3 Mart 2021

Petrol fiyatları OPEC+’ın üretim arttırma kararını öteleyebileceği beklentisi ve huzla düşen ABD petrol ürünleri stokları ile yükseldi. Analistler Nisan’da başlamak üzere 1.5 mv/g üretim artışı bekliyorlar. Texas’daki kriz sebebiyle rafinerilerin bir kısmı kapanınca, ürün stokları rekor düşük seviyelere geldi.

Avrupada tüketicilerin ısı pompası gibi elektriklenmeye gidecek yola gitmeme sebeplerinden biri de Avrupa’da elektrik fiyatının doğal gaz fiyatının 3.3 misli olmasıdır. Hollanda bu açığı kapatmak için 2026’da fosil yakıt vergilerini %43 arttırma kararı aldı. İngiltere ise mevcut gaz fiyatlarının 5 misli olan elektrik fiyatlarının elektrifikasyondan tüketicileri soğuttuğunun altını çizdi.

Çelik fiyatlarındaki artışın sebeplerinden biri de Çin’in Cuma günü 5 yıllık bir iklim değişikliği ve emisyon azaltımı planı yayınlayacak olması. Çelik üretiminin etkilenmemesi imkansız. Çinli şirketlerin değeri %7-9 arttı.

Nature’daki makaleye göre 2020’de emisyonlar %7 düştü. IEA %5.8 demişti. Çalışmaya göre her iki yılda bir küresel kapanma gibi emisyon düşüşleri olmalı ki dünya emisyon limitlerinde güvenilir bölgede kalsın.

Rus altın maden şirketi Polymetal, Rusya’da bakır arayarak altına kırılganlığını dengelemeye çalışacak. Uzun vadede bakırda oldukça güçlü talep bekliyor. Satın alma yerine sıfırdan yatırım planlıyorlar.

Güneş ve rüzgara çok daha düşük zorunlu arıza (forced outage)oranlarına sahip çünkü modüler yapılar. Ortalama rüzgar çiftliği 108 MW ve onlarca türbinden oluşuyor. Ortalama güneş projesi ise 37 MW, 100lerce panelden oluşuyor. Ama kömür-gaz üniteleri her santralde 2-3 tane

Texas krizi sonrası 12 şirket ve 2 belediye elektrik şirketi elektrik faturalarını ödeyemedi. Toplamda 2.21 milyar $ borç gözüküyor. 9000$/MWh elektrik fiyatı elektrik şirketlerin toplamda 47 milyar $’a mal oldu. En borçlu olan Brazoz, 1.8 milyar $ borç ile iflas korumaya gitti.

Çin’in polisilikon üretimi 2020’de %15.1 artarak 396,000 ton oldu. 4 büyük üretici Yongxiang, GCL-Poly, DAQO ve Tinte bu üretimin %76.3’ünü yaptı. Çin’in 2020 yılı polisilikon üretim kapasitesi 2019’a göre %7.2 düşerek 2020’de 160 GW oldu.

Amerikanın en önemli petrol gaz sivil toplum kuruluşu American Petroleum Institute(API), taslak bir çalışmaya göre ekonominin tamamında sera gazı emisyonlarına vergi getirilmesini destekleyecek. Fakat kongrenin bir karbon vergisi çıkarması zor görünüyorken, bu hareket samimi görülmüyor. Biden yönetimi 51$/ton karbon fiyatını iç kararlarında kullanacak. 2009’da kongre böyle bir karara yakın olduğunda Rex Tillerson 20$ üstü, Shell’de iç hesaplamalarında 40$/ton karbon fiyatını dile getirmişti.

Çelik fiyatlarındaki artışın sebebi, Çin’in çelik üretim hub’ı Tangshan’da 7 döküm fırınının kapanması. Tangshan yerel hükümeti hava kirliliğini azaltmak üzere Salı günü 10 maddelik önlemler paketi açıkadı. Shangai gelecek borsasında Mayıs kontratları %3.86 arttı.

2 Mart 2021

IEA’in öncü 2020 verilerine göre Aralıkta emisyonlar hızlı bir artış gösterdi. Aralık 2019’a göre Aralık 2020’de %2 yani 60 milyon ton artış oldu. Elektrik sektörü emisyonlarında ise %3.3 düşüş oldu. Yenilenebilirin oranı da 2019’da %27’den 2020’de %29’a çıktı.

Bakır geçen Mart 4600$/ton’a düştükten sonra, fiyatı Çin’den gelen talkeple 9000$/t’a çıktı. Daha önce 2011’de spekülatörler bakır stoklaya kadar. Hatta o dönem bir Çinli broker 1 milyar $’lık bakır almıştı. Eğer talep devam ederse 10190$/t fiyatı görülebilir. Gelecek 2 yılda Endonezya’daki devasal Grasberg madeninde üretim 750,000 ton’dan 1.6 milyon ton’a çıkacak. Ama yeşil altyapı sebebiyle bakır talebi 925000 ton’dan 2030’da 4.2 milyon ton’a çıkacak.

OPEC+ 1.4 mv/g üretim artışı üzerinde duruyor olabilir.

İngiltere’de elektrik ve dağıtım şirketleri yıllık getirilerini %7-8’den %4.3’e düşüren Ofgem’i mahkemeye veriyor.

Uzun dönemde petrol fiyatları enerji dönüşümü sebebi ile 10$’a düşebilir. Rystad Energy firmaları ve riskleri hesaplamış.

Bar chart of Impact on net present value (%) showing The energy transition's corporate hit, quantified

ABD’nin yeni enerji bakanı iki defa Michigan valiliği yapmış Jennifer Granholm. Granholm enerji bakanlığındaki blogda 2050’de net sıfır karbon emisyonları amacına bağlılığının altını çizdi. Enerji bakanlığının emisyon hedeflerinde karar yetkisi yok veya petrol ve gaz ruhsatlarında da. Hareket alanı ArGe’de.

ABD’nin iklim özel temsilcisi John Kerry, büyük petrol şirketlerini uyardı: “Ya temiz enerjiyi kabullenin ya da geride kalın”. “Petrol ve gaz şirketi olmaya değil, nasıl enerji şirkeeti olabileceğine odaklanmalılar”. BP CEOsu Bernard Looney’de “Biz 112 yıldır petrol ve gaz şirketiyiz. Bu şirketi yeniden icad etmemiz gereken an” dedi.

