluyor. Son tarih 5 Ocak 2018

BHP Billiton Dünya Kömür Birliğinden ayrılıyor. ABD Ticaret Odasına da bildirim yaptı (çıkacağım diye). ACCR, BHP’den doğrudan veya dolaylı iklim ve enerji politika desteklerini açıklamasını isteyince işler karışmış gibi.

Çin’de Yuan bazlı petrol kontratları, 2009’da planlanmış, 2014’te Çin SPK’sından izin alınmış. 6 ay içinde başlayabilir. Şu anda dolara nomine olmayan petrol ticareti 300-350,000 v/g hacminde. Yatırımcı : “ilk yıl ben de yatırım yapacağım, genelde ilk yıl fiyatlar tek yönlü [yukarı] oluyor”

California’da 10 yıl için 1 milyar $, düşük gelirli 150,000 kiracıya güneş panelleri takılacak ve elektrik bedelleri düşürülecek. Evler, aynı apartmanda 5 destek alan aile var ise, dezavantajlı bölgede veya bölge gelirinin en fazla %60ını kazananlar arasından seçilecek.

ABD 1979’dan beri en düşük elektrik için kömür oranını gördü. Doğalgazın 2001’deki %20 oranı, geçen sene %34’e ulaştı. Ama kömürden elektrik üretimi %1.5 düşmüş olacak.

Statoil’in ekspertizi olgun, tepe üretimini geçmiş sahalardan daha çok petrol üretme. Pazartesi Brezilya’da Roncador sahasında %25 pay aldı. Total’de Santos için yatırım kararı aldı, teknik maliyetler 20$/v altı. Ekimde de ülkede büyük yatırım yapan Shell, alanların yarısını almıştı.

Çin doğal gaz ithalatını (temiz hava için) arttırınca LNG fiyatları arttı. Kömür ithalatı da ilk 11 ayda %8.5 arttı.Çin’in yerli üretimi arttırması bekleniyor. Çelik için kömür de güçlüi çelik üretimi 830’dan 832 milyon tona çıkacak.Demiv cevheri +%6. bakır +%5, ham petrol %12. Seneye tek hane

Grafikler

OECD Avrupa daha çok dizel kullanıyor. (CORES, IEA)

Araba üreticilerinin elektrikli araba model sayı ve satış hedefleri (Bloomberg)

19 Aralık 2017

Bor hidrojen ile nükleer füzyonda nötron çıkmıyor. OPEC ve IEA benzer tecrübeler, aynı veriler ile farklı sonuçlara mı çıkıyor. Çin’de karbon piyasaları başlıyor, bu arada kuzeyine doğalgaz bulabilmek için güneyde devlet binalarında doğalgaz kesilen şehirler oldu. Hindistan LNG anlaşmalarını revize etmişti, bir derlemesi var. AB 3 önemli enerji mevzuatında ortak bir pozisyon belirledi. Çin demir rezervleri ve Şili başkanlık seçimleri 3 şirketi pozitif etkiledi. Texas’ta üç kömür bir doğalgaz santrali kapanınca güvenilir rezerv 2019’a kadar en düşük seviyelerde.

Özetler

Almanya’da ilk havai elektrik hatları olan elektrikli otobanında inşaat başladı. 5km havai hat inşaatı galiba. AB enerji bakanları da Yenilenebilir enerji direktifi, Enerji birliği düzenlemesi ve elektrik piyasa tasarım direktifinde ortak pozisyonda anlaştılar.

Texas’ta elektrikte rezerv marjı bu yaz %9.3’e düşecek. 4300 MW gücünde 3 kömür santrali ve doğalgaz santralinin çıkmasından kaynaklanacak. İkinci California vakasına gidiyorlar bence

OPEC şeyli, IEA’de yenilenebiliri düşük tahmin ediyor. Petrolde ise OPEC daha sıkışık, IEA ise daha üretimi fazla piyasa öngörüyor. Hepsi okumuş çocuklar, ellerinde de deli gibi veri var. IEA arz fazlası seneye kadar gitmez gibi görüyor, OPEC 2018Y2’de talep artışı hızlanır diyor.

