{"id":2224,"date":"2020-01-22T18:29:35","date_gmt":"2020-01-22T18:29:35","guid":{"rendered":"http:\/\/barissanli.com\/eak\/?p=2224"},"modified":"2020-01-22T18:29:35","modified_gmt":"2020-01-22T18:29:35","slug":"arz-guvenligi-yerini-dayanikliliga-birakirken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/2020\/01\/arz-guvenligi-yerini-dayanikliliga-birakirken\/","title":{"rendered":"Arz g\u00fcvenli\u011fi yerini &#8220;Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa&#8221; b\u0131rak\u0131rken"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Neden not ald\u0131m?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer elektrik \u015febekesinin gelece\u011finde daha fazla yenilenebilir ve kesikli kaynak olacak ise, &#8220;arz g\u00fcvenli\u011fi&#8221;(security of supply)&#8217;dan bahsetmek anlams\u0131z olabilir. Yani r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015fin &#8220;kaynak g\u00fcvenli\u011fi&#8221; yerine bu kaynaklar\u0131n \u015febekeye daha fazla girmesi ile birlikte elektrik sistemi ve \u015febekenin daha esnek ve tepki verip iyile\u015febilen bir sisteme d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. K\u0131saca Arz G\u00fcvenli\u011fi eski ekol, Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k yeni sorunsal diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarihsel bir perspektiften yakla\u015fmas\u0131 ile t\u00fcm bu yaz\u0131y\u0131 yazma fikri GreenTechMedia sitesindeki, &#8220;<a href=\"https:\/\/www.greentechmedia.com\/amp\/article\/behind-the-buzzword-a-brief-history-of-resiliency-in-the-energy-industry\">Enerji Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131sa tarihi<\/a>&#8221; yaz\u0131s\u0131ndan geldi. \u0130\u00e7eri\u011fine kat\u0131lmamakla birlikte temel mant\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan okunmas\u0131 gereken bir yaz\u0131 diyebilirim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ki enerji politikalar\u0131m\u0131z asl\u0131nda petrol krizleri ile \u015fekillenmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Buna ilgili Bakanl\u0131k ve birimlerin kurulmas\u0131ndan uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlere kadar bir \u00e7ok \u00f6rnek verilebilir. Bilkent&#8217;te verdi\u011fim &#8220;Enerji Krizleri&#8221; dersinde de bu konuya de\u011finiyorum. 1970lerdeki petrol krizlerindeki yokluk, y\u00fcksek fiyatlar ve kuyruklar bir korku r\u00fczgar\u0131 estiriyor. Bu korku r\u00fczgar\u0131na verilen &#8220;g\u00fcvenlik&#8221; cevab\u0131 da &#8220;Arz G\u00fcvenli\u011fi&#8221;dir. \u0130lk petrol krizinin evlad\u0131 IEA&#8217;in en \u00f6nemli kriterlerinden biri de 90 g\u00fcnl\u00fck stok zorunlulu\u011fudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kaynak g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 yap\u0131labilecek en \u00f6nemli haz\u0131rl\u0131k yeterli stok bulundurmakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Stoklar bug\u00fcn o kadar \u00f6nemli ki, ABD stoklar\u0131 petrol fiyat\u0131n\u0131 etkileyen \u00f6nemli haftal\u0131k verilerdendir. Fakat konu elektri\u011fe geldi\u011finde, arz g\u00fcvenli\u011fi 2000 sonras\u0131 piyasa modelleri ile yat\u0131r\u0131m ve yak\u0131t g\u00fcvenli\u011fi kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir anlamda kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonunda t\u00fcketicinin istedi\u011fi g\u00fcvenilirlik(reliability)tir. Yani d\u00fc\u011fmeye bas\u0131nca elektrik gelsin. Bunun sistem taraf\u0131ndaki yans\u0131mas\u0131 da arz g\u00fcvenli\u011fi kabul edildi. Ve arz g\u00fcvenli\u011fi geni\u015f anlamda &#8220;g\u00fcvenilirlik&#8221; demekti. \u0130\u00e7ine iletim hatlar\u0131 da girdi, d\u00f6nem d\u00f6nem fiyatlarda..