25 Ocak 2017 – Serkan Şahin’in yorumu

Aşağıdaki yorum Serkan Şahin’in hafta ortası petrol yorumudur:

“EIA stok verilerinde en ilginc veri PADD 3’de ihracat dususune ragmen artan ticari petrol stoklari. 1.19 milyon varillik bir artis var. Bu artisin bence geldigi nokta Permian Delaware Basin ve muhtemel Oklahoma Woodford. Bunu da test etmek icin Propane stoklarina bakiyorum ve orada 2 milyon varillik dusus goruyorum. Boylece kis mevsimi kaynakli propane talebinin arttigini ve dogalgaz sivisi ve dogalgaz talebi destekli ham petrol ve kondensat uretiminin stoklara yansidigini dusunuyorum.

Bugun verilere daha fazla girmeden bir yanilgi uzerine konusmak istiyorum. Ham petrol stoklarinin tamamen sifirlanmasi gercekci degildir. Fiyatlarin dengelenmesi icin bunun gerceklesmesini beklemek de gercekci degildir. Stoklar icin bir optimum seviye vardir ve optimum seviyenin alti ve ustu sizi backwardation ya da contangoya goturur. Ayrica her bolgenin kendi stogunun kendi karakteristik durumu vardir. Kuresel stok verilerine bakarak fiyatlari anlayamasiniz. Arzda toplam miktara bakarak stok dengesini anlayamayacaginiz gibi. Bu nedenle OPEC anlasmasinin uzerinden “Gunde 1.8 milyon varil/gunluk bir dusus butun stoklari ne kadar surede eritir?” gibi bir yaklasim yanlistir, yanilgiya goturur. Stoklardaki bolgesel ve ham petrol cinslerine gore optimum seviyeleri anlar ve rafinerilerin optimum kullanim oranini bulabilirseniz, OPEC anlasmasinin ne kadar bir sure ile devam etmesi durumunda basarili olacagini anlarsiniz. Peki ya benchmark ham petroller icin c1-c7 spread (birinci ay ve yedinci ay kontralarin farki) icin makul stok seviyesi nedir? Bu sorulari sormadan OPEC anlasmasini anlayamazsiniz.”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”

24 Ocak 2017

Bugün GM’in EV’ler cep telefonları gibi, nerede isterseniz şarj ederseniz (şehir içi için), benzin istasyonlarından daha konforlu bir dolum ilginç yaklaşım. Timera Energy’nin LNG esnekliğindeki metodolojisi çok iyi, bugün sadece o yazı okunur. Cargill tarihi ile ilgili Fransızca yazı da tarım emtia ve petrol emtia ticareti arası farkı gösteriyor. Fransa’daki elektrikli ısıtma talep yükü gerçekten yüksek, normal dönemin 2 katı. Londra’da hava kirliliği 48 saat için Pekinden yüksekti. Bugün çok iyi grafikler vardı, tam rapor/sunumluk.

Bilgiler

General Motors’un Bolt geliştirme müdürü Gess’in açıklamaları ilginç :”konfor, güvenlik ve kullanım kolaylığı” elektrikli arabaların(EV) önemli satış avantajları; “EV’leri cep telefonu gibi düşünün, evde, işte veya şarj istasyonunda doldurabilirsiniz”. Satın alanlar “Erken teknoloji geçişi yapanlar”, yüksek eğitimli vs. Alsak mı? CV’ye yazarız

LNG ithalat esnekliği iki çeşit: Tip A – Kargo yönlendirme, Tip B- LNG terminalde depolama. Spot fiyat oynaklığı kısa dönemli bir fenomen. NE kadar kargonun yönlendirilebileceği, bulunabilirlik, fiyat vs. dahil. Bu yazı okunur.

Gazprom başkanı devlet başkanı Putin’e hesap verirken ki konuşmalar Gazprom websitesinde.

Cargill neden Cenevre’de yerleşti? Cargill’in tarihini anlatan Fransızca yazıyı Google translate fena çevirmiyor. 1952’de Panama’daki ofis yürümüyor. İsviçre’de karar kılarken hükümet ve kanton Şubat 1956’da senede bir defa 50,000 franc’a anlaşıyor. Aynı zamanda lokasyon, çok iyi iletişim sistemleri altyapı tercih sebebi.

Londra hava kirliliğinde Pekin’i geçmiş. Sebebi soğuk, sabit hava ve esmeyen rüzgar. Pazartesi itibari ile 48 saat boyunca Pekin’den daha kötüydü. Pekin rekor olarak 190’ı bulduğu dönemde Londra 197’yi buldu. PM2.5 (toz) için Hava Kalitesi endeksine göre (AQI) 2011’den beri en kötü sonuç. King’s College’a göre sebep trafic ve odun sobaları.

“Fransa kendi elektrik talebini karşılayamıyor”. Ocak ortası itibari ile reaktörleri devreye de alsa(55 GW/63 GW nükleer kapasite), ısıtmanın elektrikle olması 2012’deki gibi bir sorun. 2012’de talep neredeyse iki misline çıkmıştı. 12200 MW ithalat kapasiteye karşı 8 GW ithalat ile aşırı soğuklardaki elektrikle ısıtma talebinde zorlanıyor.