Saudi Aramco CEOsu Amin Nasser, küresel petrol talebinin 94 mv/g civarında olduğu, gelecek yılda 99 mv/g seviyesine ulaşacağını söyledi. Çin ve doğu Asya’da yüksek talep görüyoruz dedi. Ayrıca, covid sebebiyle oluşan talep çöküşü, Eylül 2019’da Aramco’ya yapılan drone saldırısından daha kötüydü dedi.

Monazite radyoaktif ve 50% nadir toprak elementleri barındırıyor ve %0.2-0.3 de doğal uranyum. Ayrıca 17 nadir elementten 15’ini içeriyor. Batılı firmalar radyoaktiviteden dolayı Monazit’i değerlendirmiyorlardı. Ama Çinle rekabet 3 ABD’li firmayı bir araya getirmiş. F35’de 417 kg nadir toprak elementi varken, nükleer denizaltılarda bu 4 tona kadar çıkıyor.

Brezilya’da Amazonlarda, Norveçli alüminyüm üreticisi Norsk Hydro toksik atıklardan dolayı doğum kusurlarından sorumlu tutularak Hollanda’da dava açılmıştı. Norsk Hydro Amazon eyaleti Para’da bir boksit, refinery ve eritme tesisi çalıştıyor. Yerlilere göre boksit, kurşun ve alüminyün kirlilği nehirleri kırmızı yapıyor.

İngiltere’de iklim değişikliği komitesi, ekonominin yeşil olabilmesi için gerekli yatırımların 2030’da 50 milyar £/yıl’a çıkması gerektiğini söyledi. Ulaştırma sektörü gelecek 30 yılda yıllık 11.4 milyar£ yatırıma ihtiyaç duyuyor. Eğer tüm arabalar elektriğe geçerse İngiliz Hazinesinin 37 milyar £ yıllık gelirini kaybedecek. Binaların yeşil enerjiye geçişi için ise yıllık 11.7 milyar £’a ihtiyaç var.

Stream graph showing that UK capital spending of about £50 billion a year is needed to hit the net-zero target, but it will be gradually offset by lower operating costs from deploying green solutions

Texas’ın en büyük elektrik üretim kooperatifi, dün iflas için başvurdu. Brazos Elektrik Kooperatifi, fırtına ve soğuk sebebiyle 2.1 milyar $ fatura ile yüzleştiğini duyurdu. 1.5 milyon perakende müşterisi var. Ercot’a göre haftalık ödemelerde 2.5 milyar $ açık var -birileri ödeyememiş. Brazos’un S&P Global’deki kredi notu geçen hafta A’ydı.

Çin’in enerji dönüşümü için devlet şebeke şirketinin planı , google translate ile okunabilir. Daha fazla iletim ve yüksek volt üzerine kurulu bir strateji.

1 Mart 2021

Bu hafta:

  • Tüm hafta IHS CERAWeek (ABD Enerji Bakanı’nın ilk konuşması)
  • 1 Mart Pazartesi
    • Biden yönetimi Suudi yönetimine dair adımlarını açıklayacak
    • AB Nükleer Enerji Forumu
    • Cushing’de özel sektör stok tahmini
  • 2 Mart Salı
  • 3 Mart Çarşamba
    • OPEC toplantıları
    • 00:30 API Haftalık ham petrol stokları
    • 18:30 EIA, ham petrol ve ürünleri istatistikleri
  • 4 Mart Perşembe
    • OPEC+ toplantıları
    • 12:00-12:45 – Japonya 2021 – IEA Enerji Politika Değerlendirmesi
    • 18:30 Doğal gaz stok rakamları – ABD
  • 5 Mart Cuma
    • 21:00 ABD Baker Hugher petrol kule rakamları
    • 23:30 CFTC spekülatif pozisyonlar – ham petrol, doğalgaz, emtia

Analiz kısmı en altta. Önümüzdeki haftaların önemli webinerleri burada.

Geçen haftanın değerlendirmesi ve yorumlar Enerji Sohbetleri podcastinde.

Haftanın makalesi “Yenilenebilir Enerjinin Jeopolitiği“, kısa ve özlü noktaları ile konuyu özetlemiş.

Haftaya Başlarken

Cuma günü piyasalarda ABD tahvil faizlerindeki dalgalanma ve güçlenen dolar ile emtialar sert düşüşlerle haftayı kapattılar. Buna rağmen ABD sondaj rakamları artmaya devam etti. Bu 7 haftalık trendin bir iki hafta daha devam etmesi beklenebilir. Haftasonuna yaklaşırken GasBuddy ABD’de benzin talebindeki güçlülüğe dikkat çekti, benzin fiyatları 3$/galon’u bulabilir diye de ekledi. WTI petrol fiyatları Bu ay başından beri 10$’a yakın arttı. Pazar günü açıklanan Çin PMI ise beklenenden düşük geldi.

Image

Petrol fiyatlarında 6 aylık fiyat açıklığı, yani gelecek ay teslim ile 6 ay sonra teslim fiyatları arasındaki fark 3.22$/v’e çıktı. Bu da Vitol’den bir analiste göre “2-3 milyon varil/gün(mv/g) kısa dönemli bir arz eksiğini” gösteriyor. Goldman Sachs, 3.çeyrekte 75 $/v petrol fiyatı bekliyor.

AB’nin İran’a ABD ile doğrudan görüşme teklifi, İran tarafından “önce toplantı sonrası yaptırımların bir kısmının kalkacağının garantisi verilsin” denilerek reddedildi.

Cuma günü yayınlanan spekülatif pozisyonlara göre yatırımcılar Brent ve WTI’da net pozisyonlarını kısmi düşürdüler. Doğalgazda ise pozisyon düşüşü daha fazla oldu. Yani yüksek fiyat beklentileri bayağı bir törpülendi.

Image

Suudi Arabistan’ın petrol şirketi Saudi Aramco geçen Mayıs’ta aldığı 10 milyar $ borca 1 sene uzatma istedi. Şirket istediği kadar gelir elde edememesin rağmen Suudi hükümetine de yıllık temettü ödemeye devam etmişti.

Jeopolitik gerginlikler olarak, Suudi Arabistan’da Riyad’a misil saldırıları oldu. İsrail ile ilgili olduğu iddia edilen bir geminin de İran donanması tarafından vurulduğu açıklandı.