Norveç tasarımı Çin’de yapılmış Scarabeo 9 derin deniz sondaj kulesi ile İtalyan Eni, Rosneft ile Karadenizde sondaj yapacak. Yaptırımlara takılmamak için ise başka kazanılmış haklarını ve açıkları kullanıyormuş. Daha önce Exxon bu izni alamadı.

Bor ve hidrojen’den füzyon enerjisi konusunda Avustralyalı fizikçiler bir makale yayınladı. İki güçlü lazer ile iki elementin çekirdeklerini sıkıştıracak. Nötron ve radyasyon yok. HB11 Energy diye de şirket kurmuşlar. Makale burada.

“Gelecek petrol fiyat çöküşü” yazısını okumayın, 4 sayfa da ne demiş: ABD hisseleri düşer, OPEC üretime uymaz ise, Irak ve Rusya üretim miktarında hile yaparsa, ABD şeyl üretimi artarsa…

Yemen’den Suudi Arabistan’da Riyad’a atılan misil havada imha edildi. Sarayı hedef alıyormuş.

Çin dünyanın kalanından daha çok kömür yakıyor. Şimdi dünyanın en büyük karbon piyasasını kuracak(2020), önce sadece devlet şirketlerinin domine ettiği elektrik sektörü olacak. Ama sıkı bir takvim yayınlanmadı, herşey adım adım. Önce yılda 10,000 ton kömür yakanlar dahil olacak.

Irak petrol ticaret şirketi SOMO, 2 milyon varil ağır Basra ham petrolünü Dubai Mercantile Exchange de satmak için teklif verecek. Iraklılar haber yapmış…

Çin’in kuzeyindeki gaz talebini karşılamak için güneydeki Hunan’ın başkenti 7 milyon nüfuslu Changsha’da, devlet binalarında doğalgaz kesildi.

Hindistan 4. Büyük LNG alıcısı. 2020lerin başına kadar yılda %10 talep artışı bekleniyor. Petronet hem ExxonMobil hem de RasGas ile anlaşma şartlarını ve sürelerini değiştirdi.

Çin’in aradığı yüksek kalite demir cevheri BHP Billiton ve Rio Tinto’dan geliyor. Şili’de Pinera’nın başkanlık seçimlerini kazanması pozitif görülüyor, iki şirkette Şili’de madencilik yapıyor.

21 yıllık müzakerelerin ardından Hazar’ın statüsü netleşiyor, iki devlet boru hattı yapmak için diğer devletlerden izin almayacak. 2018 ilk yarıda anlaşma imzalanacak diyor Chatham house.

Grafikler

ABD ve Çin emisyon miktarı (Bloomberg) bir de kümülatif görmek lazım

 

18 Aralık 2017

Fatih Birol, FT tarafından yılın enerji kişisi seçildi. EAK’a da 14 Nisan 2017 için bir paragraf neleri takip ettiğine dair bir paragraf ile de katkısını almıştık. Daha sonra da enerji notları için büyük bir destek verdi. Ben IEA’a karşı biraz eleştirelim ama Fatih Birol, ABD’nin gözetiminde Kuzey Avrupa kafası ile giden bir organizasyonu yeni dünya ile entegre etmeyi başarmış, enerji NATOsundan enerji BM’sine dönüştürebilmiş ve hala dönüştürmeye  çalışan biri. IEA, Fatih Birol’a kadar üst yönetimde(başkan başkan yrd) G8 harici bir ülke vatandaşı kabul etmedi. Galatasaraylı olduğundan gelince World Energy Outlook’u sarı kırmızı ya çevirdiği de bilinmekte. 2011 yılındaki Uluslararası Enerji Ajansı’nın Değişimi ve Geleceği isimli yazımda da eleştirilerime Fatih bey metin bir cevap yazmıştı. IEA bu dönüşümü yapmasa IRENA vs rol çalacaktı. Ben de şahsen tebrik etmek istiyorum. Küresel enerji sektöründe çok değerli Türkler var, hepimiz için şanslar. Bizler gibi düşünmeyebilirler, gündemleri farklı olabilir ama hepsinden öğrenmemiz gereken çok şey var.