BNEF haftalık haber bülteninde Trump kömürü ayağa kaldırmak istese de, dünyada yenilenebilir yatırımları hızla artıyor demiş. Nasdaq CELS (temiz enerji ürün imalatçıları) da gayet güçlü. Haberde mesaj, dünyada gelişmekte olan ülkelerde yatırımlar, fonlar hızla devam ediyor. S&P Küresel Temiz Enerji endeksi de gayet güçlü. Şimdilik

Suudi Arabistan’ın doğalgaz üretimi, elektrik için ham petrol tüketiminin 3’te 1’ini ikame etmiş durumda. 2015’teki 900bin v/g pik talepten 700binv/g düşmüş. Suudi elektrik üretiminde mevsimsellikten yazın tüketimler pik yapıyor. OPEC’e katılma başvurusu yapan Ekvatoryal Gine 200,000 v/g üretimi var, ortalama 160,000v/g ihracatı var.

Clipperdata’da yine ilginç bir nokta: WTI net-uzun (net long) pozisyonlar rekor seviyelere ulaşmış. Bu da fiyatların artacağına dair beklenti demek. Ama Clipperdata uyarıyor: bu rekor seviyeler piyasanın dönüş noktaları olabilir. 2014’teki rekor pozisyonlarda petrol 108$/v (sonra düştü), en düşük olduğu dönemde petrol 20$/v di.

Petrol arama/üretim sektöründeki otomasyon, bugün çok retweet edildi. “Bu sadece kuyuyu otomatize etmek değil, , bu aynı zamanda kuyu üstakışında herşeyi otomotize etmek” demiş BP uzmanı.

Permian neredeyse ABD’deki petrol kulelerinin yarısına sahip. “Permian tiremisu gibi, bir çok katmandan oluşuyor”.

Genel, geçen sene ortalama 53300v/g petrol üretti. Bu ay Taq Taq ve Tawke’den 44000v/g ortalamayı buldu. 2016’da sermaye harcamaları 61 milyon $, net borç 240 milyon $. Ayrıca gaz varlıklarının da kitap değerini düşürecek

Grafik

Küresel petrol stoklarının büyümesi (Spencer Welch, IHS)

Fransa’da elektrik talebinin ısıtma(kırmızı) ve diğer tüketim(mavi) olarak kırılımı (RTE, Energy Transition)

Fransa’nın 7 Ocak’ta talebini karşılamak için yaptığı ithalat ve ülkelere dağılımı

İngiltere’de LNG esnekliği – Tip A Spot fiyatların artış eğilimini takip eden dönemde LNG geliyor, LNG gelince fiyatlar yumuşuyor (Timera – Energy)

İngiltere gazlaştırma miktarları ve stokların 12 aylık görünümü(Timera – Energy) Gazlaştırmada fiyatlardan çok fiziksel terminal kısıtları ve kargo lojistiği etkili oluyor

Tarih

8 Haziran 2000, Milliyet

23 Ocak 2017

ABD enerji politikaları söylendiği gibi mi şekillenecek yoksa yumuşak bir geçiş mi olacak. İngiliz hükümeti yeni sanayi stratejisinde pil araştırma merkezi önerisini değerlendirecek. Trump’un America First Energy Plan’ında yenilenebilir kelimesi, güneş, rüzgar geçmiyor.

Bilgiler

Bu hafta, Salı API’nin ABD petrol arz raporu; Çarşamba EIA haftalık petrol ve benzin stokları raporu; Perşembe EIA haftalık doğal gaz depolama; Cuma Baker Hugher haftalık ABD kule sayım raporu yayınlanacak

Rex Tillerson ile ilgili FT’deki makalede kısaca, Shell’in bir yıl gecikerek iki misline (20 milyar $) mal ettiği Sakhalin 2 projesine göre, SAkhalin 1’i zamanında ve %30 pahalıya mal etti. Exxon’da 1989’da Exxon Valdez tankerinin 257,000 v petrolü denize döktüğü olay sonrası OIMS (Operations Integrity Management System)’i başarı ile ile uyguladı.

2016’da WSJ enerji uzman güncelerinin en iyilerinin konuları : Sürücüsüz arabalar çevreye zarar verebilir (daha fazla özel araba kullanımı), paylaşım ekonomisi istihdamı öldürür mü düzeltir mi? (majör bir değişim, önlem gerekebilir), büyük veri yenilenebilirin ekonomisini nasıl değiştirir? (şebekedeki yenilenebilir miktarının artmasını sağlar)

WoodMacKenzie’nin 2017’de izlenecek 6 küresel trendi: Dünya Trump’a göre düzeltme görecek mi, Karbon hangi yöne hareket edecek, Pik talep ötelenecek mi, Şirketlerin yatırıma geri dönüşünün dinamikleri, OPEC işlevsel de kalsa kararları rakiplerine yarıyor, güzel günler geride kaldı, popülizm en büyük risk

İngiliz hükümeti “Sanayi stratejimizi inşa etmek” yeşil dökümanında pil teknolojisi, enerji depolama ve şebeke teknolojisi konusunda yeni bir araştırma enstitüsü kurulması fikrinin değerlendirmesini istedi.

Beyaz Saray sayfasında yayınlanani 337 kelimelik “An America First Energy Plan”’da yenilenebilir enerji kaynakları, rüzgar, güneş kelimeleri bile geçmiyor.

Bank of America tahminleri : “İran nükleer anlaşmasının tamamen geri çekilmesi zor”, Brent 2017 ortasında 70$’ları görse de sene sonuna 60$/v’e düşebilir.

Çin ham petrol gelecek kontratları kurabilir mi? Yuan tabanlı zor. Shanghai Uluslar arası Enerji borsası yeterli desteği alamadı. Asya’daki tüketiciler Platts’ın ticaret penceresi “Market on Close”’da fiyat keşfi yapıyorlar. Asya’da fiziksel olarak ağır petrolün daha çok ticareti yapılıyor. Oman kontratı bile Asya gerçeğini yansıtmakta yeterli kalmıyor.