Çin’in enerji tüketimi 2020’de 2019’a göre %2.2 artı. Kömür %0.6, ham petrol %3.3, doğal gaz %7.3, elektrik ise %3.1 artış gösterdi. Kömürün toplam enerji tüketimindeki oranı %56.8 oldu.

Dünya nüfusunun önemli kısmı artan gıda enflasyonu altında ve bu risk büyümeye devam ediyor. Sene başında Sudan’da eylemler başladı, sonra Lübnan ve Tunus’da. Hindistan’da çiftçiler ayaklandı. Rusya ve Arjantin tahıl ihracatını sınırlandırdı. Brezilya’da petrol fiyatlarındaki artışı sübvanse etmediği için Petrobras CEO’su Başkan tarafından görevden alındı.

Image

McKinsey Petrol arz-talep görünümüne göre, petrol talebi 2022 başı gibi eski seviyesine dönecek ama petrol yatırımları asla 2019 seviyesine dönemeyecek. Petrol talep artışı 2020 sonrası %1’in altına düşerek 2029’da sıfırlanacak. En hızlandırılmış senaryoda bile 2040’daki talebi karşılamak için 23mv/g yeni petrol üretimi yapılması lazım. Çünkü 38 mv/g üretim düşüşü olacak.

Geçtiğimiz Haftanın Önemli Haberleri

Emtiadaki artışlar devam ediyor. Morgan Stanley’e göre petrol piyasasında talep ile arz arasındaki fark 2.8 mv/g. 9000$’ları aşan bakırda 10 yılın en büyük arz eksikliği yaşanıyor. Çin eğer parasal sıkılaştırmaya giderse bu fiyat artışlarına bir darbe olur. Mısır da sene başından beri %17 arttı.

Çin’in petrol stokları 100 günlük net ithalatına ulaşmış durumda. İçeriden bilgiye göre 100 gün civarında gezen stoklar yakın zamanda 120 güne kadar ulaşmış. Geçtiğimiz Nisan’da Pekin en az 90 günlük stok hedefi koymuştu. FGE’ye göre stoklar 100 veya 120 günde durmayacak. Çin’in petrol ithalatı geçen sene 10.9 mv/g olmuştu. Uydu resimleri ile yapılan tahminlere göre 1.01 milyar varil stoğu var.

Brezilya başkanı Bolsonaro, devletin hissedarı olduğu Petrobras’ın başındaki CEO’yu kovarak, yerine 71 yaşında ve petrol-gaz tecrübesi olmayan emekli generali getirdi. Pazartesi Petrobras hisseleri %20 düştü. Sebep de petrol ve dizel fiyatlarındaki artıştı. Petrobras’ın geçen sene petrol üretimi 3.7 mv/g’dü.

Bakır 2011’den beri en yüksek fiyat olan 9000$/ton’a ulaştı. Shangay’da bakır kontratları perşembe’den beri arka arkaya %8.1,%6,%6 günlük artışlar gördü. Şangay’da net spekülatif pozisyonlar da zirvede. Goldman’a göre 327,000 üretim eksiği var. Nickel 20,000$’ı, demir cevheri 175$’ı aştı.

Brent ilk defa çıktığı bölge dışında, ABD’den WTI’da sepet fiyatına ekleyecek. Düşen kuzey denizi üretimi sebebiyle, Brent’e yakın bir petrol türü aranıyordu. S&P, bunun WTI olduğunu duyurdu. Mevcut Brent petrolü oluşturan üretimler 1 mv/g’ün altına düştü. WTI’da 400,000 v/g bir etki yapacak hesaplamaya.

Elektrikli araba üreticisi Lucid Motors’da SPAC şirketi üzerinden halka açılıyor ve toplam değerlemesi 24 milyar $. Lucid’in lüks araçları 800 km menzilli, sektördeki en uzun menzil, ayrıca Suudi varlık fonu da şirketin yatırımcılarından.

Suudi petrol bakanı Zeki Yamani öldü. Yamai 1975 yılında OPEC toplantısı sırasında Çakal Carlos tarafından rehin alınmıştı. Yamani, ayrıca Riyad’da King Faysal’ı bir Suudi prens vurarak öldürdüğünde de oradaydı.

Texas’ta enerji krizinden sonra reform çağrıları ve iki dava açılmış durumda. ERCOT Başkanı ve 16 kişilik yönetimdeki 3 üye istifa etti. Kanadalı Just Energy perakende satışlardan 250 milyon $ zarara girdiğini söyledi. Ödeyemezse BP, Shell, Macquarie ve EDF Trading etkilenebilir. Ayrıca kesintiler ile ilgili yeni grafikler çıkıyor.

Image

İngiltere’de Brexit sonrası karbon fiyat belirsizliği sorun oluyor. İki yıl ileri doğru elektrik satanlar karbon fiyatının neye göre belirleneceğini hala bilmemekten yakınıyor. En kötü ihtimal AB karbon fiyatına eşlenecek. İngiltere’de fiyat tavan 22£/ton. AB fiyatları 40€/ton civarında.

Hyundai şu ana kadar ki en pahalı elektrikli araba “servise çağırma” işlemi yapıyor.76000 araçta 82000 pil değişecek ve maliyeti 900 milyon $. Kona modelinde daha önce yazılımdan geri çağrı olmuştu, şimdi yazılıma rağmen bir yangın yaşandığından piller değişecek. Sorun LG Nanjing fabrikasının üretiği pil hücreleri. GM’de LG Chem Ochang’da üretilen piller sebebiyle 69000 Chevrolet Bolt’u geri çağırdı.

Dünyanın en büyük varlık yöneticisi BlackrockCEOsu Larry Fink, Oersted gibi şirketlerin fosil yakıtlardan tamamen çıkmasını “yeşil yıkama” olarak gördüğünü söyledi. “Bir halka açık şirket hidrokarbon işlerini bir başka özel şirkete satıyorsa bu birşey değiştirmiyor”. “Kötü banka” yani zehirli varlıkların ayrıldığı bir şirket kurmayı öneriyor.

Shell LNG görünüm 2021 raporunu yayınladı. LNG dayanıklı, gaz talebi artacak vs. Çin’de ulaştırmada 2020’de 13 milyon ton LNG tüketilmiş.