Özetler

En iyi ekonomi tahmincilerinden: 2018’de de en az 2017 kadar küresel büyüme olacak. ABD büyümesi %2.3’ten %2.6’ya çıkacak. Brent ortalama 56$, Çin büyümesi 2017’deki %6.8’den 2018’te %6.5’e düşecek, Japonya %1.2 büyütecek. Durgunluk riski düşük. Göriciiz

ABD başkanı Trump, iklim değişikliğini yeni ulusal güvenlik belgesindeki küresel tehditler listesinden çıkaracak. Tam EAK’ı yayınlarken internete verildi.. İklim değişikliği yok, sadece iklim politikalarına diye bir cümle kalanı yatırım iklimi vs.

Chevy Bolt, ABD’deki en popüler elektrikli araba, toplam 20600 satmış. Toyota Prius Prime 19100.

IEA raporunda küresel kömür talebi 2018-2022’de yılda sadece %0.5 artarak 5.53 milyar ton kömür eşdeğerine çıkacak. Çin talebi de her yıl %0.1 düşecek. Hindistan termal kömür de yılda %3.3 artacak.

Bu hafta Avrupa’da tacirler Forties boru hattı sistemindeki gelişmelere bakıyor. Yamal’ın ilk LNGsi İngiltere’ye gidiyor. İtalyan şebeke operatörü Terna, 4000 MW’a yakın kesintili kontrat bağlamaya çalışıyor. Etilen fiyatları da cracker arızalarından yükseldi.

Çin pazar günü 5 yıllık kuzey şehirlerinde kışın temiz ısınma planını yayınladı. Jeotermal ısıtma, biyo kütle, güneşle ısıtmada var. Asıl sorun doğalgaz eksiği…

Nymex, WTI kontratlarına 2 Ocak’tan itibaren 2019 yılından itibaren kontratlanan ürünlere 5 yeni kalite test parametresi ekledi: distilasyon, vanadium, nikel, toplam asit numarası (TAN) ve mikro karbon kalıntı

Alman Sosyal Demokrat, SPD partisi daha az çevre ve iklim değişikliğine odaklanmalı demiş eski lideri Sigmar Gabriel. Gabriel partisinin seçmenlerin ana problemlerinden fazla çevre ve iklim değişikliğine odaklandığını söylemiş. Alman mesken fiyatları 2017’de %3 arttı.

Kanada’nın ilk LNG kargosu da Çin’e ulaştır. 17 ton, küçük ama olsun diyorlar. Depolama tesisinden gönderilmiş diye okudum. Sanki ya küçük bir sıvılaştırma tesisi yada yeniden satış

Agrophotovoltaik projesi ile tarım alanlarının üzerinde güneş panelleri kurulması, alan kullanım veriminin %60’lara çıkarılması var. Üretilen elektriğin %40’ı da çiftlikte kullanılıyor.

2017’nin kitap önerilerinde Haas Enerji Enstitüsü, ilk sırayı VW skandalı, 2. “California goes green”, 3. “Modernizing America’s Electricity Infra”, 4. “Energy and Civilization”, 5 de “The Fracking Debate”

ABD federal helyum rezervleri ve görünümü….Katar dünyadaki helyum tedariğinin %32sini sağlıyordu, ambargo önemli bir uyarı oldu.

