10 Şubat 2017

Bugün Science “Kestirim/Tahmin” özel sayısından 3 makaleyi özetlemeye çalıştım. Nature Energy’deki termoelektrik -yani hareketli olmayan parçalardan ısıdan elektrik üretimi- ilgi çekici. IEA petrol piyasa raporu yayınlandı. Venezüella Rusya ve Çin’e borç karşılığı petrollerde gecikme yaşıyor. New York Power Authority kamu elektrik şirketi, dijitalleşmeye adamış kendini. Piyasalar dengelenmezse OPEC ne yapacak. Çin’de rüzgar yatırımları yavaşladı. John Kemp’in uzmanlara fiyat anket sonuçları geçen seneye göre 5$ daha yüksek çıkmış. İtalya’da mahkemeler eski yönetimin atadığı adamlara birer ikişer dava açıyor. Matteo Renzi’nin atadığı ENI CEO’sunu zor günler bekliyor. Maden sektörü bu sene daha canlı. Trafigura, Glencore, Vitol çok hareketli

Bilgiler

Bugün IEA petrol piyasa raporu günü: 2016 petrol talebi 3.defa yukarı revize edilerek 1.6 mv/g oldu. 2017 ise 1.4 mv/g bekleniyor. Petrol arzı 0.73mv/g düşerek 96.4 mv/g. Geçen sene 0.8mv/g düşen non-OPEC üretimi 2017’de 0.4 mv/g artacak. OECD stokları 0.8mv/g ile 3 yılın en büyük düşüşünü gördü.2016Ç4 rafineriler daha çok çalıştı

Çin’deki rüzgar yatırımı yavaşlayınca 2016’da dünya genelinde rüzgar kurulumu 54.6 GW’da (Çin Payı 23.3.) kaldı.(Geçen sene 63.3 GW’dı- 30 GW Çinlilerin payı idi) GWEC’e göre dünya rüzgar kurulu gücü 486.7 GW

ABD’deki devletin sahipliğindeki en büyük elektrik şirketi New York Power Authority, en sayısal/dijital kamusal olmayı hedefliyor. Varlıklarının dijital avatar(model)lerini yaparak optimizasyon ve dijital döküm hane ile teknoloji geliştiricilerine arayüz sağlayarak yeni uygulamalar geliştirmesin sağlayacaklar

Nature Energy’deki makalede termoelektrik materyaller ile ısıdan elektrik üretimi konusunda SnSe daha önce p-tipine ek olarak n-tipi de yapılmış. Isıdan buhar oradan hareket yerine termoelektrik malzeme doğrudan ısıdan elektrik üretebiliyor. ZT katsayısı 1’den yüksek ilk materyal 2014’te bulundu. Şimdilik verimleri %10-20 arası

Reuters den John Kemp’in uzman anketine göre uzmanların 2017 Brent tahmini geçen seneye göre 55-60$ bandına gelmiş. 2018’de 65 $

Venezüella Rusya(rosneft) ve Çin’e (PetroChina ve ChinaOil) borç karşılığı petrol satışında geri düştü. Rakam 750 milyon $’lık 45 kargo zamanında gönderilmemiş.

Ukrayna’nın Naftogaz CEO’su Kobolyev: N ordstream 2 ve Turk akım yapılırsa, Ukrayna’dan Avrupaya gaz sıfırlanır dedi. Ukrayna ve Naftogaz’ın Rusya’ya Stockholm’de açtığı 70 milyar $’lık tahkimşu ana kadar ki en büyük dava

Eğer piyasalar dengelenmezse OPEC ne yapacak?EIA’e göre ABD şeyl üretimi 9.5 mv/g’e çıkacak(2018). ABD stokları geçen hafta 14 mv arttı. Yani piyasa 6 ayda dengelenmezse, OPEC ne yapacak? Talep artışı da 1.6 mv/g’den 1.4 mv/g’ye düşecek demiş IEA

ABD’de rüzgar(82 GW) pompajlı olmayan hidro(78.9 GW-2015) kapasitesini de aştı. Nükleer santraller yılın %92.3’ünde, hidro %35.8, rüzgar %32.2sinde çalıştı. 2014’te yapılan rüzgar projeleri ise kapasitelerinin %41.2sinde çalıştı. ABD de üretim vergi kredileri 2019’da kalkıyor. ABD’de bir ev ortalama 900 kWh/ay tüketiyor.

Trafigura nikel ve çinko üretimi yapan Fin devlet maden şirketi Terrafame’in %15 hissesini 250 milyon euro’ya alacak.

İki gündü yayınlanıyor, Eni Ceosu Claudio Descalzi Nijeryadaki 9 milyar varil petrol olduğu sanılan Shell ile birlikte aldıkları OPL 245 lisansı ile ilgili olarak İtalyan savcılarca soruşturuluyor. Shell Vakfı başkanı da soruşturmada. Eni Başkanını Matteo Renzi göreve atamıştı.

Hindistan’ın 1 GW rüzgar ihalesine 2.6 GW başvuru oldu. Projeler 50-250 MW boyutlarında. 25 yıl PPA imzalanıyor.Beklenen fiyat 4 rupi/kWh ~ 5.9 sent/kWh. Daha önce devletin fiyatının %20 altoı

Louisiana’da Philips 66’ya ait, ham doğal gaz sıvıları taşıyan boru hattı patlamasında bir işçi kayıp, 2si de yaralı. 20İnch boru hattı Paradis tesisine ürün taşıyordu. 2010’da San Brunodaki patlamada 8 kişi ölmüş 38 ev yıkılmıştı.

Dünyadaki en büyük 4400 şirketin %48’i yatırımcılarına emisyonları ile ilgili bilgi veriyor. Petrol üretim emisyonları tüm petrol emisyonların %5-37sine denk geliyor. En çok rezerve sahip 200 şirketinin, 2C için gereken karbon bütçesinin %156sı rezerv olarak tanımlı, yani %56 toprak altında kalmak zorunda kalır

Fransız başkanlık adayı Emmanuel Macron, ABD’li iklim bilimcileri AB sektörüne davet edip “Fransa sizin ülkeniz[nation]” dedi. Fransa 9 milyar $ güneş ve 530 milyon $ hidro desteği için AB’den izin aldı. Fransız ENGIE 1700 MW rüzgar kapasitesi var 2 ye katlayacak. AB komisyonu ülkenin 2020de %23 yenilenebilir hedefini destekliyor.

Grafik

Tüm petrol emisyonlarının ne kadarı petrolü yer yüzüne çıkarılırken salınıyor. (WRI)

Makale Özetleri

Science dergisinin geçen sayısı (3 Şubat 2017), Özel sayı olarak Kestirim – Prediction’ı işledi. İlgili makalelerinin özetleri

Prediction and its limits, By Barbara R. Jasny, Richard Stone

Tahmin ve Limitleri

Geleceği kestirmeye çalışmak eski zamanlardan beri vardı. Fakat kestirim/tahmin artık gelişen bir bilim. Kaynakların nasıl kullanılacağı, ülkelerin çatışmalara girip girmeyeceği, seçimleri kimin kazanacağı, yüksek etkisi olan akademik makalelerin basımına kadar bir çok sorunun cevabı için tahmin yapılıyor.

Sosyal bilimciler ve makine öğretimi yöntemleri ile yeni analitik araçlar ile gürültünün içinden anlamlı desenler bulunmaya çalışılıyor. Fakat tamamen anlamadan raftan yazılım paketlerini kullanmak felaketle sonuçlanır. Bu bölümde yazarlar, makine öğretimi ile insan yaklaşımı arasındaki dengenin önemini anlatıyor.

1950 lerde Isaac Asimov, psikotarih hayal etti. Bilgisayarlar büyük verileri işleyerek imparatorlukların yükseliş ve çöküşünü öngörüyorlardı. Bilim orada değil – ABD başkanlık seçiminin gösterdiği gibi.Metodlar iyileştikçe ve veri büyüdükçe gittikçe tahmin edilebilirlik artacak.

Araştırmacılar, politika yapıcıların peşinde oldukları kesinlikle çıktıları tahmin edemeseler de, daha iyi bir geleceği şekillendiren senaryoları öngörebilirler.

The pulse of the People – John Bohannon “Can internet data outdo costly and unreliable polls in predicting election outcomes”

İnsanların Nabzı

istatistiksel fizikci Hernan Makse, seçimden bir gün önce bir makale yayınlayarak, seçim günü de revize ettiler. Times websitesi eyalet eyalet anket sonuçlarını kullanırken Makse sadece twitter verisini kullandı. Makse ilk sandıklar açıldığında Hillary’ye kazanma ihtimali %80 veriyordu.

Kapıdan kapıya anket 18 milyar $lık bir pazar. Geçen sene 1000 anket üzerinde yapılan araştırmada geniş ölçekte veri fabrikasyonu buldu. Makse’nin grubu ise milyonlarca insanın bedava twitter verisini takip etti.

Makse gibi diğer sosyal bilimcilerin temel sorusu “Çevrimiçi veri, tahminleri için anketleri aşıp hatta yerine geçebilir mi?” Seçim gecesi sonucu :”Henüz değil”. Makse’nin öngörüsü %55.5 Clinton kazanacak diyordu. Anketlerde Makse de yanlış çıktı. Saat 20:00 gibi Times’ın veri güncesi Upshot Trump’a %20’den %95 şansa döndü

İnsanların ne yapacağını tahmin, ve neden, sosyal bilimlerin özü. Bireyi geçtik toplumun tamamını tahmin çok zor. Oxford’dan Taha Yasseri ise tam tersini iddia ediyor, analojisi : “bir gaz molekülü rastgele hareket ediyor gibi gözükse de, milyonlarca gaz parçacığının hareketi çok tahmin edilebilir”

Toplumun fizik problemleri gibi değerlendirilebileceği 1950’lere kök salıyor. Asimov, psikotarih (psychohistory) diye bir bilim dalı öngördü. Kasım süprize rağmen, artan bilgisayarlaşma da düşünülse, anketler hala güvenilir.

Ryan Kennedy, Houston Uni.den, 86 farklı ülkeden 500 seçimi inceledi.Modeli 2007ye kadar veriler ile eğittiler, sonraki seçimleri %80-90 doğru tahmin eden bir çalışma yaptılar. En güçlü değişken ise anket sonuçları çıktı.İnsanların alacağı bir karar için doğrudan sormak haricinde bir ikame yok

İnternetten veriler bir alternatif olabilir ama çok fazla yapılacak şey var. Milyonlarca insan bir adayı destekleyen tweetler atıyorsa onların oy kullanacağına dair güvenilir bir sonuca çıkabilir miyiz? İnsanların davranışını tahmin etmek zor “onları neyin motive ettiğini bilmiyorsanız”

Yasseri, partilerin Wikipedia sayfalarındaki değişime baktılar. Yasseri “karar vermek için en az bilgiyi arayanları” izledi. [İngiltere ]Seçim öncesi en çok yeni partilerin sayfaları aktifti. EPJ Data Science’da yayınladılar.