Anglo American CEOsu Cutifani’te göre şirketin anahtar emtiaları bakır, platinyum ve elmaslarda talep çok iyi. İkinci yarıda şirket karı 6.5 milyar $’dı, ve son 10 yılın en iyi performansı. Demir cevheri, bakır, platinum şirket gelirinin %90’ını üretti.

Körfez akıntısı (Gulf Steam), tropik bölgelerden Kuzey Amerika’nın doğu kıyısına ılık suları getiren bir okyanus akıntısı. Ve gittikçe zayıflıyor, tek mantıklı açıklama küresel sera gazı emisyonları olabilir. Son yüzyılda %15 yavaşlamış bu akıntı. Avrupa havasının ana etkileyicisi değil ama etkileyicilerinden biri.

Dünyadaki en pahalı 3. yapı, TSMC’nin Taiwan’da 20 milyar $’a mal olan devasa yarıiletken fabrika tesisi. 3nm ile 22 futbol sahası büyüklüğünde alanda silikon çipler üretilecek. TSMC küresel yarı iletken satışlarının %55’ini yapıyor. Çin ise petrolden çok çip ithalatına para harcıyor. TSMC’nin bu sene yatırımı 25-28 milyar $ olacak. 

OxfordEnergy’de Ortadoğu enerji dönüşümdenkötü etkilenir diyenlere karşı görüş olarak: etkilenmez çünkü Ortadoğu da hem petrol maliyeti düşük hem de emisyonu düşük üretim var, gaza geçiş yapabilirler, hidrojene geçebilirler.

Yarıiletken teknolojisinde olan Moore yasası acaba pil teknolojisinde de olabilir mi? Üretim arttıkça teknoloji fiyatlarının düşmesinin atası sayılan makale 1936 yılında Wright’ın yazdığı biraraştırma. Pillerde de üretim 2 misline çıktıkça maliyet %18 düşüyor olabilir. Yani pil talebi fiyat düşüşünü getirecektir.

ABD’nin yeni enerji bakanı Jennifer Granholm Cuma günü göreve başladı ve ilk olarak Texas’a gitti. “Yatırım yapmamız ve şebekeyi güçlendirmemiz gerekiyor” dedi. Daha önceki dönemden kalan 40 milyar $’ı yeni teknolojileri için kullanmayı planlıyor. Bu arada Federal bir kanun teklifi ile santrallerin kışa hazırlanması desteklenebilir veya zorlanabilir.

New York borsası Cuma günü Çinli petrol şirketi CNOOC’yi borsadan çıkarma işlemine başladı. Yasaklar 9 Mart’ta devreye girecek. Fakat borsa hangi tarihte tamamen borsadan çıkarılacağını söylemedi

MIT Technology review’e göre 2021’de 10 önemli teknoloji, mRNA, GPT3 ile doğal dil modelleri, TikTok’un “For You” algoritması, Lityum metal piller, veri vakıfları (data trusts), yeşil hidrojen, dijital kontak takibi, hiper kesinlikte yer tespiti, uzaktan erişim, çoklu duyulu yapay zeka.

ABD Başkanı, Amerikanın tedarik zincirlerine dair bir başkanlık kararı yayınladı. Enerji Bakanlığına, elektrikli araba pilleri dahil yüksek kapasiteli pillerin ve enerji sektörü sanayi altyapısındaki tedarik zincirindeki riskleri inceleme görevi verildi.

Birleşmiş Milletler’in yayınladığı Paris anlaşması için ulusal katkılar (nationally determined contributions) raporu

26 Şubat 2021

Petrol güçlenen dolar sebebiyle Cuma gününü düşüşle kapattı. Buna rağmen ABD tipi ham petrol ay başından beri %18 değer kazandı. Biden yönetimi Pazartesi Suudi Arabistan ile ilgili önlemleri, sonraki adımlarını da açıklayacak.

Çin’in petrol stokları 100 günlük net ithalatına ulaşmış durumda. İçeriden bilgiye göre 100 gün civarında gezen stoklar yakın zamanda 120 güne kadar ulaşmış. Geçtiğimiz Nisan’da Pekin en az 90 günlük stok hedefi koymuştu. FGE’ye göre stoklar 100 veya 120 günde durmayacak. Çin’in petrol ithalatı geçen sene 10.9 mv/g olmuştu. Uydu resimleri ile yapılan tahminlere göre 1.01 milyar varil stoğu var.

McKinsey’in 2040’a küresel petrol arz talep raporuna göre 2040 yılına kadar bile yeni petrol sondajları yapılması gerekebilir. Sebebi mevcut üretimlerin düşüşü.Yatırım rakamları hiçbir zaman eski seviyesine gelemiyor.

Yarıiletken teknolojisinde olan Moore yasası acaba pil teknolojisinde de olabilir mi? Üretim arttıkça teknoloji fiyatlarının düşmesinin atası sayılan makale 1936 yılında Wright’ın yazdığı bir araştırma. Pillerde de üretim 2 misline çıktıkça maliyet %18 düşüyor olabilir. Yani pil talebi fiyat düşüşünü getirecektir.

Pil teknolojilerinde, Tesla 2023’te yeniden tasarlanan pilini piyasaya sürecek. Lityum metal pil üretiminde QuantumScape 2024’e söz verdi. Sila Nanotech de 2025’te pillerinin arabalarda olacağını söyledi. Anotta grafit yerine silikon kullanmanın avantajı, her 6 karbon atomu bir lityum tutarken, her silikon atomu 4.4 lityum atomu tutuyor.

ABD’nin yeni enerji bakanı Jennifer Granholm Cuma günü göreve başladı ve ilk olarak Texas’a gitti. “Yatırım yapmamız ve şebekeyi güçlendirmemiz gerekiyor” dedi. Daha önceki dönemden kalan 40 milyar $’ı yeni teknolojileri için kullanmayı planlıyor. Bu arada Federal bir kanun teklifi ile santrallerin kışa hazırlanması desteklenebilir veya zorlanabilir.

Texas’ta suçlama oyunu başladı. Çok az sayıda şirket çok büyük karlar yaparken tüketicilerin önemli kısmı, perakende şirketler astronomik faturalarla kalakaldı. Yüksek fiyatlardan dolayı, piyasa gücü sebebiyle soruşturma açılabilir. Washington Post detaylı üretici, perakende ve şirket görüşlerine yer vermiş.

