16 Ağustos 2016

16.8.2016- EAK

-Tamamen kişisel notlar  yanlışlar için barissanli2@gmail.com –

Petrol de yarını bekliyoruz, yarın fiyatlar düşerse trader’ların short posizyonlarını kapatmak için long gittiklerini anlamış olacağız(yarın 17:30 demek daha doğru olur),Bu da bir senaryoya göre fiyatların bugün olmasa da yarın kısaca düşeceği anlamına geliyor. OPEC ve Rusya’nın sadece görüşebiliriz demekle bile fiyatları etkilemesi o kadar da güçsüz olmadıklarını ama yapabileceklerinin sınırlı olduğunu gösteriyor. Her yüksek fiyat noktası ABD’deki shale üreticileri için uzun dönemli hedgeler için bir fırsat, hedge ettikçe de daha çok fiyattan bağımsız üretim yapıyorlar. Petrolün doğal fiyatı 50$ gibi gözüktüğü için bunun etrafındaki oynamalar ne kadar fundamental ne kadar trader hareketi tartışılır.

Bilgiler

Sonunda Ida Tarbell’in de filmi yapılacak. Tarbell kimdir? 1902-1904 arası McClure Dergisinde Standart Oil ile ilgili yazdığı yazılar, 1911’deki Standart Oil’in devlet tarafından bölünmesini getirmişti. 1902 yılında ait McClure Dergisi. Yazıların toplandığı History of Standart Oil kitabı.

Uber tartışmasında, ilginç bir konu, eğer şöforler fiyat yapısı ile ilgili anlaşırlarsa bu fiyat belirleme “price fixing” e girer deniyor. Uber de aslında bir fiyatlandırma yapısı sunuyor.

Düşen petrol fiyatlarına rağmen, elektrikli araç satışları ABD’de artmaya devam ediyor. İlk 7 ayda 2015’e göre %23 artış var. Temmuzdaki Pazar payı %0.88 oldu.

Hollanda petrol ve dizel hafif araç satışlarını 2025 gibi yasaklamayı planlıyor. Elektrik, hidrojen veya fosil olmayan yakıt kullanan araçlara izin verilecek. Norveçte 2025’te yasaklamayı planlıyor. Norveçte yeni satışların %24’ü elektrikli (haberde yanlış). Oysa Kalifornia, 2025’te tüm arabaların(car) %15’inin elektrikli olmasını planlıyor. Almanya ise 2030’da elektrik olmayan araç satışlarını yasaklamayı planlıyor.

Madencilik şirketi BHP Billiton 6.38 milyar $ zarar ilan etti.(yılbaşından hazirana kadar). Tarihinin en büyüğü. 2016 yılında üretim maliyeti petrol için %30, demir cevheri için %19, Queensland kömürü için %15 düştü.

Kanatları daha uzun olan rüzgar türbinlerinin üretim değişimi daha az oluyor.

Çinliler, yörüngeye ilk quantum deney için de kullanılacak uydu atıyorlar. Uydu ile 1200 km’ye kadar quantum haberleşme test edilmesi bekleniyor. Ne sağlar? Daha güvenli ve hızlı iletişim. Tüm dünya da bu işi yapmak için 20 uyduya ihtiyaç var. Kuantum kavramlar üzerine bu da güzel bir makale.

Irak’ın aldığı doğrudan yabancı yatırım miktarı 2015’teki 3.5 milyar dolarladan, 2016’da 4 milyar dolara gelmesi bekleniyor.

Çin, Kalifornia benzeri üreticilere satılan araçların belirli bir kısmının elektrikli olması zorunluluğunu getirmeyi planladığı bir taslağı paylaştı.

İstatistik

New York’ta taksi lisansları 2013’teki 1milyon $ seviyelerinden 2015’te 700-800bin $’lara geldi. 1000 kişiye New York’ta 13.5, Londra da 10.8, Stockholm’de 7.8, Paris’te 3.4, İstanbul’da 1.18 taksi düşüyor.

Atwood Advantage gemisi Tamar 8 kuyusunu delecek. 3567 m su derinliği ve toplam 12000m’ye kadar delebiliyor. Kasım da başlayacak işlemler 3-4 ay, kıyıdan 100 km açıkta sürecek. O noktada su derinliği 1670 m, toplam kuyu derinliği 5050m.  Kuyu 160 milyon $ kuyu delme, ve 105 milyon $ altyapı olmak üzere toplam 265 milyon $’a mal olacak.