<\/p>\n\n\n\n<p>Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ise daha \u00e7ok \u015febekenin ve daha \u00f6nemlisi hava olaylar\u0131 ve deprem vs gibi \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen olaylara kar\u015f\u0131 \u015febeke esnekli\u011fi gibi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Fakat bug\u00fcn g\u00fcvenilirlik genel tan\u0131m\u0131 alt\u0131ndaki alt kriterlerden arz g\u00fcvenli\u011fi dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa kaym\u0131\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ABD \u00f6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<a href=\"https:\/\/www.eba-net.org\/assets\/1\/6\/17-353-400-Schneider_[FINAL].pdf\">Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k dedi\u011fimiz zaman neyi konu\u015fuyoruz<\/a>&#8221; isimli makalede, ABD&#8217;de de son d\u00f6nem dayan\u0131kl\u0131l\u0131k tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n k\u0131sa bir \u00f6zetini bulabilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131saca Trump y\u00f6netimi iktidaya geldikten sonra k\u00f6m\u00fcr\u00fc ve n\u00fckleeri destekleme yollar\u0131 i\u00e7in ABD enerji d\u00fczenleyicisi FERC&#8217;e d\u00fczenleme talimat\u0131 verdi. FERC&#8217;de &#8220;yak\u0131t g\u00fcvenli\u011fi&#8221; ad\u0131 alt\u0131ndaki bu talimat\u0131 &#8220;fiyat&#8221; a\u00e7\u0131s\u0131ndan reddetti. Ama &#8220;dayan\u0131kl\u0131l\u0131k&#8221; temelli yeni bir tart\u0131\u015fma g\u00fcndemi a\u00e7t\u0131. (FERC G\u00fcndem AD18-7) Bu yaz\u0131da at\u0131fta bulunulan bir \u00e7ok fikir de bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n bir neticesidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;E\u011filme, b\u00fck\u00fclmeden sonra orjinal form ve pozisyona d\u00f6nebilme g\u00fcc\u00fc&#8221; dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tan\u0131m\u0131 olarak kabul edilebilir. <a href=\"https:\/\/www.rff.org\/events\/all-events\/the-economics-of-electricity-system-resilience\/\">Sue Tierney&#8217;in sunumunda<\/a> dayan\u0131kl\u0131l\u0131k:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>aktiviteler b\u00fct\u00fcn\u00fc veya birle\u015fimi;<\/li><li>g\u00fcvenilirlikle ayn\u0131 olmayan,<\/li><li>\u00fcretim veya elektrik sisteminden daha fazla b\u00fcy\u00fckbir kapsam\u0131 olan<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>kavram olarak ele al\u0131n\u0131yor. E\u011fer dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 konu\u015fuyorsak<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Sistemde kesilmelerin olabilece\u011fi<\/li><li>bunlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar\u0131n yap\u0131labilece\u011fi<\/li><li>etkilerinin en aza indirilebilece\u011fi<\/li><li>hizmetleri tekrar h\u0131zla eski haline getirebilecek<\/li><li>ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lanlardan ders \u00e7\u0131kararak gelecek performanslar\u0131 iyile\u015ftiren<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>kavramsal bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.rff.org\/events\/all-events\/the-economics-of-electricity-system-resilience\/\">Devin Hartman&#8217;\u0131n<\/a> sunumund g\u00fcvenilirlik, kaynak yeterlili\u011fi ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekille \u015f\u00f6yle g\u00f6sterilmi\u015f:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1023\" height=\"692\" src=\"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/20200122_205458.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2225\" srcset=\"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/20200122_205458.jpg 1023w, https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/20200122_205458-300x203.jpg 300w, https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/20200122_205458-768x520.