New York borsası Cuma günü Çinli petrol şirketi CNOOC’yi borsadan çıkarma işlemine başladı. Yasaklar 9 Mart’ta devreye girecek. Fakat borsa hangi tarihte tamamen borsadan çıkarılacağını söylemedi

Vistra, Texas’ta 19 santralde 18 GW elektrik kapasitesine rağmen krizde 1.3 milyar$’a yakın bir para kaybetmiş olabilir. Kömür santrali için çıkardığı ıslak kömür donmuş. Gaz santralleri de kuyubaşında don,işleme tesislerinde elektrik kesintileri ve boru hattı basınç düşüşleri sebebi ile çalışamadı.

Texas’ta Şubat pik talebi 55 GW civarında olurken, 14-15 Şubat’ta talep 75 GW olarak gerçekleşmiş. Ekstrem planlamada bile en yüksek 67.2 GW öngörülmüş. PJM’de 2014’te böyle bir soru yaşamıştı. Avustralya’da CPT – kümülatif fiyat seviyesi ile 7 günlük toplamda fiyatlar 193000$’ı geçemiyor mesela.

Texas enerji krizinde bilgisayar hatasının da payı şöyle varmış: Ercot sistemi kararlı noktaya getirmek için yeni santral getirdikçe fiyatları düşürüyormuş. Bu da santralleri de devre dışı yapıyor ama çok büyük bir etkisi yok. Yine de fiyatlar doğru çıkmayınca komisyon fiyatları kararla 9000$/MWh’e çıkarmış. “Bu sırağan dışı zamanlarda fiyatların yüksek tavanda belirlenmesi piyasaları daha da kararsız yaptı”. İnsanlar(tüketiciler) cezalandırıldı ama suçlu insanlar değildi.

Vistra CEOsu’na göre Texas’taki büyük olay “gaz sisteminin işlevini yerine getirememesiydi“. Vistra kış ve fırtına için 10 milyon $ ekstra yatırım yapmış. Gaz üretimi Texas’ın elektrik talebinin yarısını karşılıyor. NRG’de basınç düşüşünden gaz santrallerini çalıştıramamış.

ABD’de bir zaman nüfusun %90’ı tarımda çalışırken, şimdi bu rakam %1.5. 1582’de İngiliz ticari filosu 68000 ton taşıyor ve 16000 denizciye ihtiyaç duyuyordu. 2017’de denizlere açılan OOCL ise 20000 ton’u 22 mürettebat ile taşıyor.

Multi-line chart with smaller detail chart showing employment in agriculture from 1400s for various coutnries. Inset chart is detailed from 1991

Eski İngiltere Merkez Bankası Başkanı ve İngiliz Başbakanının COP26 Danışmanı Mark Carney, başkan yardımcısı olduğu yarım trilyonluk varlık yöneten Brookfield varlık yönetim şirketinin net sıfır bir şirket olduğunu iddia edince, tepki çekmişti, geri adım attı. Engellenmiş emisyonlar (avoided emissions) büyük bir tartışma meselesi.

Yıllara göre emtia fiyatları. Bakır ve demir cevherinde Brezilya, Şili ve Peru’unun üretimleri 2020’de düştü. Çin’in ithalat talebi artıyor ama tüm emtialarda aynı hızda değil.

Uneven commodity recovery since 2Q 2020
Annual real commodity prices

Shell, Alman Next Kraftwerke‘nin 100% hissesini satın aldı.

PG&E, California’daki yangınlarda gündeme gelmişti, sistemini iklim risklerine karşı iyileştimek için her tüketicinin faturasını ayda 8.73$ arttıracağını duyurdu.

“Zoom” yorgunluğunun sebepleri: kendi görüntünü sürekli analiz etme ve insanlarla çok daha yakın göz-bakış noktasıda olmakmış. Video ekranını küçült ve kendi görüntünü kaldırınca etki azalıyormuş. Kadınlar daha çok etkileniyormuş.

MIT Technology review’e göre 2021’de 10 önemli teknoloji, mRNA, GPT3 ile doğal dil modelleri, TikTok’un “For You” algoritması, Lityum metal piller, veri vakıfları (data trusts), yeşil hidrojen, dijital kontak takibi, hiper kesinlikte yer tespiti, uzaktan erişim, çoklu duyulu yapay zeka.

ABD Başkanı, Amerikanın tedarik zincirlerine dair bir başkanlık kararı yayınladı. Enerji Bakanlığına, elektrikli araba pilleri dahil yüksek kapasiteli pillerin ve enerji sektörü sanayi altyapısındaki tedarik zincirindeki riskleri inceleme görevi verildi.

Elektrik şebekelerinde yeni hat yerine esneklik kullanmak önemli olabilir. Tabii burada California’da olduğu gibi tüketiciyi doğru bilinçlendirmek de önemli.

Birleşmiş Milletler’in yayınladığı Paris anlaşması için ulusal katkılar (nationally determined contributions) raporu

Texas’ta elektrik kesintisi ile ilgili eyalet meclis komisyonu

25 Şubat 2021

Texas’ta soğuk hava döneminde elektrik fiyatları 9000$/MWh’ yani normalin 300 katına çıkmıştı. Toplam enerji satışı o dönemde 50 milyar $ olmuş. Şimdi bu parayı tüketenler ödeyecek ama nasıl? İflaslar mümkün ve bir kısmı oluyor demiş. Olay Ercot’tan ICE’a sıçrayabilir, çünkü bir çok alıcı ICE üzerinden koruma (hedge) yapmış durumda. Fitch’de tüm Texa belediye ve elektrik şirketlerini negatif izlemeye aldı.

Shell LNG görünüm 2021 raporunu yayınladı. LNG dayanıklı, gaz talebi artacak vs. Çin’de ulaştırmada 2020’de 13 milyon ton LNG tüketilmiş.

Anglo American CEOsu Cutifani’te göre şirketin anahtar emtiaları bakır, platinyum ve elmaslarda talep çok iyi. İkinci yarıda şirket karı 6.5 milyar $’dı, ve son 10 yılın en iyi performansı. Demir cevheri, bakır, platinum şirket gelirinin %90’ını üretti.

