Ali Oktay’ın 2018 Petrol Analizi

Ali Oktay, Houston’da petrol paylaşımları ile petrolü yakından takip ediyor. Blog’u var: oilpriceoutlook.blogspot.com . Kendisi ricamızı kırmadı ve güzel bir 2018 petrol analizi gönderdi.

2018 PETROL ANALİZİ

2018 Petrol dünyası için çok enteresan bir yıl olmaya aday. Talep bakımından en büyük belirleyici market Amerika’ydı uzun yıllar boyunca. Son yıllarda bu konuda onun koltuğunu Çin aldı. Herkes Çin’in talebini ve Amerika’nın rezervlerindeki değişikliklerini çok yakından takip ediyor.

Bu yıl ile alakalı en büyük soru işareti: OPEC+Rusya anlaştıkları oranda üretime devam ederse ve aynı zamanda Amerika ve Kanada’dan beklenen oranlarda üretimde artış gerçekleşirse, talepteki artış dengeyi sağlamak için yeterli olmayabilir. Amerika’nın enerjiyle alakalı tutumu gayet değişti Trump ile birlikte. Trump Amerika’daki petrol üretimini arttırmak üzerine çabalıyor ve Amerika’nın Kanada’dan petrol ithalatı gün geçtikçe artıyor.

Diğer tarafta, OPEC ülkelerinden ithalat düşüşte. Şu anda bir eyalet dışında tüm izinleri hazır olan Keystone XL boru hattı da tamamlanırsa, Kanada’dan Amerika’daki çoğu rafinerinin bulunduğu Meksika Körfezi’ne çok daha fazla petrol ulaşması bekleniyor. Stratejik olarak petrolde Amerika değişim sürecinde; daha çok içe ve Kanada’ya bağlı bir enerji portfolyosu oluşturma çabası var. Amerika tarihinde üretim rekoru 1970’de kırılmıştı ve yıllık ortalama olarak günde 9,6 milyon varil üretmişti. 2018’de Amerika’nın ortalama günde 10 milyon varil petrol üretmesi bekleniyor.

Bu petrol fiyatlandırması için büyük tehlike ve aynı zamanda yeni kabinenin stratejik rezervden yaptığı satışlar da aynı şekilde sorun teşkil etmekte. Yeni kabinenin tutumu üretim arttığı üzere stratejik rezervlerde azaltmaya gidebileceklerini savunuyor. 2017’nin başında Enerji bakanlığı önümüzdeki 3 yılda stratejik rezervlerden 75 milyon varil petrolün satılacağını açıklamıştı ve bu satışlarla birlikte piyasaya ek miktarda petrol giriyor. Amerika’nın üretim artışının çoğu shaleden geliyor ve 60 dolar civarı WTI petrol firmalarının iştahını kabartmaya yeterli ama yeniden bir 30 dolarlara doğru geri dönüş yaşarsak son 3 yılda oldukça borç yükü bindirilmiş bu sektör için gayet zor olacaktır. Son olarak, Amerika’da üretim artışının çoğunun geldiği Permian’da son yıllarda yapılan araştırmalar petrolün eskisi kadar hafif olmadığını gösteriyor. WTI, BRENT ile birlikte en hafif petroller grubunda. Eğer bu trend devam ederse, WTI’ın fiyatlandırması olumsuz etkilenebilir.

Şimdi biraz OPEC ülkelerinden bahsedelim.

Suudi Arabistan’ın çabaları BRENT’i 70 doların eşiğine getirdi. Suudiler’in planı tuttu. Dünya’da en yakından takip edilen rezervler Amerikan rezervleri. Haftalık değişiklikler fiyattaki hareketlerde çok etkili. Bir yıldan bu yana Suudiler Amerika’ya ihracatlarında baya azaltmaya gitti ve bu sene Amerikan rezervlerinin 100 milyon varilden fazla düşüş yaşamasında başrol oynadı.