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1023px) 100vw, 1023px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Hartman&#8217;a g\u00f6re g\u00fcvenilirlik, asl\u0131nda kaynak yeterlili\u011fi ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kapsayan bir kavram. Fakat herkes ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gelece\u011fe Bakarken<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle elektrik \u015febekesinde son d\u00f6nemde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan esneklik ihtiyac\u0131 da asl\u0131nda &#8220;dayan\u0131kl\u0131l\u0131k&#8221; talebinin bir izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Daha fazla yenilenebilir kaynak gelmesi ile birlikte, daha esnek, daha do\u011frusu bir olay durumunda h\u0131zla sistemi eski haline getirebilecek &#8220;plastik&#8221; kaynaklara olan ihtiya\u00e7 artacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun en ilgin\u00e7 g\u00f6stergesi de &#8220;piller&#8221;dir. Pillerin gelecekteki elektrik \u015febekesinde oynayaca\u011f\u0131 kilit rol\u00fc, arz g\u00fcvenli\u011fine ba\u011flamak yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc pil sistemleri bir &#8220;kaynak&#8221;tan \u00e7ok sisteme esneklik ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k getiren \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Bence &#8220;plastik&#8221; bir sistem eleman\u0131d\u0131r. Bu sebeple pillerin \u015febekedeki \u00f6nemi giderek artacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Daha karbonsuz bir elektrik \u015febekesinde artan g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar gibi kaynaklar ile birlikte arz g\u00fcvenli\u011fi anlam\u0131n\u0131 bug\u00fcnkine oranla kaybedebilir. Bu kaynaklar\u0131n gelmesi asl\u0131nda bizim &#8220;do\u011fal olmayan&#8221; elektrik \u015febekemize, do\u011fay\u0131 tekrar geri getiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc elektrik sistemi do\u011fal ko\u015fullardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak(k\u00f6m\u00fcr, n\u00fckleer, do\u011falgaz) istenilen zamanda do\u011fal olmayan faaliyetleri (mesela gece ayd\u0131nl\u0131k, tv izleme, bilgisayar ile haberle\u015fme gibi etkinlikleri) yapmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi daha fazla do\u011fa olaylar\u0131na maruz bir elektrik \u015febekesi ve kayna\u011f\u0131 daha fazla do\u011fadan gelen bir sistemimiz olacak gibi duruyor. O zaman arz g\u00fcvenli\u011fi kavram\u0131n\u0131 ne kadar geni\u015fletirsek geni\u015fletelim, ne orman yang\u0131nlar\u0131ndan ne do\u011fa olaylar\u0131ndan, \u00e7ok so\u011fuk k\u0131\u015flar, \u00e7ok kurak y\u0131llardan ka\u00e7mak imkans\u0131z gibi duruyor. Aksine t\u00fcm do\u011fa olaylar\u0131ndan etkilenen de bir &#8220;yak\u0131t&#8221; girdisi olacak. Yani &#8220;m\u00fckemmel \u015febeke&#8221; daha da uzakta, bu sebeple daha &#8220;dayan\u0131kl\u0131 bir elektrik sistemi&#8221; art\u0131k sistemin yeni hedefidir. Ta ki bir sonraki yak\u0131t krizine kadar. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neden not ald\u0131m? E\u011fer elektrik \u015febekesinin gelece\u011finde daha fazla yenilenebilir ve kesikli kaynak olacak ise, &#8220;arz g\u00fcvenli\u011fi&#8221;(security of supply)&#8217;dan bahsetmek anlams\u0131z olabilir. Yani r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015fin &#8220;kaynak g\u00fcvenli\u011fi&#8221; yerine bu kaynaklar\u0131n \u015febekeye daha fazla girmesi ile birlikte elektrik sistemi ve \u015febekenin daha esnek ve tepki verip iyile\u015febilen bir sisteme d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. K\u0131saca Arz G\u00fcvenli\u011fi eski &hellip; <a href=\"https:\/\/barissanli.com\/eak\/2020\/01\/arz-guvenligi-yerini-dayanikliliga-birakirken\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Arz g\u00fcvenli\u011fi yerini &#8220;Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa&#8221; b\u0131rak\u0131rken<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[23,24,16,25],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2224"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2226,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224\/revisions\/2226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/barissanli.com\/eak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}