Suudi petrol bakanı “Şeyl gelip bizi geçecek diye uykusuz kalmıyorum. Bunu başarabileceğini de düşünmüyorum”

Ekvator Ginesi, OPEC’e katılmak için başvurdu

Grafik

ExxonMobil dünyada nerelerde yatırım yapıyor.

Tarih

26 Ocak 1993, Milliyet

22 Ocak 2017 – Serkan Şahin’in yorumu

Aşağıdaki yorum Serkan Şahin’in yorumudur:
“OPEC Anlasmasi sonrasi telasin yarisinin anlasmanin bir sonraki OPEC toplantisina kadar surdurulup surdurulemeyecegi, yarisinin ise bir sonraki OPEC toplantisindan sonra anlasmanin yururlukten kalkamasi durumunda OPEC uyesi olan ve olmayan ulkelerin uretim seviyelerinin tekrar hangi noktaya gelebilecegi uzerine yogunlastigini goruyorum. Anlasmaya tabi olan ulkeler arasindan OPEC uyesi olmayanlarin icinde muhtemelen tek dikkat ceken ulke ise Rusya. Rusya’nin uretim kapasitesi ve teknik olarak ureitimini ne kadar daha artirabilecegi merak konusu.  Ben ozellikle yine burada size uretim verileri veya tahminleri vermeyecegim. Ancak biraz beyin jimnastigi olsun biraz da beraber bir analist gibi dusunelim istedigim icin bazi sorular sorup cevaplarini vermeden birakacagim. Bu sorulara dogru verilecek cevaplarla Rusya’nin ileriki hamlelerini kendiniz de tahmin edebilirsiniz.

Cogu defa cok yanlis sekilde Rusya’nin ve Sovyetler Birligi zamanindaki uretim kapasitesinin kiyaslandigini goruyorum. Sovyetler Birligi’nin elindeki buyuk silahlardan Samotlor ve Romashkinskoye bugun Rusya’nin elinde yok. Dev Samotlor sahasinin tukenmislik orani bugun %90’in uzerinde. Vankor ve Priobskoye gibi sahalar bugun Samotlor ve Romashkinskoye’ye destek vermeye calisiyor ancak durumlari Rusya’yi Sovyetler’in elindeki guc gibi bir guce ulastirmak icin yetersiz. Peki bu durumda Rusya teknik olarak operasyonel maliyetleri daha yuksek ve uretimi daha hizli azalma egilimindeki orta seviye sahalar ile bu uretim artisini daha ne kadar destekleyebilir? Ayrica Rusya’nin gittikce kuzeye ve doguya kayan uretimi onu daha maliyetli bir uretim profiline suruklerken. Kuzeye gittikce artan kondensat ve dogalgaz sivilari uretimi ise hem talebin dusuklugu hem de bati rotalari icin hayati olan Urals petrolunun incelmesi sorunsalini ortaya cikariyor. Bu durumda Rusya Urals’in artan “kalite farki (quality premium)” nedeniyle ozellikle Akdeniz piyasasinda yasayacagi rekabet sorununu nasil asacak? Artan ic ve dis fuel oil talebini karsilamak icin dah agir petrol kaynaklarina ihtiyac duyan bir ulkenin bunca hafif saha sivisini ham petrol uretimi icerisinde gostermesinin maliyeti ne kadar daha karsilanabilir ve bunun icin optimum ham petrol fiyati nedir? Rusya operatorlerinin artan dis operasyonlarinda ihtiyac duydugu yatirimi dikkate alirsak ic operasyonlara ayrilabilecek yatirim miktari nedir ve Rus operatorler icin uluslararasi operasyonlarinin basabas (breakeven) fiyati nedir? Bu uluslararasi operasyonlardan elde edilen petrol turlerinin ne kadari yerli Rus petrolune rakiptir ve bunlarin hepsi icin optimum kar saglayacak pazar payi nedir?

İşi daha teknik ve karmasik yapacak baska sorular da buraya eklerim ancak hizli bir sekilde “bir cirpida” analiz yapabilen arkadaslarin gozden kacirdigi bazi sorulari buraya koyarak sadaca Rusya degil diger petrol ureten ulkeler ile ilgili tahminlerin hangi metodoloji ile yapilmasi gerektigine dikkat cekmek istedim. Bu metodoloji bir kisiyi gercek anlamiyla “analist” yapan metodolojidir.”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”

21 Ocak 2017 – Emin Danış

Aşağıdaki yorum Emrah Emin Danış’ın haftalık doğalgaz piyasaları yorumudur:

Haftalık Doğalgaz Piyasaları Görünümü

Global LNG piyasalarında bu hafta Güney Avrupa piyasalarında Fransa’da kaynaklı taleple birlikte fiyatlar artarken Asya piyasalarında ise bu hafta artan arza ve zayıf seyreden talebe bağlı olarak fiyatlarda sert düşüşler yaşadı.

Angola ve Avustralya’da geçtiğimiz hafta tekrar başlayan üretimin piyasadaki arz miktarını arttırması fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam etti. Buna ek olarak Exxon Mobil’in Papua Yeni Gine, Abu Dhabi, Angola, Avustralya’nın AP LNG, Gladstone ile North West Shelf ve Endonezya’nın Donggi-Senoro terminallerinden Şubat-Haziran dönemi teslim kargolar için ihaleye çıkacaklarını açıklaması fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskıyı devam ettirecek. Geçtiğimiz haftayı 8.25 $/mmbtu seviyesinden kapatan mart teslim spot fiyatı 20 Ocak’ta haftayı 8 $/mmbtu seviyesinden kapattı.