Almanya’da 30 milyon benzin 14.5 milyon dizel araba var, Ocak 2016 itibari ile sadece 130bin hibrit ve 25000 elektrikli araç kaydı var.

Çin 2025’te yeni-enerji arabaların (elektrik, hidrojen vs) satış rakamının 3 milyona ulaşmasının bekliyor. Şu ana kadar 2009’dan beri 2.3 milyar dolar sübvansiyon verdi.

Türkiye’nin 2014 yılı enerji kaynaklı CO2 emisyonları 0.33 Gigaton, ardından sanayi prosesleri 0.05 ve toprak kullanımı (land use) 0.05.(PRIMAP)

2016’da metallerin kazandığı değerler ve sebepleri:

  • Çinko-Zinc %40 (Glencore dahil bazı üreticiler üretimi kıstı)
  • Kalay-Tin  %25 (Endonezya üretim ve ihracatına sınırlama getirdi)
  • Nikel %17 (Filipinler, uluslar arası standartlara uymayan madenleri kapattı. dünya arzının %2si)
  • Alüminyum %12 (diğer emtia ile birlikte yükseldi)
  • Kurşun-Lead %4.2 (elektrikli bisiklet için talep yavaşlarken, daha fazla geri dönüşüm araba pili kurşun arzını arttırdı)
  • Bakır %1.9 (arz artıyor- Goldman Sachs)

 

 

Uber’in değeri (Bruegel.org)

Makale

AB Hedef Elektrik Modelinin sürecini izlemek – Jean Michel Glachant 

Mapping the course of the EU “Power Targer Model” on its own terms

http://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/40987/RSCAS_2016_23.pdf?sequence=1

Bugün Glachant’ın yeni makalesine erişemediğimden aynı minvaldeki yukarıda erişime açık makalesini okuma fırsatı buldum.

Makalenin başında derdini anlatıyor zaten:”

  • 2004-2009 artası şekillendirilen mevcut AB elektrik hedef modeli daha önceden görünmeyen bir çok değişikliğe ihtiyaç duyuyor
  • AB’nin tüm bu güncellemeleri yapabileceğini bilmiyoruz

AB Hedef model neydi? Glachant’a göre 3 temel üzerinde duruyordu

  1. Merit-order’a dayalı Güç Borsalarında işlem gören gün öncesi piyasası
  2. İletim bölgelerinin bölgeselleştirilmesi (zoning) ve arasındaki ticaretin kolaylaştırılması
  3. Son olarak da gün içi ve dengeleme konusunda sınır ötesi işlemler

Tarihçe olarak, 1996-2014 dönemini çok güzel özetlemiş.

3.Enerji paketinden devam edersek, daha çok kurumsallaşma göze batıyor, ACER ve Entso-e. Aslında tam hedef piyasa modeli olgunlaştı denirken (20 yıllık deneme-yanılmalarla), 2008’den itibaren sisteme eklenen YEK (yenilenebilir enerji kaynakları) hedef modeli neredeyse kemiklerine kadar sarstı. “eritme potası ve salata kasesi” kısmını okuyun.

YEKler sisteme entegre olduktan sonra ise uzun dönemli üretim yeterliliği nasıl sağlanacak? Bu noktada kapasite piyasaları bir “eklenti/add on” şeklinde öne çıktı. Glachant daha fazla YEK entegresinin hedef piyasa modelinin gün öncesi ve sınır ötesi ticaretin kolaylaştırılmasını sarsacağını iddia ediyor.

Son kısımda ise bir Hedef Model’den “Hedef Model +” veya “Hedef Model 1.1”mi yoksa “Hedef Model 2.0”’a mı geçileceği sorgulanıyor. Bu da zonların değişmesi, düğüm fiyatlaması (nodal pricing), uzun dönemli piyasa tabanlı YEK yatırımlarının nasıl sağlanacağı, ve kısa dönemli gerçek esnekliğin nasıl sağlanacağı konularına değiniyor.