Yasseri, Avrupadan bir takımi ile bir “sosyal veri bankası” kurmaya çalışıyor. Daha az insanın çevrimiçi davranışını takip ederek, onların bir websitesini ziyaret etmelerini, tweet atmalarını nihai olarak da oy vermelerini sağlayan motivasyonlarını bulmaya çalışıyorlar.

Makse kötü şekilde yanılınca, bir postmortem yaptı.Kısaca botların tweetlerini ayıkladığı zaman daha ilginç bir desen çıktı. [Burada paragraftaki cümlesi zor ama grafikte Trump seçmenleri kişi başına daha çok tweet atmış] Belki Trump seçmenleri orada değildi, veya kırsal ABD olduğunda

Gelman: Eğer seçim sonuçlarını tam olarak tahmin edebilseydik seçim eylemi anlamsız olacaktı.

Predicting armed conflict: Time to adjust our expectations? Lars-Erik Cederman 1 * and Nils B. Weidmann 2 *

Silahlı çatışmaları tahmin etmek, beklentilerimizi düzeltme zamanı mı?

Büyük veri bize doğru eş bulmada, otel odası kiralamada yardımcı oluyor ise, gelecekteki ölümcül çatışmaları da tahmin ederek hayatları kurtarabilir. Bu araştırmacıların umudu. Bunlara rağmen akademik çatışma tahmininde tahmin çok tartışmalı

Bir çok model, “risk haritaları”… Anlaşıldı ki, modeller çatışma belirleyicilerinin değişen etki ve kompleks etkileşimlerini içeremiyor/taşımıyor. Sinir ağları gibi makine öğretimi tekniklerine geçildi.

Yakın zamanda zamansal ve mekansal politik vahşet dinamiklerini ayırabilen modeller iyileşti. Bazıları aylık ve günlük öngörüler yapıyor.

Political Instability Task Force raporunda Taylanddaki askeri darbe 1 ay önce tahmin edilebildi. Raftan makine öğretimi modellerinde değişik çıktılar dengelenir. Ama vahşet ve barış tahminlerinde [ender olaylar] veriler çoğu zaman barışı gösteriyor. Muchlinski, 2001-2014 yıllarındaki sivil savaşlarda 20’de 9’unu bildi.

Literatürde ayrıca örneklemede olmayan tahminlerde kullanılıyor. Bu analizlerde geçmiş olayların nedensellikleri ile gelecektekileri tahmin etmek iki ayrı ama ilgili konu

Ama yakın dönemde hayat kurtaran bu tip modeller zor.

Çatışma süreçleri bir çok aktörün tanımsal olarak “kuralları hiçe sayan yöntemler” ile etkileşiminin ürünü. Bu da “desen tahmin” yapan durumlar için bir kompleksite

Makine öğretimi teknikleri -yapay sinir ağları gibi- doğrusal olmayan ilişkileri yakala sa da, ülkelerin sınırlarının, kendilerinin değişmesi aslında analizin en temel değişkeni öğelerdeki değişimi yakalayamyor. Makro modeller ülkelerin sınırlarının değişmeyeceğini kabul ederek çalışıyorlar

Veri kalitesi de önemli bir engel.

Tahmindeki son gelişmeler ümit verici olsa da, teori ve politik olarak çok önemsenmesine karşı uyarıyoruz. Seçilen yola çok bağımlı süreçlerde ancak özel durumların olay sonrası açıklaması yapılabilir.

Politik çatışmada, büyük datanın teoriden uzak veri parçalama ile mümkün tahminler çıkaracağı ümidi tam yerinde değil. Otomatik veri toplama (sosyal medya vs) ile de düşük olasılıklı çatışma olaylarının kesinlikli yer ve zaman ile tahmini zor.Büyük veri setleri yardımcı olur ama araştırmacılar bu setlerin limitlerini bildiği sürece…

Dolayısıyla insan “süperkestirimcilerin”, piyasaları, otomatik yöntemleri ve uzmanları yenmeleri çok şaşırtıcı değil. Soğuk savaşın sonu, Brexit, Trump’ın seçilmesinde görüldüğü gibi tarihsel kazalar içeriksizleştirilmiş extrapolasyonlarla dalga geçer.

Çok daha dar zaman ve mekanlar için tahminler mümkün. Dolayısıyla bir denge işi.

Data-driven predictions in the science of science by Aaron Clauset, Daniel B. Larremore, Roberta Sinatra

Keşifleri tahmin etme isteği -önceden ne, kim tarafından ne zaman ve nerede- bireysel bilim adamlarından yayıncılara, fonlama ajanslarından işe alma komitelerine kadar herkesin ilgisini çekiyor. Bu makalede “bilimin bilimi” (science of science) incelemesi ile bilimsel keşiflerin tahmin edilebilirliğini inceledik.

Bilimsel keşif süreçlerini ne kadar tahmin edilebilir yaparsak kaynakları o kadar verimli kullanmış oluruz.

Keşifleri tahmin etme ilgisinin 150 yıllık hikayesi var. Filozof Boleslaw Prus (1847-1912) ve Florian Znaniecji. Çalışmalar bize şöyle provakatif bir soru sorduruyor : “Önemli keşifleri ve bulanları sonunda tahmin edebilecek miyiz?”

9 Şubat 2017

Nature Energy’de yenilenebilir garantilerinin sonuna işaret eden bir editoryel önemli. Sertifika sistemleri, emisyon piyasaları sanki hep bir merkezi banka gibi bir yapıya ihtiyaç duyuyorlar. Hindistan’dan karışık istatistikler, kasım da benzin talebi artmıştı, ocakta araba satışı düştü. EIA Çin petrol talebini yukarı revize etmiş. Madencilerden yukarı yönlü kazanç haberleri gelmeye başladı. Bazı bankalar petrolde arz fazlası olmadığını iddia ederken, stoklar yukarıda diyenler de var. Aynı konuda farklı veri haberleri geliyorsa, nasıl bir metodoloji izlemeli, yardım lazım. Göksel Güngöre de teşekkürler, hergün bir rüzgar haberimiz var. Tarihte 95 yılı haberi 9,5 yıllık rezervimiz kaldı.

Bilgiler

Nature Energy’nin editoryel yazısı “Yenilenebilirler olgunlaşırken”. Obama’nın sözlerine ve AB “kış paketine” de atıfta bulunarak yenilenebilirlerin artık desteğe ihtiyaç duymadan gelişebileceği ve geleneksel santraller gibi destek hizmetleri verebileceklerinin altı çiziliyor. Garantilerin sonu

Total’in İran’daki 2 milyar $ gaz proje kararı ABD’nın yaptırımlarından istisnaya bağlı.

Kenya’nın 2000 yılındaki 800 MW kurulu gücü, 2016 sonunda 2333 MW oldu.2020’ye 6766 MW hedefleniyor. 2013’te %27 olan elektriğe erişim bu sene %55’e çıktı.

Sertifika sistemi tasarlaması kolay olsa da, daima bir merkezi sertifika dengeleyicisine(merkez bankasına) ihtiyaç duyuyor. Kuzey(Nordic)’de İkea’nın 46 rüzgar türbini var mesela. Sertifika fiyatları bu sene %45 düştü.

Nature Energy’den “Sahra altı afrikada elektrik yatırımlarını hızlandırmak makalesi”:Güney Afrika hariç bölgesinin kurulu gücü İsveç’in 36 GW’in altında. 2050 gibi bölgede 900 GW yeni kapasiteye ihtiyaç var 1.4 trilyon $ yatırım. Başarı için 3 şart: uluslar arası rekabetçi ihaleler, kalkınma finansı ile risk azaltma, düzenleme kalitesi

ABD stratejik petrol rezervinden(SPR) ilk defa satış yapacak. SPR kapasitesi 695.1 mv petrol. Aralıkta geçen mevzuat ile 25 mv SPR’den satışa izin verildi. 10 mv ilk satış ekşi petrol, 3 bölgeden Bryan Mound, Big Hill (Texas) ve West Hackberry Louisiana. Haber ilk defa diyor ama ben dönem dönem az az rezervi test için satıyor biliyordum.

Hindistan’da Ocak vasıta üretimi %5.48 düştü (1.96 milyon araç), satışlarda %4.71 düşüşte. Ülkedeki vasıta üretiminin %78’i iki tekerlekli. Bu üretimde Ocak’ta %8.4 düşerek 1.53 milyon birim oldu (SIAM verisi). Araç ihracatıda yıldan yıla %7.67 düştü.

İngiltere enerji tedarikçisi olmanın kurallarını zorlaştıracak. Geçtiğimiz sene sonu GB Energy’nın batışı sonrası yeni kurallar bugün açıklanacak. İngilterede 3 yıl öncesine göre 2 misline çıkan tedarikçi sayısı (elek+gaz) 50’yı buldu

Endonezya’daki en büyük kömür madencisi PT Bumi Resources, 2011’den beri ilk karı gördü. En büyük termal kömür ihracatçısı. 2015’te 2 milyar $ kaybı olan şirket geçen sene 101.6 milyon $ gelir elde etti. 2017 satışları da 5-7%. Şirketin üretimi %6.5 artarak 86.5 mton oldu. Ortalama fiyat 41.2 $/ton dan.

Endonezyadaki dünyanın en büyük 2.bakır madeni, Grasberg, Freeport McMoRan tarafından işletiliyordu. Rio Tinto buradaki payından ayrılmaya hazırlanıyor “Grasberg üst sınıf bir kaynak, anahtar soru … Grasberg bizim için üst sınıf bir iş mi”,Rio CEO. Endonezya 3 hafta önce madenden ihracatı durdurdu.

Polonya’nın piyasa lideri gaz tedarikçisi PGNiG ArcelorMittal’a 3 yıl gaz tedariki yapacak. Şirkete göre kontratın 2023’e kadar değeri 1.6 milyar m3 için 345 m$ ~215$/1000m3

Mad dog projesine 2.2 milyar $’da BHP Billiton’dan. BP tarafından işletilen proje ikinci fazında Green Canyon derin denizde yüzey tesis ile 140,000 v/g ham petrol üretim kapasitesi olacak. Üretim 2021’de. BHP petrol ve bakıra odaklanıyor. Mad dog’da BP %60.5, BHP %23.9, Chevron’un Union oil’i %15.6

ABD Enerji bakanı Rick Perry vali iken Texas’ta 7 milyar $lık Rekabetçi Yenilenebilir Enerji Bölgeleri (REZ)ni de içeren önemli destekler verdi. Texas elektriğinin %12sini rüzgardan üretiyor. Geçen kasım 15033 rüzgar gücü anlık üretimi ile de rekor (o anda Texas elektriğinin yarısı). Perry döneminde 24000 rüzgar istihdamı ve 33 milyar $ CAPEX sağlandı

AFrikada hava kirliliği ile ilgili veri eksikliği. 2016 eylülde ilk defa hava kirliliğinin Afrika’ya maliyeti hesaplanmış, 215 milyar $ dış hava kirliliği, 232 milyar $ iç hava kirliliği (kapalı alan).