Öte yandan Katar’ın Japonya ve İspanya’ya tedarik sağlayan train 1’de plan dışı üretim kesintisi olacağı yönünde beklentileri mevcut. Train 1’de kesintisi yaşaması durumunda ise hiç şüphesiz ki bundan en çok etkilenecek Güney Avrupa ve İspanya olacaktır. Halihazırda bu bölgede yüksek seyreden fiyatlar arzdaki dalgalanmalara karşı çok daha duyarlı olacak.

Sabine Pass’da Train 3’de Sona Yaklaşılıyor

ABD’nin Lousiana eyaletindeki Sabine Pass LNG tesisinde train 3 olarak adlandırılan yeni üretim hattı tamamlanmak üzere. Train 3 ile birlikte ABD çıkışlı ilave arzın LNG fiyatlarında arz fazlasına bağlı baskıyı arttırması bekleniyor.

Fransa ve İspanya’da Fiyatlar Artmaya Devam Ediyor

Güney Avrupa’da soğuklara bağlı artan taleple birlikte fiyatlardaki artış devam ediyor. Fransa’da iletim sisteminden kaynaklı sıkıntının LNG ile karşılanmaya çalışılması ve İspanya’da soğuklara bağlı talep fiyatları yükseltmeye devam ettiriyor. İspanya ve Fransa’da geçtiğimiz hafta 7.70 $/mmbtu olan liman teslim fiyatlar bu hafta 9.20 $/mmbtu’ya yükseldi.

Asya piyasalarında fiyatlardaki gevşeme sonrası Güney Avrupa’da yüksek seyreden fiyatlara bağlı olarak ABD ve diğer Atlantik üreticilerinin satılmamış kargoları bölgeye yönlendirebileceği değerlendiriliyor. Güney Fransa Hub kontratı 20 Ocak’ta haftayı 2.50 Euro artışla 40 Euro/MWh’dan kapattı. Geçtiğimiz haftayı 14.22 Euro/MWh seviyesinden kapatan Kuzey kontratı ise bu hafta içinde 8.37 seviyelerini görmekle birlikte 20 Ocak’ta haftayı 15.12 Euro/MWh’dan kapattı.

NBP’de geçtiğimiz haftayı 6.71 $/mmbtu seviyesinden kapatan gelecek ay vadeli kontratlar Güney Avrupa’daki talep artışının etkisiyle 20 Ocak’ta haftayı 6.85 $/mmbtu’dan artışla kapattı.

Henry Hub Geriledi

Henry Hub’da vadeli ve spot fiyatlarda bu hafta talebe bağlı olarak gerileme yaşandığını gördük. Geçtiğimiz haftayı 3.42 $/mmbtu seviyesinden kapatan gelecek ay vadeli kontratlar 20 Ocak’ta haftayı 3.20 $/mmbtu seviyesinden kapattı. Henry Hub’da geçtiğimiz haftayı 3.36 $/mmbtu’dan kapatan spot fiyatlar ise 20 Ocak’ta haftayı 3.21 $/mmbtu’dan kapattı.

FSRU’ların Global LNG Ticaretindeki Payı Artıyor

Wood Mackenzie tarafından bu hafta yayınlanan Global LNG raporun en ilgi çekici yanı FSRU’lar aracılığıyla yapılan LNG ithalatındaki büyük artış oldu. 2016 yılında FSRU’lar ile gerçekleştirilen global LNG ithalatı bir önceki yıla göre yüzde 32 artarak 29.7 milyon tona yükselerek global LNG ticaretinin yüzde 11’ini oluşturdu.

Enerji arz açığını doğalgaz çevrim santralleri ve FSRU’lar ile çözmeye sağlayan Mısır’ın FSRU’lar üzerinden yapılan ithalattaki payı yüzde 23 olurken ikinci sırada yüzde 12 ile Arjantin, üçüncü sırada ise yüzde 11’lik payları ile Kuveyt ve BAE geldi.

Gelişmekte olan ve arz açığı yaşayan ülkeler ile Orta Doğu bölgesinde elektrik üretimi amaçlı artan doğalgaz talebinin karşılamasında FSRU’ların önemi giderek artıyor. Önümüzdeki 10 yılık dönemde artan LNG arzına bağlı olarak fiyatların düşük seyredecek olması birçok ülke için doğalgazı cazip kılmaya devam ederken FSRU’ların sayısını da arttırmaya devam edecek.

Türkiye’de de geçtiğimiz Aralık ayında devreye alınan ilk FSRU sonrası özel sektör ve BOTAŞ’ın ilave FSRU’lar için proje çalışmaları devam ediyor.

Global Energy Research Partners Araştırma ve Strateji Direktörü Emin Emrah Danış  

@emindanis & @edanisenergy

20 Ocak 2017

Enerji önemli de, Trump’un Beyaz Saraydaki sayfasındaki en önemli konuların en başında enerji var. ABD’de rekor kuyu artışı var. Düzenlemeler ne kadar kötü, ne kadar iş kaybı ne kadar sağlık faydası. Güneş’te 2017’de beklenen trendler. Bu arada Beyaz Saray websitesinde “iklim değişikliği” kelimelerinin hepsi kaldırılmış diye iddia ediliyor. (arama sonucu). İnsanda enerjinin %20sini beyin tüketiyor ve %90’ının sebebi kayıp. Araştırmalarda erkek beyni kullanmalarını tavsiye ederim.