 

Tarih

Standart Oil kartelinin bölünmesiyle sonuçlanan, Ida Minerva Tarbell’in yazılarının ilki 1902- Kasım.. http://library.brown.edu/pdfs/1433779164777330.pdf

 

 

 

15 Ağustos 2016

EAK – 15 Ağustos 2016

-Kişisel notlar, barissanli2@gmail.com-

Bilgiler

OPEC ve Rusya’nın petrol üretimini sınırlama ihtimali fiyatları yükseltiyor. OPEC harici üretime  özellikle ABD’deki üreticilere ve onların borçlarına destek olur. Tam bir sarkaç durumu…Eylül sonrası toplantı sonrası fiyatlar bu seviyelerde kalabilecek mi?

İklim değişikliği sebebi ile daha fazla kuyu suyuna ihtiyaç duyuyorsanız, tarlanızı güneş yatırımına mı kiralarsınız, organik ürün mü yetiştirirsiniz, yoksa mevcut ürün üretiminizi mi değiştirirsiniz?

Arktik de Rusya’nın Pechora denizinde petrol üreten özel bir firmanın üretimi 43.980 vg’ü geçti.Saha Prirazlomnoye, 1989’da bulunmuş, Pechora denizinde kıyıdan 35 mil açıkta, üretilen petrol tankerlerle taşınıyor.

Venezuella’nın petrol üretimi 2.1 milyon v/g, yılsonunda 1.7 mvg’e düşer

Venezuella’nın 15 yıldır 125 milyar dolar Çin’den aldığı parayı geri ödemesi petrol ihracatındaki 800bin vglük kısımla sağlanıyor

Nature’daki bir makaleye göre, ortalama bir binek araçtaki ağırlıkça çelik oranı 1995’eki %68.1’den 2011’de %60’a düştü.

Bir süre önce altın çağ raporları konuşulan gazın geleceğinin sorularla dolu olduğunu belirten Chatham House raporuna göre, fosil yakıtlardaki düzenlemeler artabilir, eğer karbon konusunda doğru politikalar belirlenmezse petrol ve gaz şirketleri belirsizlikten dolayı yatırımdan imtina edebilir. Doğal gaz geleceği daha belirsiz, gaz piyasası sanki yenilenebilir, nükleer ve ucuz kömürden arta kalan piyasalarda genişleyebilecek.

Tesla’nın yeni videosu, powerwall,güneş ve araba… “Yerli üretim elektronlar”, “elektrik fiyatı ucuzken şarj etme”,”hava durumuna göre üretim/şebeke şarjı”

Çin firması Goldwind 2015’te dünyadaki en büyük rüzgar türbini üreticisi oldu.

2017’de ABD kömür talebi artabilir. Trump, 50000 MW kömür santralinin emekliye ayrılmasına sebep olan düzenlemeleri geri alacağını söylemişti. 2016’da ABD kömür üretimi 1978’den beri en düşük seviyesine düşmüştü.

Çin haber ajansının devam eden bir araştırmaya dayandırdığına göre iklim değişikliği sebebi ile 2085’te Istanbul, Roma, Paris, Madrid ve Budapeşte olimpiyat oyunları için uygun olmayan şehirler kapsamına girebilir.

İstatistik

 

En büyük ekonomilerin hidro hariç yenilenebilir enerji üretimlerinin tüm elektrik üretimindeki payı

 

Geçen sene temiz enerjiye 329 milyar $ yatırıldı. Bunun üçte biri Çin’deydi.

Dünyanın 20 büyük ekonomisinde güneş ve rüzgardan üretilen elektriğin oranı 70% arttı.

 

Tarih

2 Aralık 2001, Enron, ABD tarihinin en büyük iflası için başvurdu.

 

 

http://www.nytimes.com/2001/12/03/business/enron-s-collapse-the-overview-enron-corp-files-largest-us-claim-for-bankruptcy.html?pagewanted=all

12 Ağustos 2016

12.8.2016- EAK

-Tamamen kişisel notlar  www.barissanli.com-

Dün EAK’ı  12:00 gibi yazmayı bitirmiş ve 19:00 sonrası gelişmeler dikkate alınmamıştı. Dün Brent çok hızlı bir yükseliş yaptı.