Grafik

Avrupa’da rüzgar kapasitesi kömürü geçti (Clipperdata)


Tarih

12 Mayıs 1995, Milliyet

 

 

8 Şubat 2017

Teşekkürler, EAKlara başlayalı 6 ay oldu. Birşeyler okuyunca bir iki satır kenarına not düşmek gerekir bazen. Enerji sektöründe de inanılmaz bir bilgi akışı var. Internet döneminde aslolan bilgiye erişmek değil, daha kaliteli bilgiyi gürültüden ayırmak. Bu da bir kas gibi geliştirerek oluyor. Bu kas da maalesef yazarak gelişiyor. İstatistikler yazarak öğreniliyor, kafada gerçek dünyanın prototipleri/modelleri geribesleme döngüleri yazarak inşa ediliyor güncelleniyor. Bunları yapmanın en kısa yolu da notlar tutmak gibi geldi. Çalıştığım kişi “İnsan bildiğinin, okuduğunun da zekatını/topluma katkısını vermeli” der ve katılırım. Serkan’a, Emin’e, Sohbet beye de teşekkürler

Bugün ABD ekonomisi ve dünya ticaretinin geleceği konusu önemliydi. Zaman ayırıp ABD’de de 2010’daki 3 enerji felaketini içeren yazı okunabilir. Ticari savaşlar daha çok insan verisi üzerine, arabaya dashboard bunun kaportası. Almanya’da FIT’ten ihaleye geçiyor. Çin’de ham petrol talebi yavaşlamaya devam etti, Hindistan’da ise hızlandı. Çin’de LPG de hızla artıyor. EEI sunumuna da bakılır.

Bilgiler

Blackrock, 5.1 trilyon $’lık varlık yönetimi ile dünyadaki en büyük. CEOsu Larry Fink, “Bir çok karanlık gölge görüyorum” dedi. “Bipolar bir dünyada yaşıyoruz…ticarete engeller mümkün” diye de eklemiş.

Google 5 yıla kadar insansız araçlar öngörüyor. Apple Carplay ve Google Android Auto, araba dashboard sistemleri için rekabet halinde. Mücadele müzik sistemi değil, arabayı kontrol ve veri üzerinde hakimiyet

Rusnano Finli Fortum ile Rusya’da 200 MW rüzgar gücü kurmak için çalışacak. İlk aşama 170 milyon $

Edison Elektrik Enstitüsü (EEI), Washington daki analistlere elektrik sektörü beklentilerini anlattı: vergi reformu, altyapı yatırımlarının koordinasyonu(izin vs basitleştirme), daha iyi gaz-elektrik koordinasyonu, toptan satış piyasalarının iyileştirilmesi, daha akıllı bir enerji altyapısı ve eyalet düzenlemeleri. Çok çevre-güneş yok

2010’da ABD’de yaşanan 3 enerji felaketi: San Bruno boru hattı patlaması, Deepwater Horizon sualtı kuyu patlaması ve petrol sızıntısı, Upper Big Branch kömür madeni patlaması(29 ölü). Şirketler güvenliğe dikkat etmezken, para kısmına çok dikkat ediyorlar. Ama güvenlik düzenlemeleri de 5-6 yıl sonra tamamen oturabiliyor. Kültür meselesi

Angola (üretimi 1.7mv/g Ara16), Eni’nin planlanandan 3 yıl 5 ay önce devreye aldığı East Hub projesinde gemiden üretim ile 80,000 v/g’e kadar üretimi çıkarıp, 150,000 v/g de de zirve üretim yakalayabilir.

Çin’in 2016’daki petrol talebi son 3 yılın en yavaş artışını gördü. Petrol talep artışı %3.1’den%2.5’e düştü. Benzin talebi 2015’e göre %3.6 arttı. Dizel talebi de çok ciddi düşmüş (rakam yok). Sebebi: ikinci çeyrekteki selle ve taşıma sektöründeki iyileşme ile düşük talep. Dizel 2016’da ilk defa düşmüş gibi bir cümle var ama? LPG %24 artmış

Almanya %40 ile 2016’da en çok elektriği kömürden üretti.

Almanya da yenilenebilirde FIT yerine ihaleye geçti. 20 yıllık kontratlarla, hacmi kontrol de etmek için bu sene 600 MW güneş, 2.8 GW rüzgar ve 1.5 açık deniz rüzgar ihalesine çıkacak. Pilot ihalelerde 6.9 cent/kWh fiyat görüldü. Almanya’nın majör kuzey-güney elektrik koridoru da Hükümetin kabloları yer altında geçirme fikri ile 2025’e kaydı

Hindistan’da petrol ürünleri talebi Kasım istatistiklerine göre %12 artarak 4.3 mv/g oldu. Ekimde %6.6ydı

Archer-Daniels-Midland, dünyanın en büyük tarım emtia tacir grubunun ortalama kazancı seneden seneye %41 düştü

Finlandiya’nın ilk nükleer santrali 40 yıl önce bugün çalışmaya başlamış. Loviisa, Mayıs 1977’de tamamlanmış. Fortum’un işlettiği santral, %87.7 ortalama yüklenme faktörü ile çalışmış. Orijinal ünite kapasitesi 440 MW ise bugün 526 MW. 2027-2030’a kadar lisansı varmış.

Rusya ulusal iklim değişikliği adaptasyon planı üzerinde çalışmaya başladı. 2018 ortasında yayınlayacak. Rusya’nın 2/3ünü kaplayan karasal permafrost’ın etkisi yüksek olabilir. Daha önce enerji/boru altyapısına zarar verir denmişti

Grafik

ABD’deki şirketlerin 10 yıllık ABD hazine getirilerine göre talep ettikleri sermaye getiri oranı (EEI)

Verilen de İstenilenin %1 altı olmuş

Tarih

3 Haziran 1979, Milliyet

 

 

7 Şubat 2017

Sohbet Karbuz’un yorumu gaz piyasasındaki gelişmeler. Agora sunumu güzel, AB’de 2016 da elektrik üretimi grafikleri ve karşılaştırmaları var. Elektrikli arabalarda 350 kW derken 2-3 seneye MW’ı duyarız. Çinde araba satışları hızla artarken benzin talebi aynı hızla artmamış ama elektriklilerde dünya lideri. Peterson raporu iyiydi, Oxford Energy’nin balkan raporu üzerinden geçilmeli. Anglo American madencilik şirketinin geri dönüşü bir sinyal.Elektrik sistemi 4.0, Eurelectric raporunda bir kısım. Grafikte AB’deki petrol ve gaz santrallerinin marjinal maliyet grafiği ,neden kömürden gaza geçiş oldu.

Yorum – Sohbet Karbuz

Eger Trump Meksika ile bir ticaret savasina girerse bundan dogrudan etkilenecek Meksika’ya boru gazi ihracatinin HH fiyatlarina yansimasiyla gaz fiyatinin 2 dolar/MMBtu ya dusebilecegi yonunde yorumlar yapilmaya baslandi bile. Halbuki bir ay once HH(henry hub) fiyatinin 3-3.5 dolar arasinda seyredecegi bekleniyordu. LNG piyasalarinda da hareketli bir donem yasiyoruz. Misir, bu yil 100-108 LNG kargosu ithal edecegini duyururken, Bexit sonucunda Iralnda ile beraber dis gazda dis bagimliliginin artacaginin beklendigi Ingiltere bu ayin sonunda Peru’dan ilk LNG kargosunu ithal edecek. Bu Peru’nun sattigi 401.inci kargo olacak.

Diger yandan, eger Cin’ iddia edildigi gibi 2026 yilinda ABD’yi de gecerek dunya nukleer kapasitesinde birincilik koltuguna uturursa bunun dogal gaz piyasalarina nasil yansiyacagi konusu analistler tarafindan yakin takibe alindi. Ocak basinda Kore’de nukleer santrallerin gecici olarak devre disi birakilmak zorunda kalinmasi ve Avustralya daki bir LNG tesisinin de devre disi kalmasiyla 10 dolar/MMBtu bir seviyeye yani son 2 yilin en yuksek degerine ulasan Asya spot LNG fiyatlari yil basindan bu yana %20 dusus kaydetti. Bu arada Mart ayi teslimi Asya LNG fiyati 7.5 dolar ile UK NBP hub fiyati seviyesine geriledi. LNG piyasalarindaki onumuzdeki yillarda yasanmasi beklenen dinamiklerin de etkisiyle ABD deki LNG tesisleri 1-1.5 Mt/y kapasiteli moduler LNG ye yonelerek risklerini minimize etmeyi hedefliyorlar.

Bu arada LNG fazlasi da kendini yavas yavas hissettirmeye basladi. Gelen haberlere gore Endonezya daki Tangguh ve Bontang LNG tesislerinde bu yil spot piyasada musteri 63 kargo bekleyecek

Bilgiler

Agora(STK) sunumundan AB elektrik piyasası: Gaz kömürün yerine geçti, emisyonlar %4.5 düştü. AB kömür üretimi 94 TWh düşerken, gaz 101 TWh arttı. (-48mt CO2). Yenilenebilir elektrikte %29.2’den %29.6’ya çıktı. Elektrik üretimi %0.5 artarken, GDP%1.7 arttı. ETS’de CO2 fazlası 3 milyar tonu aştı

Rusya’nın Arktik’te Yamal-Nenets, Nenets ve Komi bölgelerinde 2015’e göre %17 petrol üretim artışı ile 57.6 mton üretim oldu. 3bölgedeki gaz üretimi de sabit kaldı.

Peterson Ekonomi Enstitüsünün Ham bir alışkanlığı terketmek raporunda, 40 tane petrol ve gaza bağımlı ülkenin incelemesi yapılmış(veri seti de var). Katar, Nijerya ve Rusya daha başarılı. Ülkelerin %75inde petrol ve gaz gelirlerinin GSYİH’taki payı düşmüş. Sayfa 17deki ***’lı parametreler etkili

Elektrikli arabalarda 350kW DC şarj istasyonları gündemde. Araçları %80 şarja 5-10 dakikada getiren sistemlerde hızlanma vardı. 2017 ticari çözümleri göreceğiz. AB, Tesla’da 350 kW üzerine çıkmayı planlıyor. MW’a yaklaştık.