Biden’in İçişleri Bakanı adayı Debra Haaland, 2016’da Dakota Access Pipeline yapılmasına karşı çıkmış, Green New Deal’ı tamamıyla desteklemiş, çatlatma ve sondaj çalışmalarına karşı çıkmıştı. Senato enerji komitesinde ise “fosil enerji Amerika’da çok önemli bir rolü var ve olmaya devam edecek”. Kendi (çevreci) politikalarını değil Biden yönetiminin politikalarını yerine getirecek.

AB emisyon fiyatları 2018’de 8€/ton’dan bugün 40€/tonlar seviyesine geldi. Avrupa ETS-emisyon ticaret sistemi politik olarak kurgulanmış bir piyasa ve tüm ipler AB’nin elinde. 2030’da 1990’a göre emisyonların %40 yerine %55 düşürmeye karar verdiler. Şimdi bir çok trader fiyatlar uçacak diye emisyon piyasalarında.

Tesla’nın rakibi olması gereken Lucid’in Air modeli baharda satışa sunulacaktı, tekrar bir gecikme oldu. Şirket 24 milyar $ değerleme ile halka açılmak için başvurdu. Lucid 2007’de Atieva diye pil teknolojisi şirketi olarak kuruldu. Kuranlar Tesla’dan ayrılmış ve Musk’un araba değil pil ve sürüş sistemi üretmesi gerektiğini düşünerek Musk ile yolları ayırmışlar. Lucid Formula E’deki tüm pillerin tasarlayıcı ve üreticisi.

Lucid aims to unseat Tesla

Hindistan’ın en büyük yenilenebilir gruplarından biri ReNew Power, özel amaçlı şirket birleşmesi (SPAC) ile 8 milyar $’a New York’da borsaya açılıyor.

Körfez akıntısı (Gulf Steam), tropik bölgelerden Kuzey Amerika’nın doğu kıyısına ılık suları getiren bir okyanus akıntısı. Ve gittikçe zayıflıyor, tek mantıklı açıklama küresel sera gazı emisyonları olabilir. Son yüzyılda %15 yavaşlamış bu akıntı. Avrupa havasının ana etkileyicisi değil ama etkileyicilerinden biri.

Exelon, bu hafta Texas’taki enerji krizinin maliyetinin 750-950 milyon $ olduğunu söyledi. Exelon’un 3 doğalgaz santrali çalışamadı. Piyasa değeri 40 milyar $ olan Exelon, ABD’nin en büyük enerji şirketlerinden.

Dünyadaki en pahalı 3. yapı, TSMC’nin Taiwan’da 20 milyar $’a mal olan devasa yarıiletken fabrika tesisi. 3nm ile 22 futbol sahası büyüklüğünde alanda silikon çipler üretilecek. TSMC küresel yarı iletken satışlarının %55’ini yapıyor. Çin ise petrolden çok çip ithalatına para harcıyor. TSMC’nin bu sene yatırımı 25-28 milyar $ olacak.

Elektrikli araba hisseleri hızla değer kaybetmeye başladı.

Line chart of Change since Dec 31 (%) showing Electric vehicle stocks begin to skid

OxfordEnergy’de Ortadoğu enerji dönüşümden kötü etkilenir diyenlere karşı görüş olarak: etkilenmez çünkü Ortadoğu da hem petrol maliyeti düşük hem de emisyonu düşük üretim var, gaza geçiş yapabilirler, hidrojene geçebilirler.

Ercot’un öncü bulguları, Texas krizi ile ilgili sunumu.

24 Şubat 2021

Petrol fiyatlarında 70 hatta 100$ beklentisi gittikçe daha çok dile getiriliyor. Aralık 2022 100$ call opsiyonlarının hacminde büyük bir artış var. Bu opsiyon kontratı bir sigorta gibi 100$ üstündeki petrol fiyatlarına karşı koruyor.

Image

Texas’ta enerji krizinden sonra reform çağrıları ve iki dava açılmış durumda. ERCOT Başkanı ve 16 kişilik yönetimdeki 3 üye istifa etti. Kanadalı Just Energy perakende satışlardan 250 milyon $ zarara girdiğini söyledi. Ödeyemezse BP, Shell, Macquarie ve EDF Trading etkilenebilir. Ayrıca kesintiler ile ilgili yeni grafikler çıkıyor.

Image

İngiltere’de Brexit sonrası karbon fiyat belirsizliği sorun oluyor. İki yıl ileri doğru elektrik satanlar karbon fiyatının neye göre belirleneceğini hala bilmemekten yakınıyor. En kötü ihtimal AB karbon fiyatına eşlenecek. İngiltere’de fiyat tavan 22£/ton. AB fiyatları 40€/ton civarında.

Hyundai şu ana kadar ki en pahalı elektrikli araba “servise çağırma” işlemi yapıyor.76000 araçta 82000 pil değişecek ve maliyeti 900 milyon $. Kona modelinde daha önce yazılımdan geri çağrı olmuştu, şimdi yazılıma rağmen bir yangın yaşandığından piller değişecek. Sorun LG Nanjing fabrikasının üretiği pil hücreleri. GM’de LG Chem Ochang’da üretilen piller sebebiyle 69000 Chevrolet Bolt’u geri çağırdı.

İspanyol İberdrola, AB’nın 750 milyar € fonundan finanse edilmek üzere 150 proje başvurusunda bulundu. İspanya’nın Haziran/Temmuz gibi projelerin çoğunu onaylaması bekleniyor. Yeşil hidrojenden elektrikli şarj noktalarına kadar toplam fiyat 21 milyar € olacak. Projeler İspanya’nın büyümesin %1.5 etki edecek.

Dünyanın en büyük varlık yöneticisi Blackrock CEOsu Larry Fink, Oersted gibi şirketlerin fosil yakıtlardan tamamen çıkmasını “yeşil yıkama” olarak gördüğünü söyledi. “Bir halka açık şirket hidrokarbon işlerini bir başka özel şirkete satıyorsa bu birşey değiştirmiyor”. “Kötü banka” yani zehirli varlıkların ayrıldığı bir şirket kurmayı öneriyor.

Exxon üretimdeki payı 40,000 v/g olan 14 üretim sahasını 1 milyar $’a elden çıkarıyor. Alıcı Norveç özel sermaye grubu HitecVision. Exxon 15 milyar $ varlığı elden çıkaracak. 2019’da da Norveç Kuzey Denizinde 4.5 milyar $ varlığı satmıştı. ConocoPhillips’de Kuzey Denizi varlıklarını 2019’da 2.7 milyar $’a satmıştı.