Petrol fiyatları dün neden yükseldi? OPEC toplantısı öncesi Suudi Bakanın açıklaması , Eylül de Cezayir toplantısında üretim tarafı önlemleri (sınırlama) gündeme geldi.

Bu sefer neden daha pozitif bakılıyor? Çünkü İran ve diğer tüm ülkeler en yüksek üretim seviyelerine yakınlar, bu noktada bir hareket yapılabilir deniyor.

Finansal analistlerin bazıları “FED faiz arttırama” gibi sözler edince, emtialarda toparlanmada pozitif bir algı oluştu

Bilgiler

Termal kömür/buhar (thermal-steam coal)-  ısı ve elektrik üretimi için kullanılan kömür

Metallurgical/coking kömür- çelik üretimi için

Çin’in kömür üretimini azaltması, kömür fazlasını azalttı, aynı zamanda çelik üretimini de arttırması, kok kömürü talebini arttırdı. Demir cevheri fiyatları ile kok kömürü fiyatlarından pozitif korelasyon gözlemlenebilir

İspanyol Abengoa, (konstantre güneş teknoloji firması), 1.17 milyar euroluk borç yapılandırması aldı.Geçen kasımda 8.9 milyar euroluk borç yükü beyan etmişti.

ABD’nin en çok ham petrol ihrac ettiği, Curacao adası, Kayayiplerde ve neredeyse 100 yıldır rafineri faaliyeti varmış.

Marshall adalarına da çok fazla ihraç yapılmış, ama burada gemiden gemiye(Asyaya gidenlere) transfer olduğu zannediliyor.

Japonya 5. Reaktörünü de tekrar devreye aldı. Her reaktörü devreye alması, LNG talebini azaltıyor, fiyatları etkiliyor.

Zayıf petrol fiyatlarına rağmen Kanada petrollü kum üretimi artıyor.

Nuscale – Küçük modüler reaktör – 50 MW izni aldı. Aynı tesise 12 tane konabiliyor.

İstatistik

Çin’de tahmini Temmuz petrol talebi 10.11 mv/g

İzin alan küçük modüler nükleer (Small modular reactor ) enerji 50 MW

Ekonomik büyüme arttıkça daha fazla elektrik kullanılıyor.  Kişi başı gelire göre elektrik talep esnekliği (Gelir büyüme* esneklik= elektrik büyüme)…..Esneklikler:  Konut 0.78, Tarım 0.5, Ulaştırma 1.35, Sanayi 0.88, Hizmet 1.18, Toplam 0.88… Dolayısıyla enerji talep artışında, ekonomik büyümenin komposizyonu önemli

Rapor

A National Strategy For Energy Security The Innovation Revolution: http://secureenergy.org/wp-content/uploads/2016/05/SAFE-National-Strategy-for-Energy-Security-2016.pdf

 

 

 

Tarih

20 Şubat 1998 tarihli gazete haberi – Türkiye’nin ilk rüzgar enerji çiftliği – İlk rüzgar enerjisi ile mutlu olan aile

 

11 Ağustos 2016

11.8.2016- EAK

-Tamamen kişisel notlar  www.barissanli.com-

Petrol fiyatları bugün sabah niye düştü? Artan ABD stokları, rekor Suudi üretimi ve talep artışının yavaşlamaya devam etmesi, Çin enerji ithalatından yavaşlama

Sektörde OPEC toplantıları çok önemli olarak görülse de, nihai etkileri açısından çok anlamlı değildir. OPEC’de bakılacak ilk yer, Asyadaki Pazar kapma savaşı, ikinci olarak da ne kadar daha 50 $ ile idare edebilecekleri. Suudi Arabistan’daki Asyalı işçilerin durumunu takip etmek gerekir.

Bir diğer teori de, OPEC toplantısında karar alınma ihtimaline karşı, üreticilerin üretimlerini yüksek tutma eğilimi

Bilgiler

Pil teknolojisi yeteri kadar gelişirse 20.yüzyıl santrallerine gerek kalmayabilir. Telegraph özet olarak Arpa-E ve pil teknolojilerini incelemiş()

IEA Oil Market Report özeti talep artışında yavaşlama (2016 1.4 milyon varil/gün’den 2017’de 1.2 milyon varil/gün artışa düşecek). Arz da ise 215bin varillik bir düşüş var(yıldanyıla)() <- istatistiksel hata aralığında

FERC, Apple’a fazla elektriğini satma hakkı verdi. Apple’ın dünyadaki tesislerinin %93’ü yenilenebilir enerji kullanıyormuş. ABD’deki FERC’den alınan izin 480 MW güneş projelerini kapsıyor.