Polonya OPAL kararına karşı dava açına, Gazprom OPAL üzerinden sevkiyatı eski seviyesine çekti ama TTF’de gaz fiyatları %17 arttı.

Anglo American, dünyanın en büyük elmas ve platinyum üreticisi ve bakıra da odaklanmış durumda Şirket 5 yılda ilk defa kar artışı görüyor.2016’da hizzeleri %300 arttı. Anglo’nun üretkenliği 2012’ye göre %40 iyileşmiş durumda ve birim maliyetler de 1/3 daha düşük. Madende geri dönüşler başladı mı?

Umman ve İran denizaltı gaz boru hattı yapılacak ama güzergah BAE sularından geçmeye. İran rezervleri Umman daki tüketici ve LNG terminaline yönlendirilecek. Toplantıya Shell, Total, KOGAS da katıldı, yatırım 1.2 milyar $

Geçen sene ABD’deki her 50 istihdamdan biri güneşteydi. 260,000 çalışana çıktı. 2015’e göre %25 artış.2010’dan beri en büyük artış. Rapor. Saatlik ücret 26$ (medyan). İşlerin %67si lisans derecesi istemiyor.Çalışanların %28’i kadın

Çin’de araba satışları 2015’ten bu yana momentum kazanmış. 2016 son çeyrek Çin 24 milyon, ABD 18 milyon araç/yıl satış. Çinde elektrikli ve prizli hibritler geçen sneye göre %85, ABD’de %36 arttı. Çin+Japonyadaki satışlar~AB+ABD

“Elektrik sistemi 4.0’ı şekillendirmek”, Eurelectric’in raporundan bir kısım, inovasyon, 2017 elektromobilite yılı

Grafik

Brezilya’nın petrol üretimi artmaya devam ediyor (Javier Blas)

2015’ten 2016’ya hangi AB ülkesi ne kadar kömürden elektrik üretimini azalttı, gazdan arttırdı (Agora)

Bu dönüşümün temel sebebi de düşük gaz fiyatlarıydı. (Agora)

Tarih

4 Temmuz 1952 – Milliyet, Dünyanın en zengin adamı….

6 Şubat 2017

Pazar günü iklim değişikliği konusunda Daily Mail haberinden sonra bir çok bilim adamı karşı saldırıya geçmiş. Exxon mu Chevron mu, hisse başı değerleri. Goldman Sachs aldığı Dong enerji hisselerini satında Danimarka parlamentosu tekrar bir dalgalanmış. İngiltere’de kapasite bedeli 6.95 pound/kW/yıl. Petrol piyasaları Contango-Backwardation devam ediyor. Biri finansçılara diğeri stokçulara iyi geliyor. Oxford Energy’den Rus petrol sektörünün Rosneftizasyonu, tarih kısmında Özal EİE genel müdürü olmak isterken müşavirliğe alındı.

Bilgiler

Bu hafta: Salı API ABD petrol arz raporu; Çarşamba EIA haftalık petrol ve benzin stokları; Perşembe EIA haftalık doğalgaz stok raporu; Cuma IEA aylık petrol piyasa raporu, akşama doğru da Baker Hughes petrol kule sayımı

Singapur dışında 55 mv petrol ile 30 süpertanker-VLCC bekliyor, 5 günlük Çin talebini karşılayabilir.

İngiltere’de Cuma günü yapılan kapasite ihalesinde 2017/18 için 6.95 pound kW/yıl fiyat çıktı. Her yıl iki ihale yapılıyor, biri gelecek yıl, diğeri de 4 yıl sonrası için. Tepkiler: “Kapasite değil Esneklik problemimiz var”, Jon Ferris, Utilitywise ve “Kapasite piyasaları bir çok kirli fosil santrali sübvanse ediyor”, Greenpeace UK

İngiltere Daily Mail’de, NOAA’daki üst düzey uzmanlardan John Bates’in açıklamalarında, NOAA’nın Paris görüşmelerini etkilemek için iklim değişikliğini abartan bir yazı yazdığını iddia etti. Suçlamalar: “dokümantasyonu azaltan ve ısınmayı maksimize eden karar ve bilimsel yöntemlerde ısrar” vs.

Yukarıdaki haberi saçma ve yanlışlarla bulan haberlerde ise, verinin bilimsel ve uygun olduğunu, 2017’de yayınlanan makaledeki verilerde ise eski verilerin doğru olduğu iddia edildi. Bilim adamları bloglardan(1,2,3) cevaplar yağdırdı.

Pekin belediye başkanı Cai Qi, 700 belde de kömür kullanımı kesilerek temiz enerji kullanılacak dedir. 2017’de kömür kullanımını %30 azaltacaklar. Pekin’de de 300,000 eski araç yollardan alıncak. Doğalgaz talebi geliyor.

ABD’de benzin talebi 2012 Şubat’tan beri en düşük seviyelerinde: 8.2 mv/g. “Petrol fiyatları artınca, benzin talebi düşer”. “Haftalık veri ile karar vermek zor ama talep düşük ise, rafinericiler için ciddi problem”

Goldman Sachs Danimarka’nın en büyük enerji şirketi Dong Energy’i 2014’te 8 milyar kron’a %18’ini almıştı, Şimdi %6’sını 6.5 milyar kron’a sattı (940 milyon $). Danimarka parlamento üyeleri ilk satışı skandal olarak değerlendirmişti

Prizli Hibrit arabaların(PHEV) %30’a kadar daha verimli olmasını sağlayan akademik araştırmada, arabaların elektrik şarjlarını tüm bir yolculuk boyunca korumasını sağlayan bir EMS (energy management system)

Yatırım olarak Exxon mu Chevron mu? Exxon’un üretimi 2.38 mv/g.Chevron’un ki 1,74 mv/g. Hisse başına Exxon 0.21 varil/yıl. Chevron 0,34 varil/yıl/hisse. Petrol fiyatlarına Chevron’un duyarlılığı %2.5, Chevron’un %3.

Dünyanın kuzey-güney kutbu en son 780000 yıl önce yer değiştirmiş. “Güney Atlantik Anomalisi” ise Zimbabwe ile Şili arasında manyetik alanın zayıfladığı alan. Uydular için zararlı.

Filipinlerde Çevre ve Doğal Kaynaklar bakanı REgina Lopez, Perşembe günü, 41 madenden 23’ünü kapattı. Filipinler dünya nikel üretiminde önde, kapatılan madenler nikel cevherinin yarısına denk üretimi var.

Contango’da petrolü depolamayıp ilerde satmak daha karlı, ama backwardation’da piyasa şimdi üretmeni isterken, ileri tarihli depolama için ödeme yapmak istemez. Piyasa 2017 2.çeyrekten itibaren backwardation’a geçebilir, bu da finansal tarafta kontratları ileri taşımayı kolaylaştırır. Bu backwardation spekülatif de olabilir.

2017’de Avrupa ve ABD’den Asya’ya petrol akışları norm değil, fırsat ticareti olmaya devam edebilir. Ortadoğu ham petrolleri Asya rafinerileri için baz akış olabilir. Yakıtlarda ise küresel olarak devreye girecek yeni büyük rafinerilerin olmaması ürün piyasasını daha sıkı hale getirebilir. Dizel için zor dönemler bitmiş olabilir.

The Economist metal fiyat endeksi (Grafik), 12 ayda %37 artmış. Çin’in demir cevheri ve alüminyum üretim kesintileri yanında çinko, kurşun da Avustralya, Kanada ve İrlanda’da büyük madenlerin kapanması sorunu yaşandı.ABD ve Çin’de altyapı harcama artışı da bir diğer etken

Suudiler, 20 Şubat itibari ile 400 MW rüzgar ve 300 MW güneş için ilk turu başlatacak.

Grafik

Petrol piyasalarının Contango ve Backwardation dönemleri (WSJ)

Ukrayna’nın giriş noktalarına göre gaz tedariği (Sohbet Karbuz)

Makale Özetleri

Oxford Energy Forum – Russian energy issues in a volatile environment – Issue 107, 16 Ocak 2017

Kaldığımız yerden devam ediyoruz özete, bunlar benim görüşlerim değil, hızlı özetlerdir.

The Rosneftization of the Russian Oil Sector, Nina Poussenkova

“Rusya petrol sektörünün Rosneftizasyonu”

Bashneft’in Rosneft tarafından alınması Rus petrol sektöründe “gıcırdayan bir tekrar millileştirme” tartışmasını başlattı. Yakında Rosneft’in de %19.5 hissesinin hükümet özelleştirmesi kapsamında satılacağı öngörülüyor. 2006’daki halka arz da hisse oranı %75.2’ye düşmüştü.Bu sebeple Rosneftizasyon diyor yazar

Rosneft “idari kaynakları” ile Rus ekonomisindeki etkisini giderek büyütüyor. Gaz’dan gemi yapımına kadar. Rosneft’in lobi potansiyeli Bashneft müzakerelerinde görüldü. Rosneft’in satışta yer alıp almayacağı tartışmalarında Putin’in asistanı Andrei Belousov ve Başkan yardımcısı Arkadiy Dvorkovich aktif olarak karşı çıktı. Igor Sechin’in kazanması kimseye sürpriz olmadı. Devletin bütçe gelirlerini maksimize eden bir yöntem önerdi.

Rosneft Bashneft’in %50.08 hissesini (%60.16 oy çoğunluğunu) 5.2 milyar $’a alacak. Rosneft’in %19.5 hisse satışı da ikinci özelleştirme de 11 milyar $’a yaklaşabilir.

Sınırlı Büyüme?

Rosneft 2003’te 20 milyon ton/yıl (0.4 mv/g) üretimden Rusya’nın bir numaralı petrol şirketini aşağıdaki varlıkları alarak ulaştı:

Severnaya Neft, 2003

Yuganskneftegas,2004

Udmurtneft, 2006

YUKOS, 2007

TNK-BP ve Itera, 2013

Bashneft, 2016

31 Aralık 2015, SEC sınıflandırmasına göre 34.5 milyar vep (varil eşdeğer petrol) ile dünyanın en büyük petrol şirketi oldu. Rosneft büyük göldeki en büyük balık olma isteğinde.

2015’te Rosneft 202.8 mt petrol ile Rusya’nın üretiminin %37sini yaptı. Bashneft’in 20 mt’u da eklenince, bu oran %41’e çıkıyor.