Bilgiler

İnsan enerji tüketiminin %20sini beyin tüketiyor. Ve bu enerjinin %90’ının sebebi tam net değildi. IBM araştırmacıları, beynin boştayken çok enerji tükettiğini bunun sebebinin de “The Grand Loop” olduğu. Sanırım makalede öğrendiği durumları tekrar tekrar ederek başka durumlar için sonuçlar çıkarmaya çalışıyor diyor.

Trump’ın Beyaz Saray sayfasında “En önemli konularda” en tepede “America First Energy Plan” var. Kısaca yerli kaynaklarımızı kullanacağız, OPEC’e bağımlılığı bitireceğiz ama iyi ilişkilerimiz olacak. Açık açık “Climate Action Plan” ve “Waters of the US” kurallarını kaldıracağız demiş. EPA’yı da tekrar görevine çekeceğiz: su ve hava

ABD enerji şirketleri bu hafta 4 yıldaki en fazla petrol kuyusunu eklediler. Bu hafta 29 kuyu eklendi ve toplam rakam 551’e çıktı. Kasım 2015’ten beri en yüksek seviye.Ekim 2014’te 1609 kuyudan, Mayıs 2016’da 316 ile 6 yılın en düşüğünü gördü. 2017’de toplam petrol ve gaz kuyusu 754, 2018’de 868 olacak.

Çin’in düşen petrol üretimi ulusal istatistiklere göre Eylül’deki 3.8mv/g’den 3.97mv/g’e çıkmış. Çin’in deniz aşırı ithalatı 600,000v/g arttı geçen sene. ABD yatırım planları çok hızlandı.

Reagen’ın Carter dönemi eleştirirken kullandığı “iş katili düzenlemeler” aslında o kadar kötü olmayabilir. The Atlantic makalesinde bir çok bilimsel yayına atıfta bulunuyor. 2013 yılına ait makalede, ortalama çalışanın düzenlemelerden %20 kayba uğradığı ve 5.4 milyar $ kaybettiği ama sağlık faydaları 160 milyar $ ile 1.6 trilyon $ arası.

İklim değişikliği sonucu ABD’nin tarım ürünleri üretimi yüzyılın sonunda buğday, soya ve mısırda %22-49 düşebilir. 30C üzerindeki günler arttıkça sorunlar artıyor. Pamuk ve pirinç daha yüksek sıcaklıklara dayanıklı iken mısır ve buğday değil. Sulama ise 36-40C’ye kadar tarım ürünlerini koruyor. Canan Karatay’a haberi versek mi?

Çinli CNOOC’un bu sene üretimi 450-460 milyon varil eşdeğer üretim hedefinin %64’ü Çin, %36 deniz aşırı. 2017’de 126 arama kuyusu açacak ve 13000 km2 3D sismik veri oluşturacak. Toplam CAPEX 8.7-10 milyar $ arası

Güneş’te 2017’de beklediğimiz 10 trend: Rekabetçi eksiltme ihaleleri, 20$/Mwh teklifle güneş projesi, ilk çeyteklerde düşük son çeyreklerde yüksek modül talebi, sabit güneş sistemleri 1.00$/watt DC altını görür, yeni konut kurulumlarında daha fazla mikroinverter ve DC optimizerlar payı artacak

Grafik

2015-2016 güneş ihalelerinde fiyat rekabetçiliği (GreenTechMedia)

ABD’de güneş sistemlerinin maliyetinin geleceği (GreenTechMedia)

Dünyada güneş modül taleplerinde mevsimsellik (GreenTechMedia)

20 Ocak 2017 – Serkan Şahin ve Sohbet Karbuz’un yorumları

Sohbet Karbuz‘un yorumu :
LNG nin gemi yakiti olarak kullaniminin yayginlastirilmasi konusu gittikce onem kazaniyor. Dolayisiyla bunkering olarak adlandirilan yakıt ikmali konusunda da yogun bir aktivite gozleniyor. Istanbul kadar nufusa sahip olmayan ama toplam gemi kapasitesi açısından dünya klansmaninda bir numara olan Yunanli armatorler dunya gemicilik pazarinda %18 sahip. Dolayisiyla Yunanistan bunkering konusunda yogunlasmaya basladi. Yunanistan-Kibris ve Italya’da 6 limanda gemilere LNG saglanmasi konusunda Depa’nin koordinatorlugunde 26 ortakla gelistirilen ve AB tarafindan da desteklenen  Poseidon Med II Bunkering projesini takip etmek gerekiyor. Mayis 2017’de Istanbul’da yapilacak 8. Uluslararasi bunker konferansinda LNG basligi bulunmamasi bu yuzden dikkatimi cekti. Uc tarafi denizlerle cevrili ulkemiz bu konuda ne yapiyor bilmiyorum ama arastiracagim.

Gaz uretim merkezini Yamal bolgesine kaydiran Gazprom, Sali gunu 1260 km uzunlugunda olan ve yillik tasima kapasitesi 57.5bcm olan Bovanenkovo–Ukhta 2 boru hattinin acilisiyla aslinda Kuzey gaz iletim koridorunu hayata gecirmis oldu. 4.9 trilyon m3 gaz iceren ve Yamal bolgesindeki en buyuk dogal gaz sahasi olan Bovanenkovskoye sahasinda 391 kuyudan gunluk gaz uretimi de bu koridorla 264 milyon metrekupe cikti. Bu hattin uzantisinin Nord Stream-2 projesini beslemesi tasarlaniyor. Yani Rusya yillardir planladiklarini uygulamaya devam ediyor.