Ufukta Aramco’nun %5’inin halka arzı var ve Suudiler’in istediği değeri masada görmesi için petrolün bu fiyatlara erişmesi gerekiyordu. Şu ana kadar başarılı oldular. Ama, bu süreçte ihracatını azaltarak bir pazar kaybı yaşamakta ve IPO yapıldıktan sonra ne kadar bu tutumu sürdürecekler? Unutmayalım ki, onların bu uzlaşmacı tavrının arkasında ulaşacakları bir mükafat var ve onu elde ettikten sonra nasıl bir yol çizecekleri büyük bir soru işareti.

İran’ın üretimi de çok belirleyici olacak. Politik olaylara fazla girmeden, ambargo kalktıktan sonra ülkede büyük anlaşmalara imza atan TOTAL son aylardaki Amerika-İran tansiyonun yükselmesinden sonra olayları daha yakın takip edip olası yeni yaptırımlardan mümkün olduğunca az hasarla kurtulmak için Washington’da bir ofis açtı.

Venezuela, bir başka ana faktör 2018 petrol dünyası için. Ülkenin üretimindeki büyük düşüş 2017’de petrol fiyatları için can simidi gibi yetişti. Venezuela Aralık’ta sadece günde 1,8 milyon varil üretti. 2015’te Venezuela 3 milyon varile yakın üretime sahipti.

Son olarak Rusya. İlginç bir son iki yıl geride kaldı Rusya-OPEC ilişkisinde. Tarihte ilk defa bu kadar koordine çalıştı Suudi Arabistan ve Rusya. Rusya ekonomisi fazlasıyla petrol ve doğalgaz ihracatına bağımlı. 2015 ve 2016’daki düşük fiyatlar Rus ekonomisini derinden yaralamıştı. Ülkenin yabancı döviz rezervlerinde erime sürmekteydi ki, bu iş birliği büyük bir geri dönüş oldu onlar için. Rusya, Çin pazarındaki hakimiyetini sağladı 2017’de. 2010’dan bu yana Çin’e petrol ihracatını beşe katladı. İki ülke arasındaki siyasi yakınlaşma bu ticaretin büyümesinde başrol oynadı. İki ülkenin üzerinde çalıştıkları boru hatları kapasitelerini genişletmek üzerine projeler bu ticaretin azalmayacağına işaret.

Üretici ülkelerden bahsettikten sonra Çin’le bitirelim. Çin son yıllarda petrol talep zincirinin lokomotifi oldu. Fakat, Çin ile alakalı soru işareti yaratan bir nokta var. Çin’in rezervleri ile alakalı çok güvenilir bir bilgiye sahip değiliz. Çin Devleti bunu bir bakıma güç olarak kullanmakta. Kimsenin Çin’in stratejik rezervleri ile ilgili kesin bir bilgisi yok ya da Çin’in bu konuda verdiği bilgiye tam olarak güveni yok. Çin, son yıllardaki düşük fiyatları fırsat bilerek stratejik rezervlerini hızlı bir şekilde doldurdu. Tüketimdeki artış gayet önemli. Fakat, daha yüksek fiyatlar dahilinde Çin’in stratejik rezerv için alımları azaltması petrol fiyatlandırmasında bir el freni görevi görecektir.

Son olarak, 2018’in petrol fiyatındaki beklentilerimi paylaşayım. Kendi bloğumda geçen yaz yaptığım tahminde, yıl sonu BRENT için 56-61 dolar bandında öngörüde bulunmuştum ki o sırada BRENT 50 dolar civarındaydı. Çoğu kişi o anda benim fazla iyimser olduğumdan bahsetmişti ki BRENT benim beklentilerimin de üzerinde 65 dolarda bitirdi yılı.