Rosneft’in yaşadığı problem ise organik büyüme yakalaması. Çünkü petrol üretimi sabit ve düşüyor. 2013’te 189.2 mt, 2014’te 204.9 mt, 2015’te 202.8 mt üretimi var. Gaz üretimi ise artıyor, 2013’te 38.2 bcm’den 2015’te 62.5 bcm’e çıkıyor.2020’de hedef 100 bcm. Toplamda 2015’teki 254 mtep’ten 2020’de 300 mtep’e çıkmayı hedefliyor

Performansı ise yamalı. 2015’te Samaraneftegas, YUKOS’un Volga-Ural bölgesi alt şirketi, 2014’e göre %5.3 daha fazla üretimle 12.1 mt sıvı hidrokarbon üretti. Verkhnechonskneftegas, Irkutsk’da (Verkhnechonsk sahası Doğu Sibirya’da Vankor’dan sonra en büyüğü), 2014’e göre %5.4 daha çok üreterek 8.6 mt üretti. Fakat Samotlorneftegas, Rosneft’in %10 üretimini yapıyor, 2014’e göre %4.7 daha az üreterek 2015’te 20.9 mt üretti. (Samotlorneftegas TNK-BP’nin eski alt şirketi ve rezervlerinin %97’si Samotlor sahasında, 1980’de pik’te 150mt/yıl üretti)

Taçtaki en değerli Mücevher?

Batı Sibirya Rosneft üretiminin %62si. Yuganskneftegas ise üretimin %31’i. 2000lerin başında YUKOS’a ait iken bu şirket çift haneli büyüme görüyordu, şimdi bocalıyor. Büyük ve yaşlanan sahaları (Priobsk, Mamontovsk, Malolbalyksk ve Prirazlomnoye) de 2005-2009 arası üretim %23.1 artarak 66.49 mt oldu, 2015’te ise 62.4 mt’a düştü.

Eric Liron, şirket gen müd yrd, Yuganskneftegas’in petrol üretiminin 2014’te %4.3, 2015’te %0.9 düştüğünü, önümüzdeki 3 yılda ise 68 mt’ye çıkmayı hedeflediğini söyledi.

Rosneft’in diğer problemi ise Vankor. Vankor Sovyet döneminde keşfedilen doğu sibiryadaki büyük bir saha. 500 mt petrol ve kondensat ile 182 bcm gaz rezervi var. 2009’da üretime başladı ve üretimin 25 mt/yıl’a ulaşması bekleniyordu. Sadece 21.2-22 mt/y’a ulaşabildi ve 3 yıl bu seviyede kaldı. Rosneft’in üretiminin %11-12sini karşıladı. 2016’da ise üretim 1 mt düşerek 21 mt olacak. 2020’de 13mt’ye düşebilir.

Vankordaki problem neydi: kompleks jeoloji, gelişmiş teknoloji ve personel eksikliği, saha geliştirilmesindeki hatalar, yetersiz finansal teşvikler? Uzmanlar ilk 3ünün karışımı diyor.

Rosneft bunun üzerine Batı ve Doğu Sibirya’da majör yeni sahaları devreye almaya başladı. 2016-2020 döneminde Suzunskoye (4mt/y pik), Tagulskoye (4mt/y), Lodochnoye (2mt/y) sahaları Vankor daki düşüşü kompanse etmeye çalışacak. Vankor bölgesinde olduklarından aynı altyapı kullanılacak

Rosneft’in finansal olarak da durumu rahat değil, tüm bu satın almalar sebebi ile. Vankor’a Hindistanlı firmaları davet etti. ONGC, Oil India, Indian Oil ve Bharat PetroResources, Vankorneft’in %49.9’una sahip olacak. Bu şirketlerin zorlu Arktik şartlarındaki işletme tecrübeleri çok sınırlı.

Rosneft’in açık denizde tecrübesi sınırlı. ExxonMobil’in Eylül 2014’te açtığı Kara denizindeki Pobeda sahasındaki Arktik kuyusunda Exxonmobil Rus Arktiğinde işletmeden yasaklandıktan sonra sahayı geliştiremedi.

Bashneft ilginç, çünkü dinamik büyüyordu. Rus üretim artışının %29’unu sağlamıştı. Bashneft’in üretimi 2012’de 15.4 mt/y’dan 2015’te 19.9 mt/y’a çıktı. Rusyanın çok eski petrol bölgesi Bashkira’da üretimini 2013’te 15.1 mt’den 2015’te 16.1 mt’ye çıkardı. Nenetsk otonom bölgesinde ise 2013’teki 0.3 mt’den 1.4 mt’ye çıktı.

Uzmanlar Bashneft yönetiminin Rusya’daki en iyisi olduğuna inanıyordu. Rosneft ise alınca Bashneft’in üst yöneticilerini kovdu.

Sınırsız hevesler?

Rosneft, Rusya’nın 3. En büyük gaz üreticisi oldu, ve LNG’ye girmeyi planlıyor. Alt şirketi Itera, Rusya’da LNG üretimi için küçük bir tesis planlıyor. Bu da Novatek ile Rosneft’in Gazprom’un ihracat tekelini kırdığı gaz ihracatına ilişkin kanun değişikliği ile devam etti.Rosneft Sinopec ile yıllık 5 bcm kapasiteli gas işleme ve petrokimya tesisi planlıyor.

Rosneft, Rusya’nın uzak doğusunda Zvezda’da bir gemi imalat kompleksi üzerinde çalışıyor. Gazprombank ve Rosneftegas da var. Rosneft, Hyundai, Daewoo, Exxon Neftegas, GE, Siemens ve Fincantieri ile anlaşmalar imzaladı

Bir çok yorumcu Rosneft’in kendisini çok ince bir tabaka halinde yaydığını düşünüyor (spread thinly). Durum bu değilse Rus petrol sektörünün Rosneftizasyonu devam eder.

Tarih

2 Temmuz 1994, Milliyet

3 Şubat 2017

Petrolde bir diğer çıpa olarak Trump yönetiminin İran’a ambargo ihtimali belirdi. Westinghouse Hindistan’daki 6 kontrat için iyi haber aldı. Audi Amerika, bayilerine de elektrikli araba dünyası fırsatları için kafa yormalarını istemiş, daha az servis ve parça değişimi bayiler için sorun. OFGEM tedarikçileri uyarmıştı fiyatları arttırmayın diye, elektriğe %15 zamlar duyurulmaya başlandı. Trump gelince de FERC başkanı istifa etmişti. Soğuk hava da İngiltere için beklenen ölüm oranının ne kadar arttığına dair grafik ve contango-backwardation petrol fiyat grafiği. Energiewende ilelebet süremez. Enerjide yeni realizm mi  yeşil döneme tepki mi yoksa anti-düzenleme dönemi mi?

Bilgiler

Toshiba ABDli alt şirketi Westinghouse ile Hindistanda 6 AP1000 reaktör kuracak. Hindistan bu hafta Haziran 2017’yi görüşmeleri neticelendireceği tarih olarak belirledi. Westinghouse önümüzdeki 10 yılda Çin ve Hindistan’dan 50 yeni kontrat umuyor. 2015-2016’da Toshiba 6.6Milyar$ kaybetti. Bir Japon imalatçı için en yüksek rakam

Güney Amerika’da Guyana, 800,000 nüfusu ile çok büyük petrol yatakları buldu. Bulan ExxonMobil, 800-1400 milyon varil yüksek kalite ham petrol değer olarak 44 milyar $ ve ülke GSYİH’inin 15 i katı tahmin ediyor. Venezüella da Guyana’nın %40ını kendisinin olduğunu iddia ediyor. BM ülkelere uzlaşmaları için 1 yıl daha verdi.

Audi Amerika’nın başkanı Scott Keogh, ABD’deki araba bayilerine “elektrifikasyon ve mobilite trendlerini içselleştirmelerini… yakında pil menzilinin 400 ve sonra 500 mil’e ulaşacağını, ve altyapı ile menzil sıkıntılarının elimine edileceğini” söyledi. Bayilere “düşük servis isteği ve parça gelirleri düşüşlerine karşı” fırsat kovalayın dedi

Fukushima Daiichi nükleer santralindeki radyasyon okumaları 6 yıl önceki üçlü erimeden beri en yüksek seviyesine çıkmış. Reaktör 2dEki okuma 530 sieverte çıktı. Daha önce 73 sievertti. Eriyen yakıt çeperde delik açmış olabilir.

Hindistan birleşik tek bir şirket değil bir kaç petrol şirketi oluşturacak. Hindistan petrol talebi 2016’da yıldan yıla %8.8 artarak 4.14 mv/g oldu. 2017, Hindistan’ın büyümede Çin’i geçtiği arka arkaya 3. yıl olacak. 2017’de Hindistan talebi %7 artarak 4.13 mv/g, Çin’in ki de %3 artarak 11.5 mv/g olacak. 5 mt’luk iki stratejik rezerv daha yapacakmış.

Hindistan LNG de ithalat vergisini de %5’den %2.5’a düşürdü. Gazın enerji tüketimindeki oranını %6.5’dan %15’e çıkarmayı planlıyor. 15000Km boru hattı planlanıyor. Doğalgazın enerjideki oranı küresel olarak %24. Hindistan LNG ithalatını 2016’daki 19.2 mt’den 50mt’ye çıkarmayı planlıyor. LNG talebi ise yıldan yıla 2017’de %38 artacak gibi

2013-2016 arası AB emisyon ticaret sistemini kullanan ticari havayolları 65 milyon ton emisyonlarını başka veya kendi sektörlerinde azalttılar.

Almanların enerji dönüşümü –Energiewende sonsuza kadar süremez. Alman iklim değişikliği karşıtı sanayici demiş.

OFGEM’in uyarılarına rağmen ingiliz Npower 1.4 milyon tüketicisine gelecek aydan itibaren elektrikte %15, gaz da %4.8 zam yapacak. OFGEM patronu Dermot Bolan tedarikçileri sert bir uyarı ile artış yapmamaları için uyarmıştı.

Petrol fiyatları İran’a ambargo endişeleri ile yükseldi

ABD’deki elektrikli otobüs denemelerinde New Flyer’ın elektrikli otobüsü her saat çalışma için 6 dakika tekrar şarj ile idare ediyormuş. Yolcu duraklarında da hızlı şarj imkanı var.

ABD’de temsilciler meclisi, Dere Koruma Kuralı (Stream protection rule)’u geri çevirdi. Bu kural şirketlerin madencilik atıklarını derelere bırakmasını sınırlıyordu.

Her yıl ingiltere’de kış aylarında yaz aylarından daha çok kişi ölüyor. 2014/15’te yaza göre kış döneminde 44,000 daha fazla ölüm oldu. Dış sıcaklığın her derece düşüşü ile en soğuk evlerin %10’unda ölüm oranı artışı en sıcak %10’a göre 3 kat daha hızlı. “Yakıt fakirliği açığı” 2014 için 371 sterlin, sağlık sistemine de maliyeti en az o kadar.