Makale – Enerji araştırmalarını tekrar düşünmek – Nature Energy’den

Texas’ta hangi enerji kaynağının performansı ne oldu

Image

Texas’ta frekans nasıl tehlikeye girdi?

Image

Suçlu rüzgar mıydı?

Image

23 Şubat 2021

Emtiadaki artışlar devam ediyor. Morgan Stanley’e göre petrol piyasasında talep ile arz arasındaki fark 2.8 mv/g. 9000$’ları aşan bakırda 10 yılın en büyük arz eksikliği yaşanıyor. Çin eğer parasal sıkılaştırmaya giderse bu fiyat artışlarına bir darbe olur. Mısır da sene başından beri %17 arttı.

Bu sabah itibari ile Texas’taki petrol ve gaz üreticilerinin eski üretimlerine dönmelerinin haftalar alabileceği konuşulmaya başlandı. Herkes şeyl üretiminin yüksek fiyatlarda ne hızla geleceğine odaklanmış durumda. OPEC’te Suudilerin de canına tak edip ters yönde üretime geçebilir.

Brezilya başkanı Bolsonaro, devletin hissedarı olduğu Petrobras’ın başındaki CEO’yu kovarak, yerine 71 yaşında ve petrol-gaz tecrübesi olmayan emekli generali getirdi. Pazartesi Petrobras hisseleri %20 düştü. Sebep de petrol ve dizel fiyatlarındaki artıştı. Petrobras’ın geçen sene petrol üretimi 3.7 mv/g’dü.

Bakır 2011’den beri en yüksek fiyat olan 9000$/ton’a ulaştı. Shangay’da bakır kontratları perşembe’den beri arka arkaya %8.1,%6,%6 günlük artışlar gördü. Şangay’da net spekülatif pozisyonlar da zirvede. Goldman’a göre 327,000 üretim eksiği var. Nickel 20,000$’ı, demir cevheri 175$’ı aştı.

Dünyanın en büyük madencilik şirketlerinden Rio Tinto’nun geleceği biraz da Çin’in çelik piyasasına bağlı. Çin geçen sene ekonomisine 5.4 trilyon $ para aktardı. Bu da 2019’un %36 daha fazlasıydı. Fakat çelikte nakit marjlar da 4 yılın dibinde.

Chart shows total returns (rebased, £ terms) showing Rio has outrun peers and the Nasdaq

Brent ilk defa çıktığı bölge dışında, ABD’den WTI’da sepet fiyatına ekleyecek. Düşen kuzey denizi üretimi sebebiyle, Brent’e yakın bir petrol türü aranıyordu. S&P, bunun WTI olduğunu duyurdu. Mevcut Brent petrolü oluşturan üretimler 1 mv/g’ün altına düştü. WTI’da 400,000 v/g bir etki yapacak hesaplamaya.

Bir çalışmaya göre insanlar ne kadar açık ışıkları kapatıyor ve evlerde enerji kullanımında ekonomiklik yapıyorsa bunların karbon vergisini savunma ihtimali daha düşükmüş.

China's pollution level

Elektrikli araba üreticisi Lucid Motors’da SPAC şirketi üzerinden halka açılıyor ve toplam değerlemesi 24 milyar $. Lucid’in lüks araçları 800 km menzilli, sektördeki en uzun menzil, ayrıca Suudi varlık fonu da şirketin yatırımcılarından.

Suudi petrol bakanı Zeki Yamani öldü. Yamai 1975 yılında OPEC toplantısı sırasında Çakal Carlos tarafından rehin alınmıştı. Yamani, ayrıca Riyad’da King Faysal’ı bir Suudi prens vurarak öldürdüğünde de oradaydı.

22 Şubat 2021

Geçen haftanın haberlerini özetleyerek yorumladığımız podcast’e(20:06) buradan erişebilirsiniz.

Bu hafta:

  • Pazartesi:
    • Mart 2021 – WTI kontratlarının son günü
    • IEF – 17:00 Covid19’un ABD petrol ve gaz sektörüne etkileri – Robert Kaplan – Dallas FED
  • Salı:
    • IP Week : 23-25 Şubat 2021
    • Nisan 2021 Brent opsiyonlarının son günü
  • Çarşamba:
    • 00:00 API Haftalık ham petrol stokları
    • 18:30 EIA petrol istatistikleri
  • Perşembe:
    • 16:00 5. IEF-AB enerji ve iklim günü (Suudi Bakan’ın konuşması var)
    • 18:30 ABD Doğalgaz depo istatistikleri
  • Cuma:
    • Nisan 2021 Brent kontratlarının son günü
    • 21:00 Baker Hughes
    • 23:30 CFTC emtia ve petrol/doğalgaz da spekülatif pozisyonlar

Bu hafta enerji ile ilgili önemli webinerler ise burada

AB’nın takviminde ise 23-26 Şubat AB Sanayi günleri 2021 var.

JODI’de tüm ülkelerin (Türkiye dahil), doğalgaz ve petrol rakamlarının 2020 Aralık verileri de yayınlandı.

Hava durumu olarak nispeten sıcaklıkların yükseldiği, çok az kar yağışı olan bir hafta bekleniyor. Ama bir çok model sonraki hafta için bir diğer soğuk hava dalgası veriyor.

GoldmanSachs’ın 12 aylık tahminleri

Image

Cuma günü İran dışişleri bakanı Cavid Zarrif, ABD yaptırımları kaldırırsa, İran’ın nükleer programını hemen tersine çevireceğini duyurdu. Bunun üzerine petrol fiyatlarında %2’lere yakın düşüş yaşandı.

QuantumScape bu hafta, çok katmanlı katı hal lityum metal pil hücreleri ürettiğini duyurunca hisseleri %12 arttı. Katı hal pilleri tüm bir pil sektöründe devrim oluşturabilir. QS’in pilleri şu anda 4 katlı ve güvenilir seramik seperatörler yapıp yapamayacağı da sorun. VW’in ortak olduğu QS 1.6 milyar $’a 2024 yılında hücre üretecek fabrika yapabileceğini düşünüyor.