Grafikler

ABD’de yol alınan mil ve benzin fiyatları (Art Berman)

Talebe göre metallerin esnekliği (Bloomberg) talep artışına göre fiyatlar

15 Aralık 2017

Sohbet Karbuz’un analizi aşağıdadır(özetler analizin altında):

Analiz

Bu hafta Avrupa gas sektoru icin tam anlamiyla bir kabustu. Kuzey Denizindeki petrol uretiminin %40’ini tasiyan Forties boru hattinin kapatilmasi sonucu Ingiltere’nin en onemli dogal gaz sahalari olan Elgin-Franklin ve Britannia’dakiler dahil 80 platformda uretimin durudurulmasiyla basladi her sey. Akabinde Norvec’ten kotu haber geldi. Norvec’in en buyuk dogal gaz sahasi olan Troll sahasindaki Troll A platformunda bir elektrik arizasi nedeniyle uretim kesildi. Ariza bir gunde giderildi ama gaz sizintisi gozlemleme sistemindeki alarm nedeniyle tum sahada uretim miktari ciddi miktarda azaltildi. Derken Hollanda ile Ingiltere arasindaki gaz akisini saglayan BBL boru hattindaki akisin bir sure kesintiye ugradi. Noluyoruz diyemeden Avusturya Baumgarten gaz hub’inda kompresor istasyonunda patlama meydana geldi. Spot piyasa gaz fiyatlarindaki firlama ve volatilite kacinilmazdi. Bu kadarda mi tesaduf olur diye dusunmemek mumkun degil. Fakat su var ki, birbiri ardina gelen bu zincirleme aksiliklerin bu kadar kisa bir surede ustesinden geldigi Avrupa gas sektorunu kutlamak gerek. Alinacak dersler de oldu tabiki. Bazi uzmanlarin ifade ettigi TANAP-TAP boru hatti veya Rus dogal gaz boru hatlari projeleri boyle durumlarda Avrrupa’nin gaz guvenligini artiracak yonundeki yorumlardan ziyade bu aksilikler silsilesi bence dogal gaz depolarinin onemini on plana cikardi.

Özetler

Haziran 2018’den sonra Brent’i 80$’a alma imkanı veren 32000 opsiyon kontratı el değiştirdi. Tüm kontratların 5’te 1’i 80$ call opsiyonu. Yani gelecek sene haziran sonrası bu petrol 80$’ı aşar diyenlerin sayısı artmış.

AB’de toplam hedefler konuyor ama ülkeler bazında bu hedeflerin gerçekleşeceğinin garantisi ne? “Energy Union” idaresi önemli. Komisyon iki şekilde cevap veriyor 1)10 yıllık ulusal hedeflere bağlı planlar ve 2)raporlama ve izleme. AB birşeyi de basit tasarla….

Lübnan ihalesi sonrası çok güzel bir soru, Lübnan petrol zengini olacak mı, bu iyi birşey mi?. Arama sondajları 2019’da başlayacak. Yazar çok kötümser…

Daha önce Enron’u shortlayan (düşecek diye yatırım yapan) Jim Chanos, Tesla duvara çarpmaya gidiyor diyor. SolarCity ile Tesla birleşince de “yürüyen iflas” demiş.

Petrol fizikseli ile desteklenecek şifreli para birimi OilCoin Ocak 2018’de ilk arza başlayacak. Her coin bir varil fiyatına denk gelecek.

Adam Tesla’nın arkasına bitcoin madenleme techizatı bagaja koyup ücretsiz Tesla şarj noktasına arabayı parkedip, bedavaya bitcoin madenlemiş. Klimayı açması gerekir diyorlar. Hırsızlık sayılır mı?

Dünya Altın Konseyinin Aralık bülteni Almanya’nın altına dönmesi ve verdiği önem

Scheider’in Triconex sanayi güvenlik teknolojisi ile hackerlar bir adı açıklanmayan bir orta doğu ülkesi (iddia)nde kritik altyapıyı kapatmış.

BP 3 yıl boyunca 200 milyon $ yatırım yaparak Avrupa’nın en büyük güneş şirketi Lightsource’da ortak, %43 pay ile.

Asya rafinerileri ABD petrol kalitesinin kargodan kargoya değişmesi sonrasında daha seçiciler. Mars ve Poseidon tipi ham petrole dönüyorlar. Eagle Ford üretimleri pek revaçta değil. Ankete göre beklediklerinden daha fazla hafif ürün (LPG, nafta) vermiş.