Grafik

Contango’dan Backwardation’a. Kısa dönemde OPEC anlaşmasına uyumu gören piyasa fiyatı yakın dönemde yüksek, ileride şeyl ve anlaşmadaki bozulmalar sebebi ile daha düşük fiyatlıyor (Bloomberg)

İngiltere’de dış ortam sıcaklığına göre ölüm oranı artışı (Cold Comfort)

2 Şubat 2017

Bugün Cüneyt Kazokoğlu’nun grafiklerini doğru anlamak önemli, bir primer kaynağın toplam enerjideki payı belirli bir orandan belirli bir orana ne kadar sürede gelmiş. Yazı olarak Rosneft hissesini kim aldı yazısı ilginç. AB enerji birliğinin durumu raporunun kendisinden çok “anahtar göstergelerdeki” tanımlara göz atmaya değer. Naruc’un Siber güvenlik raporu ise yöneticiler için örnek sibergüvenlik soruları içeriyor. Petrol şirketlerinin haberlerini eklemedim. Çünkü 2016 özeti gibi oluyor. Yeni dönem stratejileri önemli, assetlerinin coğrafi dağılımı vs. Özet yazacak durumum olmadı ama Oxfor Energy’nin Rusya Forumundaki diğer makalelerde çok iyi.

Bilgiler

Petrol fiyatlarında Platts’ın yorumuna bakarak bir tavan fiyata yaklaştığımız söylenebilir. OPEC kısıntısı ile yükselen fiyatlar canlanan ABD üretimi ile sınırlanıyor. Bu hafta EIA, Kasımda ABD üretimini 100,000 v/g yukarı çıkaraka 8.9 mv/g olarak raporladı. Platts analisti artışların çoğunun açık deniz ve Alaska’dan geldiğini söyledi.

Eski ExxonMobil CEOsu Rex Tillerson, 56-43 Senato oyu ile ABD dışişleri bakanı oldu. 11 Ocaktaki oturumdaki petrol yorumları “bir varil tankere yüklendikten sonra, bir varil petrol bir varil petroldür. Nihai kullanıcı küresel piyasada fiyatlandığı için petrol varilinin nerden geldiğini sormaz, varillere serbest erişim olduğu sürece, [piyasası olacak]”

2025’te 2 mv/g petrol talebi, elektrikli arabalardan dolayı düşecek. Bu da 2014’teki OPEC pazar savaşını başlatan piyasa dengesizliğine eşdeğer. [Kömür’de] piyasa payındaki %10 kayıp, ABD kömür şirketlerini batırdı.

Rusya Rosneft’teki %19.5 hisseyi özelleştirdiğini söyledikten sonra Reuters muhabiri alanın gerçekten Glencore ve Katar fonu olup olmadığını araştırmış.

AB’nin “Enerji Birliğinin Durumu – 2.rapor” yayınlandı. Bir sonraki adım “düşük emisyon mobilite stratejisi”. 2015’te yayınlanan ilk rapordan sonra artık uygulama zamanı deniyor. “Yenilikçi enerji ve kaynak verimli ekonomiye ilerleme”, “Geleceğe dayanıklı bir altyapı”. Raporun en başarılı kısmı “anahtar göstergeler ve tanımlar” eki.

NARUC’un eyalet kamusal düzenleyicileri için Siber güvenlik dökümanı üst düzey yöneticiler için de faydalı. Özellikle Ek A’da hangi konu için hangi sorular sorulmalı diye liste var.

Ransomware’lerin maceralarından geçen hafta Avusturya’da bir oteldeki müşteriler odalarına girememiş. Otel yönetimi 2 bitcoin (1800$) ödeyene kadar hackerlar oda kapılarını uzaktan kitlemiş. Geçen sene Hollywood’da hastanenin bilgisayar sistemlerini kapatarak 40 bitcoin ödenene kadar sistemi açmamışlar.

İngiltere de hükümet enerji verimliliği desteklerinde temel olan Green Deal Finance Company’i yatırımcılara devretmişti. Muhafazakar hükümet 2020’ye kadar 1 milyon evi iyileştirme planı yapıyor, bunu da özel şirketler ile yapacak. Hükümet şimdi ECO(Energy Company Obligation) veya “Help to Heat” ile yoluna devam edecek

ABD’de yapılan çalışmada 1960’dan 2000’e kadar, ortalama, tüketici başına tüketim 1960’da 11700 kWh’den 1980’de 24400 kWh/müşteri ye çıkmasıyla maliyetler düşüyor. Sonuç ne kadar enerji dağıttığın değil, kaç tane tüketiciye enerji gittiği önemli. Linklerde çalışma raporu ve excel’i de var.

Grafik

Cüneyt Kazokoglu ( c.kazokoglu@fgenergy.com)’nun gönderdiği bu grafikler enerji değişimini anlamak için önemli. Değişik primer enerji kaynaklarının küresel enerji talebindeki paylarının değişiminin kaç yıl sürdüğü

İlk grafik %1’den %5’e petrol, gaz yenilenebilir kaç yılda geldi?


İkinci grafik %5’den %20’ye petrol ve gaz kaç yılda geldi?

kWh başına (dolar sent olarak) iletim, dağıtım ve diğer hizmet bedelleri (IEEE)

1 Şubat 2017

Petrolde volatilite norm, karteller dönemi fiyat stabilitesi sağlıyor mesajı tartışılır. Ama petrol fiyatlarının en sabit olduğu dönem TRC (Texas Railroad Commission) dönemi. FedEx taşımacılıkta doğalgaza geçerse, ABD’deki 3 milyar mil taşımacılık doğalgaza geçer demek. Siemens, diğer rakiplerine ayak uydurmak için yazılımcı bir başkan atadı. Yapay zeka ve geleceğin savaşı pop bir rapor. Hindistan petrolde ulusal şampiyon kuracak. Füzyon çalışmaları. Özette Oxford Energy Forum’un Rusya sayısının ilk iki makalesi, ruble devalüasyonu ne getirdi, ne götürdü. Tarihte 1947 tarihli İngilizce “Yeni Petrol” makalesi okumaya değer.

Bilgiler

FT’ye göre Amerikalılar OPEC’i kötülese de, 1930ların başından 1970lere kadar ABD OPEC’ti, petrol arz manipülasyonu ve fiyat sabitlemede OPEC’in hiçbir zaman olmadığı kadar iyiydi. Yazıdan çıkan mesajlardan biri, aslında karteller (Standard Oil, TRC vs) fiyatı sabitliyor, yoksa norm hep volatilite

Küresel emisyonların artışının azalmasına, Nature Climate Change makalesine göre önce Çin sonra ABD’deki kömürdeki büyüme düşüşü en büyük etken. Yenilenebilirlerin etkisi ekonomik faktörler ve yenilenebilirden daha az.

Siemens Çarşamba günü yazılım devi SAP’tan Jim Hagemann Snabe(51 yaş)’u gelecek başkan olarak atadı, gelecek Ocak’ta geçerli olacak. GE 2020’de ilk 10 yazılım şirketinden biri olma, ABB’de gelecek yıllarda yazılım gelirlerini %15’ten %33’e çıkarma hedefini açıklayınca, Siemens’de bir Danimarkalı yazılım konusunda uzman bir atama yaptı

Hindistan devlet şirketlerinin birkaçı veya tamamını birleştirerek petrol devi kurmak istiyor. Indian Oil Corp , Oil and Natural Gas Corp, Hindustan Petroleum Corp ve diğerlerini “uluslar arası ve özel sektör rakiplerinin performansını yakalamak için” birleştirilmesi Maliye bakanı tarafında dile getirildi. Bu arada LNG vergisi de %5’den %2.5’a düştü.

Chatham house raporunda yapay zeka ve geleceğin savaşı kısmı var. Bana tankların savaşlara müdahil olması öncesi tartışmaları hatırlattı. Özetten ana mesajlar: ticari gelişme askeri gelişmeleri aştı; İnsanlar bilgi ve karar gerektiren durumlarda iyileer, robotlarda kurallı görevlerde; daha iyi teknolojiler askeriyeden önce ticari tarafta görülebilir.

Temiz enerjinin bir diğer türü de füzyon, ITER’in tokamak tasarımı Fransa’da, W-7X’in stellarator Almanya’da çalışılıyor. Oluşan yüksek sıcaklıktaki plazmayı manyetik alanla simit şeklindeki cihazın çeperlerine çarpmasını engelliyor, ortada hapsediyor. Oluşan enerjik neutron dışardaki alana çarparak ısı, oradan da buhar türbini

Bu ransomware, “para öde yoksa bilgilerin silinir, şifrelenir” vs’nin Android telefonlar için olanı çıkmış. Google Play’den program indirirken dikkat edin, program pil ömrünü uzatan program olarak kendini tanıtıyordu.

FedEx’ten Fred Smith, podcast’te, kamyon/tırlarda dizelden doğalgaza geçişi anlatıyor. 2015’de FedEx Cargo ve yer hizmetleri ABD’de 3 milyar mil yapmış. En büyük taşımacılık yakıtı tüketicilerinden biri. Yaygınlığı ve dizele göre fiyatının daha stabil olması, yeni doğal gaz motorlarının, daha uzun yol ve temiz operasyon sağlaması da konu.

Pakistan’da Excelerate Energy ikinci FSRU’suna hazırlanıyor. 2018’de devreye girecek, Qasim limanındaki iki FSRU ile 28 milyon m3/gün gazlaştırma yapabilecek. Bu Pakistan’ın üçüncü FSRU anlaşması oldu. Diğeri BW Gas’dan

GSachs’a göre şeyl petrol üretiminin hangi hızla artacağı fiyatın bir fonksiyonu, 55$ üzerinde artış bayağı hızlı oluyor.

Reuters anketine göre OPEC anlaşmaya %82 uydu. 1.16 mv/g kesintinin 958,000v/g’ü yapılıyor.

Suudi Arab light OSP Asya için 10-30 sent/varil artabilir.

Deutsche Bank yeni termal kömür madenciliği ve kömür santrali inşaat projelerine yeni finansman vermeyecek

Zaman kristali, aynı hareketi tekrar eden kristaller. Ne için kullanılacak? Qubit, quantum bilgi depolamak için

Grafik

ABD şeyl üretiminin petrol fiyatlarına göre tepkisi (EnergyFuse – GoldmanSachs raporu)

Paris anlaşmasını takip etmek için değişik seviyelerdeki göstergeler ,üste çıktıkça politik hedefler, aşağı indikçe teknik detaylar(Nature Climate Change)

 

Makale Özetleri

Oxford Energy Forum – Russian energy issues in a volatile environment – Issue 107, 16 Ocak 2017

“Değişken bir ortamda Rus enerji konuları” başlıklı forum bilgilendirici, açıp göz gezdirmek bile faydalı olabilir

Russia’s macroeconomic problems and the risks to the oil and gas sector, Christopher Granville

“Rusya’nın makroekonomik problemleri ve petrol-gaz sektörüne riskleri

Rusya bütçesini “lower for longer”, uzun süre düşük kalacak petrol fiyatlarına göre ayarladı. Hükümetin 3 yıllık bütçesi ekimde Duma’ya sunuldu. Hükümetin parasal politikası iki sebeple önemli

Petrol fiyat düşüşünden kaynaklanan şok kontrol edilebilecek mi?