Bu yıl içerisinde yukarı doğru giden bu trendin ayaklarının o kadar uzun olacağını sanmıyorum. Petrol dünyasında değişen bir durum Amerikan shale üreticilerinin fiyat değişikliklerine çok hızlı yanıt verebilmesi. Eğer WTI 70 dolar bareminde dolaşırsa, uzun zamandır uykuda olan offshore sektörü de dönüş yaparsa aşağı doğru hızlı bir dönüş yaşayabiliriz. Bu yüzden, sanki 60 dolar fiyat olarak OPEC tarafından fazlasıyla dile getirildi. Çünkü, onlar da fiyatlandırmayı belirli bir kontrol altında tutup yeni üretimi kısıtlama politikası izlemekte. Ayrıca, Amerikan yönetiminin ekonomiyi pompalamaya çalıştığı bu dönemde çok yüksek petrol fiyatlarından yana olmadıklarını düşünüyorum. Son olarak Alaska ve offshoreda petrol arama ve üretim için çıkarttıkları izinler pazara daha fazla petrol sürme çabalarını gösteriyor. Aramco IPO’sundan sonra Suudiler’in tutumu da önemli olacak ki, ben eskisi gibi tüm yükü sırtlarına alacaklarını düşünmüyorum OPEC nezdinde. Benim öngörüm yukarı doğru hareketin sonrasında Amerika’da üretimin zirve yapacağı tahmin edilen yazdan sonra bir düşüş yaşayıp 2018’i geçen yıl bitirdiğimiz 60 doların (WTI) altında bitireceğimiz. Bu arada, politik sebeplerden dolayı Venezuela ya da İran’daki herhangi bir olası üretim kaybı bu durumu tamamen değiştirecektir. Okuduğunuz için çok teşekkürler.

Ali Oktay

https://twitter.com/Aliokta1985

https://www.linkedin.com/in/aoktay/

 

5 Ocak 2018

Petrol fiyatları daha da artar çünkü stoklar sıkışlaştı, Venezüella, İran gibi konular var; Petrol fiyatları artmaz çünkü stoklar tekrar artacak, şeyl gelecek. İki ayrı görüş. 1 Ocak sabah 06:00’da Almanya’da elektriğin %100’ü yenilenebilirden. İngiltere 2025’te kömürden çıkıyor, AFV(alternatif yakıt araçlar) 2019’da dizel satışlarını yakalayabilir. Endonezya 2018’de 264 LNG kargosu hedefliyor. Kutup vortexleri daha görülmeye devam eder. Uzakdoğu piyasasında Suudilerin boşluğunu Irak ve Rusya dolduruyor. İtalya’dan Berkay Alpagut 12 Aralık 2017’de İtalya gaz operatörünü acil duruma geçiren olay dizinini yazdı

12 Aralık 2017’de ne oldu? Berkay Alpagut

Berkay İtalya’da doğalgaz sektöründe çalışıyor. Yazdıkları tamamen kendi görüşleri/fikirleridir, hiçbir kurumu bağlamaz. Ama sanırım 12 Aralık’ta İtalya’yı acil durum sürecini ondan öğrenmek en doğrusu:

12 Aralık 2017, Avrupa enerji piyasaları için oldukça enteresan geçti. İlk önce Baumgarten’de kapasite artırımı çalışmaları sırasında gerçeklesen patlama ve ardından İskoçya’daki boru hattı çatlağı Avrupa gaz piyasalarında ciddi etkiler yarattı. Baumgarten’deki patlamadan en çok etkilenen şüphesiz ki İtalyan gaz piyasası oldu. Patlamanın ardından Baumgarten’deki bütün boru hattı operasyonlarının durulması, İtalya’nın ana ithalat hattı olan ve çoğunlukla Rus gazını taşıyan TAG Boru Hattının (1-11 Aralık tarihleri bakarsak İtalyan günlük gaz sistemine giren gazin yüzde 35’ini sağlayan hat) günlük akımın 109 mmk(mmk=milyon m3)’ten 24 mmk’e düşmesine sebep oldu. Buna ek olarak Almanya’daki TENP Boru Hattında devam eden bakim çalışmaları sebebiyle, İtalya’ya İsviçre üzerinden gelen hattın da sadece yarı kapasitesini kullanılabilmesi de eklenince Kuzey Deniz’i ve Hollanda gazinin sistem için yeterli olmayacağı biliniyordu.