ABD’de 2015 aralık’ta ham petrol ihracat üzerindeki sınırlamalar kalkınca 450bin v/g’den 501bin v/g’lere çıkan bir grafik var.  En büyük ihracatçı PDVSA-Venezuella devlet şirketi. Şirket Curacao’daki rafineride, ağır Venezuela petrolünü hafif ABD petrolü ile karıştırarak üretim yapıyor gibi

Ortadoğudaki hava durumu da ısınıyor. Bu da elektrik üretimi için daha çok petrol tüketen ülkelerde talep artışı anlamına geliyor.

Venezuela üretimi son 13 senenin en düşük seviyesinde.

Küresel maden firmaları yenilenebiliri keşfediyor. Bir çoğu düşen bakır, kömür fiyatlarından müzdarip oldu, fakat madencilik faaliyeti için gereken enerjiyi km’lerce kamyonlarla petrol taşımak yerine güneş paneli ve rüzgar türbininden elde ediyorlar.

İstatistik

Pil üreticilerinin sihirli rakamı: 100$/kWh

İngiliz Hinkley Nükleer santralinin üreteceği elektriği MWh’, 92.50(bugün 97 ve enflasyon düzeltmesi vaR) pound 35 yıl için

Rosneft 2016 2. Çeyrek üretimi 4.11 milyon varil/gün

Rapor

Tarih

Türkiye Enerji Kurumu fikri 1950’lerden beri vardı ama bu haber aslında kanunlaşamamış Türkiye Enerji Kurumu ile ilgili. Daha sonra 1970’de Türkiye Elektrik Kurumu olarak kuruldu.

 

 

 

 

 

 

 

 

10 Ağustos 2016

10.8.2016- EAK

-kişisel notlar-

Petrol Fiyatları

Ham petrol kendi başına tüketilmediğinden, ham petrolden elde edilen ürünlerin talebinin değişimi çok önemli.  #OOTT ekibi hem stoklara hem de yüzen depo olarak gemilere dikkat kesiliyor. Petrolde stok seviyeleri son yıllardaki en yüksek seviyelerde olduğundan stok arz-talep değişimlerini perdeliyor. Bu sebeple son dönem ürün stoklarının durumu temel izleme göstergesi oldu. Short(sat)-long(al) pozisyonlarda ise shortlarda artış devam ediyor.

Bilgiler

Hindistan yeni bir Yeşil Enerji Borsası kurmayı düşünüyor. Sebebi de bir çok güneş üreticisinin dağıtım şirketlerinden paralarını alamaması. 10 aydır parasını alamayanlar var

Çinde ilk 6 ayda 20GW, ikinci 6 ayda da 5-10 GW ek kapasite bekleniyor. 1 Temmuzdan sonra devreye giren projelere %2-11 tarife kesintisi yapılacak. Gansu^daki güneş gücünün %39’u, Sincan’dakinin yarısı şebekeye bile bağlı olmayabilir. Seneye tahmin 19.8 GW devreye girmesi bekleniyor. 2020 hedefi 125 GW, (daha önce 150 GW)

İngiltere kıyılarında 10 milyon varil petrol taşıyan gemiler park etmiş durumda.

Peki Tankerler neden önemli? Reuters İran’ın 30 milyon varil gemilerde depoladığı ham petrol olduğunu iddia ediyor, İsrailli bir firma da bu rakamın 46 milyon varile kadar çıktığını raporunda söylemiş. Eğer doğru ise, aslında İran’ın üretimi artmıyor, stoklarından ham petrol satışı yapıyor demektir. Bu da stoklar bitince fiyatlar artar demek oluyor.

Nijerya da Usan derin deniz terminalindeki üretim problemi ilginç, söylentiler doğru ise militanlar kıyının 100km ötesindeki üretim noktalarında da sabotaj yapıyorlar.