Bunda da cok hakli cunku Avrupa gaz ithalatinda ikinci sirayi tutan Norvec te gaz uretimi ve dolayisiyla ihracati azalacak. Her ne kadar Norwegian Petroleum Directorate (NPD) Norveç’in 2017’de gaz üretiminin geçen sene tahmin edilen 107.9 bcm in üstünde gerçekleşeceğini söylediysede. 2016 yılında 116,8 bcm olan Norveç’in gaz üretimi yeni tahmine göre 2017 yılında 114,5 bcm olacak. 2009 yilindaki Offshore Mediterranean Conference’ta keynote speaker olarak yaptigim konusmamda Norvec’in bugunku durumunu dile getirdigimde Norvec’li bakan bana cok sinirlenmisti. Bugun belki kulagimi cinlatiyordur.

Serkan Şahin‘in yorumu:
“Gecen haftanin EIA stok verilerine gore toplam ham petrol stoklari 2.35 milyon varil artmis. Ben yine her zamanki gibi bu veriyi PADD 2 ve PADD 3 inceleyerek degerlendiriyorum. PADD 2’de 1.27 milyon varillik dusus var. Bu da dusen uretim ve ithalat verileri ile paralel. PADD 3 stoklari 775,000 varil artmis. Bu da dusen ihracata ragmen dusen rafineri kullanim oranlarinin bir sonucu gibi. PADD 3 rafineri kullanim orani %4.40 dusmus ki bence cok onemli. Gecen haftaki kargolarin cogu bir talep beklentisi ile ulkeye gelmis ancak re-export olarak cikmis olabilir. Ulke genelinde Propane stokarinda ciddi bir dusus var, mevsimsel talep bunun nedeni gibi. Su an Asya petrokimya sektoru mevsimsel talepten dolayi naftaya donmus durumda, bunu petrokimya talebi aciklamaz. Motor gasoline karistirma bilesenleri (blending components) stoklarinda ciddi bir artis var. Bu muhtemelen talep artmadan once stok yapma cabasi gibi. Konvansiyonal motor gasoline stoklarindaki dusus bir sinyal olarak algilanmis olabilir.

Burada ABD’deki uretim artisinin geldigi dedikodularina da ufak bir aciklama yapayim. Bu iddialari atanlar maalesef sektoru bilmedigi halde bildigini iddia eden ve tarihi donguler ile devrimleri (cycle) karistiran kisiler. Atladiklari noktalarin en onemli ikisi maliyet enflasyonunun 2014 oncesinden daha hizli artacagi ve ekonomik uretim alanlarinin 2014 oncesi kadar bol olmadigi. Bunu anlamak isteyenler su an Permian’daki maliyetlerin seyrine ve Mountrail uretimlerine bakabilir.”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”

19 Ocak 2017

Bugün aklımda kalan İngiltere Kilisesi’nin şeyl aramacılığı konusundaki açıklamaları oldu. Gerçekten kilisenin konuyla ilgili açıklaması var. BNEF’in 2017 tahminleri devam ediyor. Permania, Permian basenindeki çılgınlığın ismi. Küresel yenilenebilir kapasitesi bir makaleye göre (rüzgar+güneş) 2030’da 1.8 TW’da doygunluğa erişir demişler. Aramco halka arzdan önce vergileri düşürecek, petrol fiyatları yükselmezse ilgiyle takip ederiz. Berkeley lab’ın dağıtık güneşin ABD perakende fiyatlarıne etkisi makalesi var. Venezüella’da sorun PDVSA’da çünkü iştirakli petrol üreticileri üretimlerini arttırmışlar. İstatistik kısmında FT’nin Permian haberindeki istatistikler ve grafikler var.

Bilgiler

Permian basenindeki arazi kapatma çılgınlığına bazıları Permania adını vermiş. Dallas Merkez Bankası’nın anketine “Permian işlemleri o kadar katlandı ki, bir balon veya Ponzi entrikasına benziyor”. Permian’ın en iyi yerleri dünyadaki en düşük petrol üretim maliyetine sahip. 2012’de 5000$/akre arazi bedeli ağustosta 28,000$ oldu.

BNEF 2017’de neler bekliyor? Küresel temiz enerji yatırımları 2015’i aşamayacak, 2016 seviyesinde kalır. 2017’de modül fiyatları %25 düşer. Yıl sonu modül fiyatı 32 cent/watt. Bu sene kurulu pil kapasite 700 MW’dan 1.5 GW’a çıkacak, bu sene piller %15 fiyat düşüşü görecek. Güneş kurulumları Çinde düşecek ama dünyada artacak

İngiltere Kilisesi de İngiltere’deki fracking tartışmasında topa girdi. Kilise hidrolik çatlatma ile fracking (çatlatma) arasında ayrımın yapılması gerektiğini söylemiş. Kilisenin açıklamasında fracking’den [negatif] etkilenen bireyler ve toplumların sorunlarını gördüklerini ve hissettiklerini söylüyorlar. Önlemler alınsın, insanlar dinlensin, yapılsın gibi

Irak’ın ihracatı 4mv/g sınırına yaklaştı. IEA üretimi 4.64 mv/g demiş. IEA, 2016’da dünya petrol talebinin Asya talebi ve Avrupa’daki soğuk hava ile 1.5 mv/g yükseldiğini (önceki tahmine göre +110,000v/g). 2017’de 1.3 mv/g talep artışı bekliyor. Suudiler ve BAE’nin Japonya ile güçlü bağları var ve Okinawa’da ham petrol depoluyorlar.