14 Aralık 2017

14 Aralık haber özetleri analizin altında…

Analiz

Serkan Şahin’i yeni görevinden sonra yoğunluğu sebebi ile rahatsız etmiyordum. Ama artık ara ara sahalara geri dönüyor. Serkan Şahin’in bugün ki yorumu:

“Forties Boruhatti Sistemi’nde 11 Aralik’ta tespit edilen sorun nedeniyle yasanan kesinti halen devam ediyor. Forties Boruhatti Sistemi’nde toplam 68 petrol sahasi bulunmakta ve bizim hesaplamalarimizla uretim Ocak 2017’den bu yana ortalama 400,000 varil/gun civarinda. Boruhattindaki sorun nedeniyle tum sahalarin uretimi durdurulmus durumda ve bu Birlesik Krallik toplam petrol uretiminin 25%’i ve toplam gaz uretiminin %30’una denk geliyor. Petrol tarafinda olusan fiziki kisintidan daha muhim kismi Forties’in Dated Brent basketi (Brent – Forties – Oseberg – Ekofisk) olusturan dort karisimdan hacimce en buyuk olani olmasi. Bugun Ineos’un ilan ettigi force majeure ile Kuzey Denizi’nde cok uzun zaman sonra bu durum ile karsi karsiya gelindi. Brent futures kontratlarda M1-M2 farki da acildi bu durumda. Bugun Litasco’nun Statoil’e Ocak ayi icin Forties kargo hakkini sattigini ogrendik ancak yine de maliyet artmis durumda. Grangemouth rafinerisi de Forties kesintisi nedeniyle 2018’de yapmayi planladigi bakim islemini erkene cekmis durumda ki zaten Forties sorunu nedeniyle ekonomik bir operasyon surdurmesi mumkun degildi.

Forties sorunu Birlesik Krallik ve Kuzey Bati Avrupa icin oldudu kadar Guney Kore icin de buyuk bir sorun. Forties fiziki kargolarinda yasanan sorun nedeniyle Aralik ayinda planlanan toplam 4 milyon varillik Forties kargosunun Guney Kore’ye gitme ihtimali kalmadi. Bu da ya ESPO ya da Bati Afrika petrolu icin bir kapi acabilir. Kozmino’dan yapilan ESPO yuklemelerine alternatif olarak Forties kullanan Guney Kore rafinerileri icin ESPO’ya zorunlu donus olabilir. Ayrica WTI-Brent farki ve fiziki petrol kitligi nedeniyle ABD kargolarinin Kuzey Bati Avrupa’ya gidisini de gorebiliriz.

Ineos aciklmasina gore bu sorun en az iki hafta daha surecek. Bugunku Statoil alisi ile sanki durum Ocak’a kadar cozulecek gibi dursa da temkinli olmakta fayda var. Asya’da mevsimselligin etkili oldugu bu donemde Forties sorunu nedeniyle Dated Brent daha yukari cikarsa Asya icin kotu, ABD ve Nijerya icin guzel haberler artabilir. Rusya da tam ortada bundan pay cikarmak isteyecektir.”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”

Özetler

Bugün IEA aylık petrol piyasası raporunu yayınladı. Arz talebin üzerinde, 2018’de de devam eder ama mesajlar karışık. Yayını ile petrol fiyatlarını oynatır.

Almanya ajansı DENA anketinde, %17 dizel araç alırım sonucu çıktı. %10’da elektrikli alırım. İngiltere mesken piyasasının karanlık görünümü sonrası düşüşler:Innogy %13, RWE %12, EON %5. Rüzgarın meskenlere uzaklığını 1.5 km’ye çıkaran karar enerji uzmanlarından çok tepki aldı

İklim değişikliği Harvey kasırgası gibi kasırgaların ihtimalini arttırıyor. Aslında araştırmacılar sadece yağmur ile ilişkiye bakmış. Bu sene Houston’daki yağmur 100 yılda 1 ihtimalmiş, belirsizliklere göre model artık 1.5 ila 5 kat daha mümkün bulmuş.

11-12 Aralıkta Avrupa doğalgaz sistemini etkileyen olaylarda, İtalya’da fiyatlar 80€/Mwh’e çıktı, İngiltere’de %40 arttı. Baumgarten’da transitler 12 saatte geri geldi, İngiltere’de küçük depolamalar gaz bastı.