İstatistik

Çin’deki kurulu güneş kapasitesi 63 GW civarı

Yeni Panama kanalı genişlemesi, 5 milyar $’a mal oldu, bu sene için çoğunluğu Yeni Panamax tipi 170 rezervasyonu var. Asya’ya yolculuğu 11 gün kısaltıyor

ABD körfezinden yola çıkan Shell’e ait Maran Gas Apollonia, 25 Temmuz da 289 metre boyu ile kanaldan geçen ilk LNG gemisi oldu

Genişletme ile eni 33 metrede 54 metreye çıktı.”New Panamax”

ABD Körfez- Asya gemi süresi 20 gün, Suveyş kanalından 31 gün, Afrika ümit burnundan 34 gün

Petrol ve ürün stokları:

  • ABD: benzin son 5 senenin %5, distilat (dizel vs) %36 üzerinde
  • AB: ARA’da benzin %17, distilat %2
  • Almanya, dizel son 7 senenin en üst seviyesinde

9 Ağustos 2016 – Çarşamba 902 milyon kWh Türkiye rekoru, pik talep 43895 MW

Tarih

Ham petrol depolayan gemilerin kıyılarda fiyat yükselişini beklemesi, en dramatik şekilde Daily Mail gazetesinin haberindeki resimde görülüyordu. “Sharks off the British Coast”, “Köpekbalıkları Britanya Sahillerinde” haberinde köpekbalıkları fiyatların yükselmesini bekleyen spekülatörlerdi.

 

 

 

2009 yılından DAily Mail haberi

 

23 Ağustos 1982

 

 

 

9 Ağustos 2016

9.8.2016- EAK

-kişisel notlar-

Bilgiler

OPEC üyesi altı ülke ve Rusya, Doha öncesi üretim rakamlarını abartmakla itham ediliyor (KSA, Irak, İran, Kuveyt, UAE, Venezuela)

Japonların denizaltında maden işletme fikirleri…. 1970lerden beri Japonlar arama çalışmaları yapıyorlarmış. Ton başına çıkarma 70 $’a mal olabiliyormuş.

ABD’de Güneş PV’de meslek tanımları 30’un üzerinde ve her birinin ayrı sertifikalandırması var. (Appendix 1’e bak)

Baz yükün sonu mu? Daha önce Kalifornia ördek eğrisi, Güney Avusturya da gerçekleşiyor… Ama Avustralya da depolama sistemleri ile dünyanın en büyük sanal güç santralini oluşturma yolunda ilerliyor.

Tesla hayat kurtardı- Otopilot’un geleceği karışık : Akciğer embolisi geçiren bir hastayı hastane yakınına kadar götürdü. Yazıda Tesla’nın adım adım nasıl otopilot programını yürüttüğü var.

DAEŞ sonrası ne olacak? (Önce minimum güvenlik)  … İnşa projelerinden önce minimum güvenlik ve kaynakların doğru aktarılmasını sağlamak

 

İstatistik

 
   

Enerji ve Tabii Kaynaklar Görünümü

Raporlar

World Nuclear Industry Status Report 2016 , http://www.worldnuclearreport.org/IMG/pdf/20160713MSC-WNISR2016V2-HR.pdf

 

En iyi enerji think tankları listesi

 

Tarih

Urfa T-1 Tünelinin açılışı ardından Yavuz Donat’ın köşe yazısı

 

8 Ağustos 2016

8.8.2016- Dış Yayınlardan önemli bilgiler

Shale Gaz

-İngiltere’de Shale gaz üretiminde karşı halkı teşvik etmek için “Shale Wealth Fund” isimli bir fon tartışmaya açıldı. Arazisinde Shale Gaz olanlara 10000 pound’a kadar para verilecek. Bu para, üretim vergisinden sağlanacak. Parayı almak için gaz üretiminin başlaması şart koşuldu. (Guardian)

İstatistik

Barclays analisti Brian Johnson’a göre binek araçlar:

  • Günde ortalama 56 dakika kullanılıyor (zamanın %4’ü)
  • En pik saatlerde bile tüm araçların %11’i kullanımda oluyor.

 

The Gartner Hype Cycle- Gartner Abartı Döngüsü

Beklentiler, innovasyonla tavan yapar, bir süre zirvede kalır, sonra yanılgı çukuruna düşer, sonra aydınlanma eğrisi üzerinden, üretim platosuna ulaşır