Berkeley Laboratuvarlarının Elektrik Piyasaları ve Politika Grubu raporunda, ABD’de dağıtık güneş projelerinin perakende fiyatları üzerinde etkisinin düşük olduğu, dağıtım şirketlerinin altyapı yatırımlarının perakende fiyatlarda daha büyük etkisi olacağı, ama penetrasyon arttıkça diğer faktörlerle aynı derece etki edebilir.

Yenilenebilir sektöründe büyümenin limitleri makalesinde, özete göre küresel yenilenebilir büyümesi logistic veya sigmoid (s-shaped) eğriyi takip ediyor. Modele göre 2030’da rüzgar+güneş kapasitesi küresel olarak 1.8 TW’de doygunluğa ulaşıyor.

Azerbaycan 2016’da 29.4 bcm gaz üretti. Gazın önemli kısmını Azeri-Chirag-Güneşli petrol üretim sahalarına geri basılıyor. 2016’da 6.75 bcm gaz ihraç etti. 2015’ten %19.9 daha az. Gelirleri de %35.5 düşerek 970 milyon $ oldu

Saudi Aramco gelirlerinden %20 devlet hakkı, kazancından da %85 vergi ödüyor. 2018’deki halka arzından öne vergi oranları düşürülecek.

Grafik

Venezuella devlet petrol şirketi PDVSA’nın üretimi düşerken, ortak girişimlerin üretimi artmaya devam etmiş (@fmonaldi)

Permian Basen’inde petrol üretimi artıyor (FT)

Permian’daki üreticilerin başabaş petrol fiyat rakamları (FT)

İstatistik

FT haberinden Permian istatistikleri: (250 akre(acre) = 1 km2)

  • 10 milyar $: Geçtiğimiz haftalardaki Permian’daki satın alma işlemlerinin değeri
  • Nisan 2015’ten beri
    • Permian’ da üretim %14 artarken
    • Bakken’de %19, Eagle Ford’da %37 düştü
  • 2012’de 21 birleşme ve satın alma vardı, 2016’da 66 oldu
  • 2012’de Concho Resources $1milyar $’a (yani akresi 5000$’a)Three Rivers’in Delaware ve Midland varlıklarını aldı
  • 2016 Ağustos’ta Concho Midland’da 40,000 akre’yi 28000$/akre’ye aldı
  • 2016’da en yüksek akre ise, QEP Resources 600 milyon $’lık alımda 58000$/akre ödedi
  • Exxonmobil, milyarder Bass ailesinden 275,000 akre’de petrol üretim için 6.6 milyar $ nakit ve stok ödedi. Akresi 24000$
  • Noble, Clayton Williams’a borç dahil 3.2 milyar $ ödedi, 35000 $/akre
  • Pioneer Natural Resources, perforasyon klusterları arasındaki boşluğu 60ft yerine 30 ft’e indirdiğini ve 15 ft ile de deneme yaptığını belirtti (aynı alandan daha fazla üretim)
  • Drillinginfo’ya göre Midland ve Delaware basenlerinde pik üretim 2016’da %35 daha fazlaydı
  • 2011’de Permian, kuyu başına 101 v/g üretim eklerken, geçen ay bu rakam 660 v/g
  • Yatay kuyu Mayıstaki 116’dan geçen hafta 221’e çıktı
  • QEP 31.5 $/v ile hala ekonomik üretim yapabilir.
  • Wood Mackenzie, Permian’da 67$/v başabaş noktası dedi

 

18 Ocak 2017

Utility of the Future raporunun podcasti burada. Lityum da bence bir arz-talep salıncağına bindi. Statoil’in yüzer rüzgar çiftliği önemli. Hidrojen Konseyi kuran araba ve petrol üreticileri rapor bile yayınlamış. Japonyada gaz piyasasında gelişmeler. Permian’da alımlar başladı. Tarihte Karababa barajı, Atatürk barajının proje ismi.

Bilgiler

Lityum’un 2023’e kadar pazarı 46.2 milyar $ piyasa büyüküğe ulaşacak ve 2023’e kadar yıllık %11 büyüme görecek. Pil sektörü dünya kobalt talebinin de %41’ini oluşturuyor. Küresel kobalt’ın %95’i bakır ve nikel madenciliğinden. Dünya lityum üretiminin %37si de Şili’de Salar de Atacama’dan. Önce arz yetmez fiyat artar kapasite artar sonra talep çöker

ABD’de National Wind Technology Center (NWTC), kuş ve yarasaların rüzgar türbinlerine çarpmalarını engelleyecek teknolojileri anlatıyor. Kanatlardaki titreşim sensörleri ile çarpmaları kaydedebiliyorlar. Projede uzaklaştırma için çalışmalar da var.

OPEC petrolü için talebin bu sene 0.9 mv/g artması bekleniyor, arz 32.1 mv/g’e çıkacak. Suudi Arabistan yaz aylarında 0.8 mv/g direk petrol yakıyor (elektrik için), ama 2016’da major bir düşüş olmuş. Yıldan yıla 0.2-0.3 mv/g düşmüş.

ABD Permian baseninde hareketlenme var. Noble energy Clayton Williams energy’i 2.7 milyar $’a alıyor. 71,000 hektar alanı var. Exxon da dün 5.6 milyar $’a Fort Worth’da 275,000 hektar arazi aldı.

Statoil, İskoçya’da dünyanın ilk yüzen rüzgar çiftliğini devreye alacak. 30 MW, kıyıdan 15 mil uzakta, 2017’de üretime başlıyor. Yüzer türbinler maliyetleri önemli oranda değiştirir.