Toyota 2018’de 5.yıl olarak 10 milyondan fazla araç satmak istiyor başlıklı haberi bakın bir enerji uzmanı nasıl okudu.. Cümleden sonra gelen “thanks to popularit of sport utility vehicles in China and US”, yani? Petrol talebi iki pazarda da güçlü olacak.

BP dünyadaki en güçlü ticari araştırma bilgisayarına sahip. 30 petabyte da depolamaya sahip. Ve şu ana kadar BP’nin 4 ABD körfezi alanında 1 milyar varil petrol belirledi. Eni’de zohr’u süper bilgisayarlar ile bulduğunu iddia etmişti. Benim cep telefonu da benzin istasyonu buluyor ne var

Elektrikli araç (EV)maliyetlerinin %30-40’ı lityum pil paketi. 2010-2016’da %73 fiyatı düştü ve 273$/kWh’e düştü. IEA senaryolarına göre küresel elektrikli araba satışı 2030 gibi %10’un altı ile %25 arası bir yerlerde olur. En agresif senaryoda 2040’da küresel elektrik talebinin %5’i EV.

Çin petro-yuan gelecek kontratlarında 5.denemeyi de yaptı. 149 üye ve 647,930 lot el değiştirdi. Petrol-yuan-altın üçgeni doları tahtından edebilir. Eppen’in de konuyla ilgili bir makalesi var.

Lityum ion piller en fazla teorik kapasitelerinin %50sine kadar şarj edilebiliyor. Elektrotlar güç kaybediyor vs. Başarılırsa aynı pil hacmine %33 daha fazla enerji. Makalesi burada

Dağıtık enerji ve prosumer kavramlarından : Net metering, “buy all-sell all” ve “net billing” kavramlarının kolay anlatımı.

California enerji düzenlemelerini yapan CPUC, Pacific Gas ve Elektrik şirketine kapanan santraller yerine depolama-pil veya yeğlenen kaynaklardan bir sistem kurmasını istedi. Kapanan 3 santralin yerine pil konması istenmiş.

Timera : LNG’de Asya büyümesine rağmen alıcı piyasası, kısa dönemli kontratlar, artan likidite ve ticaret şirketlerinin gücü, LNG portföy ve optimizasyon yönetimi, yeni arzın devam etmesi lazım. Çin talebi ana belirsizlik, 25 mtpa fark var tahminlerde.

Grafik

İtalya yastık gazı eksiği-gaz talebi (Platts)

Alman halkı dizelden hızla uzaklaşıyor(Clean Energy Wire)

 

 

 

13 Aralık 2017

Eğer enerji sistemlerinde bu dağıtık diye başlanan yolculuk, internet macerası gibi daha merkeze bağlı yapılara dönüşürse, düşünsel egzersiz olarak enerjinin facebook’u kim olacak diye sormak gerekebilir. Yani ölçek ekonomisi bir gerçek, kapsam ekonomisi de bir diğer gerçek. Dağıtık küçük sistemleri (kullanıcı profillerini) küresel bir sistem üzerinden yönetmek (facebook) büyük piyasa değeri olur. Geçen kış balkanlarda soğuk hava ve karın etkisi bizden çok olmuş. Zambia’da bir güneş anlaşması yapılmış, 60-78 $/MWh 25 yıl. Günün haberi bence Belçika… Uzaydan farkedilebilen dünyanın en yüksek ışık kirliliğine sahip ülkesi, sebebi NYT haberinde. Yamal’dan çıkan Rus LNG’si İngiltere’ye gidiyor.

Özetler

Geçen kış balkanlarda da çok ağır geçti. 9 Ocak’tan başlayan süreçte elektrik sistemleri bağlantılı Yunanistan-Bulgaristan-Romanya birbirine ithalatı yasakladı, rekor talepler görüldü. Yoğun kar ve 6 hafta süren mevsim normalleri altı sıcaklıklar kesintilere kadar götürdü bu ülkeleri.