Kontrol edilirse bu petrol ve gaz sektöründen daha fazla vergi toplanması ile mi sonuçlanacak

2017-2019 bütçesi çok net bir parasal önlemlere önceliklendirme içeriyor. İki önemli nokta var:

3 yıl boyunca ortalama petrol fiyatı 40$/v

Parasal konsolidasyonda yükü harcama tarafı alacak (harcamalar azaltılacak)

Merkez bankasının enflasyon hedefi de %4.7(2017) ve %4 (2018,2019) olunca (bütçede ruble üzerinden), aslında harcamalar çok az daha az gibi gözüküyor.

2015 ve 2016’da Rus ekonomisi resesyondaydı. Büyüme geçen sene %3.7 düşmüştü, 2016’da %0.5 düştü. Ekonomik büyümenin 2017’den itibaren %0.6, %1.7 ve %2.1 olması bekleniyor. Rusya’nın kamu borcu GSYİH’in %15’i. Reserve Fund (RF) ve National Well-Being Fund(NWF)’de biriktirdiği petrol gelirleri de var.

Ana politika yapıcılar, Keynesyen ve tüketimi arttıran politikalarına karşılar. Daha çok özel yatırıma dayanan bir yeni model peşindeler. Bu yüzden ilk hedef düşük enflasyon %4. Reel faiz oranları da %5.5 şu sıralar. Enflasyonu aşağı getirmek için bütçe açığını kapatmalılar

Savunma bütçesi 2010’lardan beri dokunulmazdı ama bunda da kesinti olmak zorunda. Putin ekibi bu konuda destekliyor çünkü kamu finansmanın kontrolden çıkması tehlikesine karşı çok duyarlı. Putin ısrarla fonların tüketilmemesi gerektiğini belirtti, bunlar yeni şoklar olursa lazım olabilir.

Petrol ve gaz sektörüne özel riskler

Petrol ve gaz vergilendirilmesi Putin’in vergi stabilitesi kuralına birer istisna. 170 milyar ruble vergi artışı olacak. Gaz sektöründe devlet hakkı artacak, tarihsel olarak petrolden daha az vergilendirilmiş olmasına rağmen. MET: Mineral extraction tax. Petrolde ise 322 milyar ruble MET artışı 219 milyar ruble ithalat vergi düşüşü ile kompanse edilecek

Finans bakanlığı, petrol gelirlerindeki artışın nominal GDP büyümesinin gerisinde (zamansal olarak) kalacağına işaret ediyor. Petrol ve gaz vergilendirmesi 2014 bütçesi gelirlerinin %52si idi, 2016Ç3’de %36’a düştü. Finans bakanlığının 2034’e uzanan uzun dönemli tahminleri de Duma’ya sunuldu. Burada da petrol vergi gelirlerinin GDP’ye(GSYİH) oranının %5.8’den %3.6’ya düşmesi bekleniyor. Üretim MET imtiyazlarından faydalanabilen yeni sahalardan artarak gelecek

Harcama tarafında ana politikalardan biri de emeklilik yaşının yükseltilmesi. Rusya parasal konsolidasyonda ağır kaldırma aşamasıdnda. Ama görevlilerin gölge bir vergi artışı yapacağı neredeyse kaçınılmaz.

 

Cost dynamics in the Russian energy sector, Tatiana Mitrova

Rusya enerji sektöründe maliyet dinamikleri

2004-2008 sonrası enflasyon baskısının arttığı, 2009-2014 arası enerji maliyetlerinin stabilize olduğu ama yüksek bir seviyede olduğu dönemdi.

Maliyet baskıları:

Sovyet dönemi sahalar yaşlandı daha fazla yatırıma ihtiyaç var. Yeni sahalarda gittikçe daha uzak alanlarda (Doğu Sibirya gibi)

Rusya coğrafyası da bir altyapı yükü oluşturuyor. (taşıma vs)

Rusya’nın servis şirketleri de sınırlı. Bu şirketlerin de sınırlarına ulaşılmış gibi, maliyeti arttırıyor

Rus kaynaklarının iç karasal alanlarda olması, taşıma maliyetlerini de çok arttırıyor

Yüksek yolsuzluk da sorun, Rusya 168 ülkede 119uncu

Rusya’da iş yapmanın politik ve ticari riskleri de diğer ülkelere göre sermaye maliyetlerine sebep oluyor. (%16 , www.waccexpert.com)

Verimsiz düzenleme ve bürokrasiden dolayı yüksek işlem maliyetleri

Son olarak, yüksek işçi maliyetleri, Sberbank CIB’ye göre. Rus şirketlerindeki üst yöneticiler dünyadaki en yüksek ücreti alan yöneticiler

Petrol ve gaz 2014’te federal bütçenin %50si, ihracatın 2/3’ünü karşıladı.

Kur oynaklığına izin veren politika değişkliği

2009 reseyonundan farklı olarak, Rus hükümeti rubleyi korumadı. 2014’teki petrol fiyat düşüşü ile Merkez bankası da serbest(float freely) kur rejimine geçti. 2014’te 1$ =32 RUR (ruble) iken, 2016 başında 80 RUR’a çıktı. Petrol fiyatı da 100$ üstünden 30$’lara düştü. Petrol 50$’lara çıkarken dolarda 65 RUR’a düştü.

Fakat yeni merkez bankası stratejisinin Rus nüfusu üzerinden gözle görülür negatif etkisi var. Rus bütçesinde ise çok pozitif bir etki oluşturuyor.

Pozitif etkiler

Bu kadar büyük bir kur devalüasyonu, bütçeyi dengede tuttu. Gelirler azalmadı, maliyetler sabit kaldı. 2016’da bütçe açığı %4 olsa da beklenenden düşük

Devalüasyon Rus enerji ihracatının küresel rekabetçiliğini de arttırdı. Daha fazla yerel para birimi ile gelir imkanı doğdu. Rus petrol ve gaz şirketlerinin CAPEX maliyetleri %35, OPEX de %40-45 düştü.

Tüm bunlara rağmen Rus petrol şirketleri üretimlerini %1.4 arttırarak 10.7 mv/g’e ulaştı. Yıl sonunda %2yi bulabilir

Üretim artışı ve ılımlı talep artışı, ihracat artışı getirdi. Son iki yıl Rus petrolünün Avrupa ve Asya’ya ihracatını %9 artttırdı.

Düşük petrol fiyatları uzun dönemli anlaşmalarda Rus gazını en ucuz ve çekici opsiyon yaptı. Ocak-Ağustos 2016’da Avrupaya ihracat %11 arttı

Kömür üretimi ve ihracatı da devalüasyondan ve taşıma tarifelerinden pozitif etkilendi. Kömür üretimi %6, ihracatı %7.5 arttı

Daha fazla maliyet düşüşü için kısıtlı imkanlar

Ruble devalüasyonu sınırlı olsa da, etkisi azaldı. 2035’e kadar uzun dönemli projeksyionda, 2025 gibi 1$=77 RUR alınmış durumda. Yani önümüzdeki 9 yılda %30 devalüasyon öngörülüyor.

Gerçek reform ve iyileştirmeler olmaz ise, sistemik verimsizlikler ve yüksek ülke riskleri maliyetleri yukarı çekecektir. Yükselen petrol fiyatları bunu arttıracaktır.

Kısaca, ruble devalüasyonu bazı konuların üstünü örtse, yakın olmayan gelecekte bu sorunlarla tekrar yüzleşilmek zorunda kalınabilir

Tarih

27 Haziran 1947, The Spectator, “Yeni Petrol”

1947’den bir cümle: “In a very short time, therefore, the arid and backward lands of the Middle East will, together, constitute the most important oil-exporting area of the world.”

31 Ocak 2017

Bugün vakit ayırıp IMF’in petrol fiyatları ve küresel ekonomi çalışmasını okumak iyi fikir olabilir. İngiltere’de enerji şirketleri rakip şirketlerin ucuz tarifelerini de tüketiciye haber verecek. Petrol devlerinde 2016 kayıpları açıklanıyor. Chevron 37 yıldır ilk kaybını yapmış. İklim değişikliğine karşı olanların argümanları, petrol boru hatlarını kapatmaya çalışanlar. Bir akademik makale: Arktik’e 10 milyon rüzgar türbini koyarak, derinden su çekip dondururuz buz tabakası kalınlaşır. Londrada 1273 yılında bile kömür yakılmasına sağlık sebepleri ile kısıtlama varmış. Grafikte 2000 ve 2013 yılında ülkelerdeki GSYİH – Araba sahipliği grafiği

Bilgiler

($)İngiltere’de enerji şirketleri müşterilerine gittiklerinde rakip şirketlerin ucuz tekliflerini de anlatmak zorunda kalacaklar. OFGEM’in planı için bu yaz bir kaç 1000 hanede deneme yapılacak.

Exxon Mobil’in 9.çeyrektir karı düşüyor. 1988’den beri en uzun süre. Geçen hafta Chevron’da 37 yıldır ilk kaybını açıkladı, önümüzdeki günlerde Shell, BP ve Total’den de bekleniyor. Exxon’un yeni dönemde Batı Afrika ve Güney Amerikada derin deniz sondajları, Permian’da şeyl, Güney Pasifikte gaz ihracatı önemli başlıkları.

Trump’un EPA’daki geçiş dönemi ekibi lideri Myron Ebell’in açıklamaları : “Çevresel hareket, benim görüşüme göre, modern dünyadaki zenginlik ve özgürlüğe en büyük tehdit”. “Çinliler güneş paneli ve rüzgar değirmenleri üretmek için büyük yatırımlar yapıyorlar, batı dünyasındaki saftirik müşterilere satmak için. Bu şekilde onların elektrik fiyatları artacak, Çin daha rekabetçi olacak”

ABD’de bir hakim “iklim değişikliğinin çok büyük bir tartışma konusu” olduğunu iddia etti. Yargılamanın sebebi “#ShutItDown” eylemleri ile ABD’nin petrol ithalatının %15’ini bir gün için kapatma girişiminde bulunanlar. “… bu boru hatları yenilmez değil”. 30 yıl hapis istemiyle yargılanan Ken Wan ise bu yaklaşımdan dolayı ürperdiğini söylemiş

Mitsubishi ve Vestas’ın 9 MW’lık açık deniz türbini 24 saat aralıksız çalışınca 216 MWh üretim ile rekor kırdı. Bir ABD mesken tüketicisine 20 yıl yeter.