Toyota ve dört büyük araba üreticisi, Shell ve Total ile birlikte, 10.7 milyar $ hidrojene yatıracaklar. Hidrojen konseyi kuruyorlar ve senede 1.4 milyar € harcayacaklar. Raporları bile var.

Japon perakende gaz piyasası büyüklüğü 21 milyar $. 26 milyon müşterisi var. 85 bcm civarı LNG ithalatı var. Tokyo elektrik TEPCO ve Chubu Electric Power alımlarını ortaklaştırarak dünyanın en büyük LNG müşterisi JERA’yı kurdular.

LNG arzı artınca LNG üreticileri ürün paketleri oluşturmaya başladılar. LNG-to-power, hem yakıt hem elektrik üretim santralini sağlıyorlar.. Cheniere, Şili’de bir model proje yaptı ve küreselleştirmeye çalışıyor.

Yunan elektrik şirketi Public Power Corp (PPC), hisselerin %51’ini şebeke işletmecisi ADMIEye devredecek. %24’ünü de Çin’in State Grid’İnde 320 milyon €’a satıyor.

Grafik

Hidrojen konseyine göre en iyi depolama hidrojen ile (HydrogenEurope.eu)

Tarih

26 Şubat 1971 – Milliyet –Karababa barajı? Türkiye’nin en büyük barajı Karababa barajı

17 Ocak 2017

Bugün sadece Bassam Fattouh’un Oxford Energy sunumunu dikkatlice incelemek yeterli. Bakır fiyatlarını takip eden analistlerin sendikal faaliyetleri izlemesi ve bir %5-7 “kesinti kabulü” eklemeleri ilginç. Dana Gas Mısır’da yeni bir gaz keşfi 2017’de açıklayabilir. Arpa-e deniz yosunu üretimi başlığı açmış. Chicago üniversitesinden bir makalede ABD’de elektrik piyasalarını düzenleme yerine piyasalar vasıtasıyla(özellikle üretim) fiyatlanmasının yıllık 3 milyar $ artı gelir sağladığı hesaplanmış. ABD’de şeyl canlanmaya başladıkça, başabaş fiyatlar da yükseliyor, çünkü petrol sahası hizmetlerine talep arttıkça onların fiyatları yükseliyor, yani şeyl güçlendikçe şeyl maliyetleri de artabiliyor. Tarih kısmında 1983 yılına ait 4 boru hattı haberi var.

Bilgiler

Oxford Energy’de Bassam Fattouh’un sunumundan ana mesaj: Suudiler Pazar payı savaşına girdiklerinde maliyetin bu kadar olacağını tahmin etmiyordu. Bu maliyet faydasını aştı. Şimdi bakacakları ise temel olarak ABD şeyl’in fiyat tepkisi

Bu sene işçi ve sendikal görüşmelerden dolayı, dünyanın en büyük bakır madenlerinde üretim durabilir ve sekteye uğrayabilir. Bakırın fiyatı 6000$/ton’a kadar çıkabilir. Şili’de işçiler zaten grevle tehdit etmişler. Bakır madenciliği kesintilere çok açık, analistler “kesinti marjı” olarak %5-7 öngörülerine ekliyorlar.

Dana Gas CEO’su Patrick Allman-Ward’e göre 1 milyar varil’e yakın depolanmış petrol sebebiyle arz-talep dengelemesi sürer demiş. Mısır’da 3 blokta çok önemli bir kuyu kazıyorlar, çok umut verici haberler duyabiliriz. Eğer başarılı olursa trilyonlarca cubic feet seviyesinde olacak, fakat daha başındayız.

BP’nin önceliği, büyümeye geri dönüş. Trump’un etkisi için ise beklemek gerek. Planlamalarını 55$’a göre yapmış BP.

Geçen sene ticari deniz yosunu üretimi 25 milyon ton’u bulmuş. Arpa-E, ABD enerji bakanlığının ArGe ajansı, Asya’daki deniz yosunu üretimine bakarak, macroalgae üretimi konusunda proje başlığı açmış. Tatlı su yok, toprak yok, gübre yok. ABD yılda 300 milyon ton kuru yosun üretebilir. MARINER programına Türkiye’den de başvurulabilir

Asya Pasifik’de talep bu yıl 800,000-900,000v/g artması beklenirken, bölgenin üretimi de 330,000v/g düşecek. Üretim ve tüketim arası fark 27 mv/g’e çıkacak. Asya Pasifik bu sene petrol ithalatına 500 milyar$ harcayacak. Bu arada şeyl canlanmaya başladıkça petrol servis hizmetleri de artıyor. Yani şeyl fiyat esnekliği asimetrik gibi.

Ürdün sene sonuna kadar 300 MW yenilenebilir proje açacak. 2020’de elektriğin %20sini yenilenebilirden üretmeyi düşünüyor. Suudi Acwa grubu pazartesi 5.88 cent/kWh’e Ürdünle güneş anlaşması yaptı.

Chicago üniversitesi enerji politikası ensititüsü raporuna göre elektrik piyasaları hizmet maliyeti düzenlemesine göre daha maliyet etkin. 1999-2012 yıllarını kapsayan çalışmada hizmet maliyeti (cost of service)’e göre piyasalar yıllık 3 milyar $ üretim maliyetlerini düşürmüş.

Grafik

ABD 5 temel şeyl alanında petrol sahası hizmet fiyat artışlarına göre başabaş fiyatlar (WSJ)

Tarih

10 Haziran 1983 – Milliyet, “10 yılda 851 kilometre boru hattı döşenecek”