Madencilik sektörü Çin büyümesi olacak diye yapılan yatırımlar çökünce,madenciler bütçe disiplinine döndü. 2016’da 5 büyük madencinin piyasa değeri 80 milyar $ arttı.

Kolombiya’nın petrol üretimi de 4 yıl önce 1 mv/g’den 800,000 v/g’lere düştü. Devlet şirketi Ecopetrol’ün harcamaları 8.6 milyar $’dan 1.2 milyar$’a düştü. Ağır petrolü ABD rafinerileri tarafından talep görüyor. Ama üretim düşünce ABD’ye ihracat da 347,000 v/g’e düştü.

Zambia’nın 2.6 GW kurulu gücünün %90’ı hidro. Kuraklık olunca 2015-2016’da başkentte 8 saate ulaşan elektrik kesintileri oldu. Ülkede elektrik fiyatları maliyetin altında 40$/Mwh, uzun dönemde bu iş zor diyor. Güneş ihaleleri de 60.2 ve 78 $/MWH ve 25 yıl. Afrikalıya acıyan yok yeminlen

Yamal LNG projesinden ilk LNG, İngiltere Kent’te Isle of Grain terminaline gidiyor. Hepimiz Asya bekliyorduk. 28 Aralık’ta varacak geminin ismi Christophe de Margerie. Cuma günü Yamal’dan yola çıkmıştı, şu anda Norveç civarında ama daha yüksek veren olursa oraya gider.

Orta Amerika, “Temiz Enerji Koridor”u kuracak. Biraz Merve Erdil’in haberi gibi bir cümle var : “Şili’nin Atacama çölünden, Brezilya’nın hidro gücü ve Uruguay’dan rüzgarı bir araya getirebiliriz”. Yenilenebilir – dağıtık teknolojiler vs diyorduk, iş daha internet vari bir elektrik sistemine gidiyor

Akıllı şebekeleri iten 5 güç var, en önemlisi çevresel-dekarbonizasyon, diğeri güvenli şebeke, elektrikli ulaştırma, tüketicinin değişen rolü, piyasa yapısı… Ne gelişmeler bekleniyor: yüksek güvenilirli analitik, teknolojileri derinlemesine anlamak, geri besleme döngülerinin standartlaşması

Bence günün yazısı, Belçika’nın gece uzaydan seçilebilmesi. Ülkede 2.2 milyon aydınlatma direği var, küresel ışık kirliliğinde dünya lideri. Astronot bile resim çekip tweet atmış. Sebebi Electrabel diyorlar. Nükleerleri de 2025’e kadar uzatmış, belediyeleri de yönetimlere almış..

İngiltere elektrik fiyatlarını sınırlayayım derken, FPS boru hattı sorunu ve Avusturya’daki boru hattı yangınları ile hem gaz da hem benzinde yüksek bedel ödediği bir “kusursuz fırtına” içinde buldu kendini. Uzman uyarıyor : “daha ocak var”. Küçük tedarikçiler batabilir. Piyasa serbest olsa olmazdı

5 Avrupa ülkesi etkin CO2 fiyatını inceleyecek veya uygulayacak. Almanlar, iklim meşalesi Merkel’den Macron’a geçti yazmış. İngiliz araştırmasına göre en çok Almanlar(%44) iklim değişikliğinden korkuyorlar. Alman şebeke planı ilk defa ulusal LNG terminali içeriyor.

Çin eğer geri dönüşüm için plastikleri almazsa -ki yabancı ülke çöplerini almama kararı var-, İngiltere 280,000 ton plastiği nereye gönderecek. 2012’den beri Çin’e 2.7 milyon ton plastik gitmiş.

CSIS raporunda, Asya’daki deniz yolları ihtilaflarının enerji güvenliğine etkisi toplantısı özeti. Asya ithalatı 19 mv/g’den 2030’da 31 mv/g’e çıkacak, gaz da gene bölge içi hareket var.

Grafikler

CSIS’in EIA’dan aldığı Malacca geçişi petrol akışı 2011 yılına ait.