Arizona State’den Prof Steven Desch’in akademik makalesi ile küresel ısınmaya “geo-engineering” öneriyor. Arktik (Kuzey kutbuna) 10 milyon türbin ile yüzeyin altından suyu alarak donduracak ve buz kütlesini arttıracak. Maliyet 500 milyar $.

ABD kongresine önerilen taslakta, Dodd-Frank gereği, ABD’de kayıtlı şirketlerin doğal kaynaklar için diğer hükümetlere ödedikleri paraları açıklama şartının uygulanmasının sonlandırılması isteniyor.

Bu hafta Londra’nın hava kalitesi Pekin’den kötüydü. Londra’da sağlık sebepleri ile kömür yakılmasına getirilen limitler en az 1273’e dayanıyor. “Büyük Duman” (Great Smog) 1952’de 1000lerce insanı öldürdü, 1956’da Temiz hava kanunu çıktı. Şimdi, taksileri elektrikli yapmak, çok kirleten araçlara daha fazla bedel, hibrit çift katlı otobüsler listede

ABD’de önümüzdeki iki yılda 2017’de 11.2 GW, 2018’de 25.4 GW doğalgaz santrali devreye girmesi bekleniyor. Kömür kapasitesi 47.2 GW azalmıştı. ABD enerji görünüm raporunda ise bu gelen talebin fiyatı arttıracağı, kömürün 2016’daki %30’dan 2017-2018’de %32’ye çıkacağı öngörülmüş. Doğalgazın da %34’ten %32’ye düşüşü bekleniyor.

İngiltere’nin Euratom Anlaşmasından çekilmesi durumunda aslında Euratomdaki denge nükleer karşıtları lehine bozulmuş olacak ve tüm sektör etkilenecek. İngiltere de Euratom faaliyetlerini kendi kurumları ile üstlenecek

Suudi Arabistan’da belirli ürünlere %5 katma değer vergisi geliyor. Suudilerde vergilendirme yok gibiydi. Tüm Körfez işbirliği konseyini(GCC) de etkileyecek. IMF’nin önerisi.

 

Grafik

2000 ve 2013 yıllarında araba sahipliği, ülkelere göre(IMF Working Paper),

Çalışma Özeti

Oil Prices and The Global Economy (IMF Working Paper), WP/17/15, Rabah Arezki, Zoltan Jakab, Douglas Laxton, Akito Matsumoto,Armen Nurbekyan, Hou Wang, and Jiaxiong Yao

İlk kısım

1. Giriş

2014 Haziran’dan beri petrol fiyatları yarıya düştü. Bunun sebebi neydi? Arz ve talep esneklikleri düşük olduğunda, iki taraftaki ani değişimler keskin fiyat oynamalarına sebep olabilir. Petrol piyasalarında kısa dönem talep esneklikleri çok düşük. Orta dönemde ise alternatif teknolojiler, doğalgaz gibi teknolojileri düşündüğümüzde bu kadar etkili olmayabilir bu esneklikleri

Burada iki görüş var, arz tarafı kısıtlarını içeren

1.“peak oil”, “petrol arzının nihai düşüşe geçmesi”, yani jeolojik kısıtlarla üretimin artamayacak olması
2. “teknolojik bakış” yani teknoloji talep edilen seviyeye çok fiyat artışı olmadan gelineceğinin iddia edilmesi

Zaman zaman iki görüşte başarısız oldu. Peak oilciler şeyl’i, teknolojik bakışcılar da 2003 sonrası artan talep ile yükselen fiyatları doğru göremediler.

Bu makalede dünya GSYİH (GDP) büyümesi ve dünya iktisadi dalgalanmaları üzerine kurulu petrol talep modeli var. Petrol tedarik eğrisi de petrolün belirli bir teknoloji ile çıkarılmasının daha da zorlaştığı dönemler olduğu bir yapıda kurgulandı. Fiyatlar da petrol arz ve talebini dengeliyor. Modelde, küresel GDP değişimleri, petrol kulanım verimlilikleri, petrol arz değişimleri gibi etkilerin sonuçları da inceleniyor.

Daha önceki çalışmalarda :
– Petrol fiyat dalgalanmalarının (petrol arzındaki değişmlerin sonucu olarak), ekonomide negatif etkileri olduğu (Hamilton 1996 ve 2003)
– İkinci dünya savaşından sonraki biri hariç tüm reseyonların petrol fiyatlarında bir tırmanma sonrasına geldiği (Hamilton 1983)
– Yeni çalışmalarda petrol fiyatları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin zayıfladığı, petrol fiyat şoklarının enflasyon ve gerçek ekonomik aktivite üzerindeki etkisinin 1970lerde daha fgazla olduğu (Blanchard ve Gali, 2007)
– Bazı ekonomistlere göre (yapısal VAR modelleri ile) arz taraflı petrol şokları, talep taraflılara oranla ekonomide daha büyük etki bırakıyor (Peersman and Van Robays, 2012; Lippi and Nobili, 2012)
– Son yıllarda, petrol arz şokları tek başına petrol fiyat oynamalarının çoğunu açıklamakta yetersiz. Hızla büyüyen gelişmekte ülkelerin ekonomileri petrol fiyatının arttırıcı faktörü (Kilian, 2009)
– Zayıflayan petrol-ekonomi ilişkisine dair çalışmalarda ise şokların nasıl ekonomik sistemde iletildiği inceleniyor. Petrol şoklarının ekonomideki iletimi (transmission of price shocks), ekonominin yapısını ve politika çerçevesini değiştirmekte. Örneğin geçtiğimiz 10 yıllarda gelişmiş ekonomilerdeki enerji verimliliği kazanımları, yüksek petrol fiyatlarının negatif etkilerini azalttı (Blanchard and Gali, 2007 & Blanchard ve Riggi, 2013)

30 Ocak 2017

Petrolde rekor uzun pozisyonlar ne demek? Her fiyat düşüşü öncesi rekor pozisyonlara rastlanıyor denmiş. Vakit ayırıp okunacak yazı NYT’in ABD’nın ultra muhafazakar çiftçilerinin iklim değişikliği demeden ekolojik konulardaki eylemleri.Piyasada orta-ekşi petrol azlığı var. BP 3d yazıcıların, taşıma sektörüne etkisini inceleyecek. Artık ucuz ülkelerde yaptırarak diğer ülkelere dağıtmak yerine printerlar ile yerinde üretim ne kadar etkiler? ABD’de tüm ithalata %20 vergi gelse, petrol sektörünü canlandırır ama toplam tüketici faydası? Grafikler pil teknolojisindeki maliyet düşüşleri üzerine

Bilgiler

BP’nin İngiliz merkez bankasından transfer ettiği ekonomist Spencer Dale, gelecekteki yıkıcı değişimlerden 3 boyutlu yazıcıların taşımacılık talebine etkisini inceleyecek. 2016’da 455,000 olan 3d yazıcıların 2020’de 6.7 milyona çıkması bekleniyor. 3d yazıcı, ürünlerin dünyanın herhangi bir yerinde yeniden üretilebilmesi demek. Taşıma talebini yer.

ABD’nin ekmek sepeti Kuzey merkez Kansas’ta çiftçiler iklim değişikliği terimine ifrit olsalarda, “hava olayları” vs başlığı altında aslında aynı konuları tartışıyorlar. Fakat olay o kadar politize ki konuşmak bile zor. ABD’de her sene 1.7 milyar ton üst toprağı kaybediyor. Bu toprak nemi tuttuğından “notill farming” – toprağı hazırlamadan tarım da var.

Mısır Zohr’da üretimi 900 milyon feet küp ile başlatarak 2017 sonuna 1 milyar’a 2019 sonunda da 2.7 milyara ulaşmayı hedefliyor.

İngiltere’de elektrik kesintileri kriz ihtimalinin abartıldığı, kapasite mekanizmalarının bunu sağladığı tartışılıyor. “Sektör düşük yedek kapasite sebebiyle çok gürültü yapsa da, ihtiyaç olduğunda fazlaca kapasiteyi sağlayabiliyor” demiş. Kim? Energy Intensive Users Group başkanı. Kapasite açık arttırmaları 2-3 milyar sterlin/yıl’a mal oluyor.

ABD’de Trump sonrasi düzenleyici otorite FERC’ün başkanı Norman Bayistifa etti, yerine Trump tarafından vekaleten Cheryl LaFleur’e görev verildi. Bay’in istifası sonrası FERC’in sadece iki üyesi kaldı ve bir üye daha atanana kadar toplanamayacak veya karar alamayacak.

Rusya’nın Arktik’teki Prirazlomnoye’den üretimi (Arktikteki ilk ve tek), 2013’te başlamıştı. 2015’te 5.18 milyon v üretimi 2016’da 15.7 mv’e çıktı. Arktik petrolü yüksek yoğunluklu ve daha çok yol yapımı ve havacılık sektörlerinde kullanılıyor.

ABD’de tüm ithalata %20 vergi gelirse, Meksika körfezine yakın rafinerilere yarar getirirken, ham petrol ithalatından oluşan 30 milyar $ vergiyi de hava yolları ve rafinericiler ödeyecek ve yansıtacak. Goldman Sachs’a göre ABD petrol arama ve üretim firmaları 20 milyar $ daha çok gelir elde edebilecek. Ortalama tüketiciye maliyeti 300-400$

Piyasada orta ve ekşi ham petrol eksiği var. OPEC’in 1.8 mv/g kesintisi en büyük sebep gösteriliyor. “Ekşi ham petrol çok ama çok değerli”, Andrew Wilson, BRS brokers enerji lideri. “Önümüzdeki aylarda Avrupanın oldukça büyük bir ekşi ham petrol açığı görmesini bekliyorum. ABD’nin ağır petrolü bile Japon alıcı bulmuş.

İngiltere’de enerji şirketlerinin yönetim kurullarındaki kadın sayısı %9. 2014 ile aynı. Ama kadın çalışan sayısı daha az. EDF nükleer santralde çalışacak bayanlar için sinema reklamı da veriyor. Ağır sektörlerde kadınlar gelecek görmüyor gibi

Petrol uzun pozisyonlar (satın alma yönü) yeni rekoru 421 milyon varile ulaşmış. Ama tüm alım hevesi piyasada karşılık bulmuş olabilir, ardından hızlı düşüş gelebilir. Bazı analistler ise daha çok heves var 80$’e gider demiş.

Liaoning, Kuzey doğu Çin bölgesi, 2011-2014 yılları arasında gelirlerini %20 daha yüksek göstermiş.

Grafik

Pil depolamanın ekonomisi daha da mümkün hale geliyor (BCG)

Pil fiyatlarının düşüşü (BNEF)