OPEC+ üyeleri 7 mv/g petrol üretimi kesintisi yaptı. Bunun içinde geçen ay Suudilerin ekstra 1 mv/g kesintisi de var. 4 Mart’ta OPEC+ toplantısı öncesi ortam gergin. Ruslar 14 Şubat’tapiyasanın dengelendiğini söylediler, daha fazla üretmek istiyor, Suudilerde kontrollü gitmekten yana.

27 Ocak’ta Çin’den yola çıkan 299 metre uzunluğunda LNG gemisi Christophe de Margerie (Moskova’da uçağı düşen Total CEOsu), 19 Şubat 2021’de Arktik’teki Rus terminali Sabetta’ya ulaştı.Kuzey deniz güzergahı artık her mevsimde aşılabiliyor olduğunu kanıtı kabul ediliyor. Orjinal varış 17 Şubat’tı. Bu kış döneminde ilk defa LNG gemisinin Çin-Rusya hattındaki yolculuğu oldu.

Texas’ta elektrik kesintilerinde toptan satış fiyatları 9000$/MWh’lere ulaşmıştı.(normalin 30 misli). Dalgalı tarifede olan tüketicilere bu fiyatlar yansıtılınca, 100-150$/ay gelen konut faturaları 5000$’a çıktı. Texas’ta toptan satış hacmi bu hafta 50 milyar$’a çıktı. Bazı rüzgar santralleri bankalara üretemedikleri elektrik için açık piyasadan alarak tamamlama sözü verdiğinden onlar da büyük zararda.

Hindistan petrol, doğalgaz ve çelik bakanı Pradhan’a göre Hindistan’daki yüksek petrol fiyatlarının sebebi, üretici ülkelerin daha çok kar için üretimi kısması. Hindistan’da bazı eyaletlerde 10 gündür fiyatları arka arkaya yükseliyor. Rekor fiyatlar ülkede tartışmaları beraberinde getiriyor.

Brezilya’da petrol fiyatları sebebiyle kamyoncular eylem yapınca, Başkan Jair Bolsonaro devletin %36.8 hissesi olan Petrobras’ın CEO’sunu bir ordu generali ile değiştireceğini duyurdu. Reuters’a göre tüm yönetim istifa etmeyi gözden geçiriyor. Daha önce Dilma Rousseff hükümetinde, dizeli sübvanse etmek Petrobras’a 40 milyar $’a patlamıştı.

BloombergNEF’e göre şirketler, devletler ve haneler 2020’de yenilenebilir enerji ve elektrikli arabalara 500 milyar $ harcadı. Bazı analistlere göre “yeşil balon” var. S&P Global Clean Energy Index ise geçen yıl 2 misline çıktı, değerlemeler şirket karlarının 41 katı. Hidrojen şirketi Plug Power’in piyasa değeri 25 milyar$’a ulaştı ki bu 2021 gelirinin 80 katı.

Line chart of Forward price/earnings ratio  showing Valuations on clean energy stocks have soared since the pandemic

Laboratuvarda üretilen elmas miktarı 2018’de 2 milyon karattan, geçen sene 6-7 milyon karata çıktı. Geçen sene madenlerden üretilen elmas miktarı 111 milyon karattı.(1 karat= 0.2gr). Bir startup çevre ve emisyona dikkat ederek ürettiği yeşil elmasın 1 karatını 1000$’a satmaya çalışıyor, proses için kullandığı enerji 40 kWh.

İngiltere’de biyokütle aritmetiği konusunda tereddütler giderek büyüyor. Drax santralinde kömürden kWh için 1063 gr emisyon salımı oluyor. Ama aynı santralin biyokütle emisyonu da 915 gr. Bu biyokütle hem ithal ediliyor hem de fosil yakıtlarla kurutularak getiriliyor.

Mısır 24 blokta petrol ve gaz arama ve üretimi için yeni ihale süreci başlattı. 1 Ağustos itibariyle sürecin kapanması bekleniyor. 9 tanesi Akdeniz, 12si batı çölü, 3’ü de Süez körfezinde. Bu sabah itibari ile 7 blok için de arama lisansı verildi. Batı çölündeki 5 blok Tunuslu HBS, Kanada’dan TransGlobe, İtalya Edison’a Süez’deki 2 blok RWE’ye.

Dünyadaki en büyük 3 kablo üreticisi Milanlı Prysmian, Parisli Nexan ve Danimarkalı NKT’nın piyasa değerleri Mart dibinden bu yana 2 misline çıktı. Sebep AB yeşil paket ve Biden’ın temiz enerji politikaları. Gelecek 9 yılda 200 GW offshore rüzgar türbini var ve projelerin %25’i türbinleri istasyonlara bağlayacak kablolara harcanacak. (%37 maliyet türbin ve %23 türbin direk-temeli)

Column chart of Submarine power cable market size (€m) showing Offshore wind cable demand grows

Avustralyalı Macquarie, ABD’deki en büyük doğalgaz ve elektrik tacirlerinden, ülkedeki boru hatlarının %80i üzerinden gaz iletimi de yapıyor. İkinci en büyük doğalgaz taciri ve günde 300 milyon m3 gaz sevk ediyor. Texas krizi ile kârı 300 milyon Avustralya doları daha yüksek olacak. Texas’da da en büyüklerden ve Griddy Energy şirketinin de hissedarı.

ABD’de PG&E’nin 4 depolama projesinden Tesla ile yaptığı Moss Landing’deki 182.5 MW/730 Mwh pil sonra 1.1 GWh’e çıkacak. En büyük pil sistemi olmaya aday.

ABD Enerji Bakanlığının ekstrem soğuk ve kış havası bülteni. Siber güvenlik, Enerji Güvenliği ve Acil durum dairesi yayınlamış.

Makale – Lityum pilleri keşfeden Stanley Whittingham’ın kaleminden buluş süreci

Kopenhag iklim görüşmelerinde Avustralya Başbakanı Kevin Rudd az kalsın Çinli müzakereciyi yumrukluyormuş.

Texas sistemi işletmecisi ERCOT neden FERC yani federal düzenlemeye tabii degil, açıklamalar ve kararlar.

2 makale, yaz saati konusunda Türkiye üzerine araştırmalar

  1. Saatleri ileri-geri almak enerji açısından fayda sağlıyor mu?
  2. Saat ayarlamanın çevresel etkisi de dahil inceleme