PSV(İtalyan Doğalgaz Hub’ı) de gün içi fiyatlar en yüksek 80€/mwh’e kadar çıkması ve sistemde 69 mmk’lik eksik(short) olması Ekonomik Kalkınma Bakanlığını olağanüstü hal kararı almasına sebep oldu. Bu karar İtalya’daki doğalgaz depolama tesislerindeki kullanım(withdrawl) üst sinirinin(6-20 Aralik tarihleri arası günlük 1000 GWs) kalkması, sistem operatörü Snam’ın tedarikçilerin(shipper) Cezayir ve Libya’dan gelen hatlarda kapasite kontratlarından fazla gaz getirmesine herhangi bir ceza vermemesinin onunu açtı. Sistem operatörü Snam’ın dengeleme borsasından yaptığı alımla beraber ertesi gun (13 Aralık) sistem 22 mmk’luk fazla(long) verdi. Ayrica gece yarisi TAG Boru Hattının tekrar operasyona alınmasıyla beraber sistem ve gaz piyasası normal seviyelerine dondu. Kişisel fikrim şudur ki bu olağanüstü gün bizlere doğalgaz depolama kapasitelerinin ve güzergah çeşitliğinin ne kadar kıymetli olduğunu hatırlattı. Ayrıca pazar ekonomisinin bu tür sıkıntılı süreçlerin üstesinden gelebildiğini göstermiş oldu.

Özetler

Almanya 1 Ocak sabah 6:00’da tüm elektriğini yenilenebilirden üretti. Tüm sene %36.1 ortalama. 2016’ya göre %3.8 artış. Emisyon cephesi hala tartışmalı

Petrol fiyatları neden tekrar ayı tarafına dönebilir? Destek seviyelerinde tutunamayabilir, ekonomik büyüme var ama Çin büyümesi yavaşlayacak. Fiyatların yükselme sebeplerinden stokların düşüşü durabilir. Şeylde de yatırımlar geri geliyor.

Perşembe günü ABD yönetimi ABD (OCS)dış kıta sahanlığında Arktik, Atlantik ve Pasifikte en çok alanda arama izni için taslağı paylaştı. İçişileri bakanlığı OCS’nin %90’ında 47 açık arttırma yapacak.

Emtia fiyatları küresel krizden bu yana en yüksek imalat aktivitesi ile uçuşa geçti. 3 yılın en üst seviyesinde. Energy Aspects’e göre ise “petrol piyasası gittikçe sıkılaşıyor ve hızlıca sıkılaşıyor [heryerde güçlü talep görüyoruz]”. GS’ye göre küresel ekonomi 2018’de %4 büyür.

Suudi Arabistan OPEC anlaşmasını ayakta tutmak için uzak doğuya petrol sevkiyatını düşürdükçe boşluğu Irak ve Rusya doldurmuş. Irak’ın Çin’e ihracatı 1 mv/g’ü buldu. Üretimi 4.39 mv/g. Nasıl oldu? Düşük fiyatla, Basrah light’ı Dubai’ye göre 25cent/v düşük satmış. Bir de tatlı petrol.

İngiltere’de alternatif yakıtlı araçlar (AFV)’ler Mayıs 2019 gibi dizel araç satışlarını geçebilir.

Endonezya 2018’de herbiri yaklaşık 150,000 m3 LNG içeren 264 kargo satmayı planlıyor (SKKMigas). 144’ü Bontang, 120si Tangguh LNG terminallerinden. 2017’de 80-150,000 m3lük 287 kargo gönderdiler.

Almanya’da dizel araç kayıtları 2016’daki %45.9’dan 2017’de %38.8’e düştü.

ABD’de bu haftaki soğuk 3 sene önce doğu kesimi etkileyen mekanizma ile aynı: Polar vortex. Kutuptaki buzullar eridikçe, Arktik okyanusu ısınıyor, ısındıça üstünde dönen kutup vortex’i aşağı kayıyor. Yani daha çok görürüz analizi.

Dong(Danish oil and natural gas) enerji ismini Orsted’e çevirmişti, 19.yy da yaşamış Danimarkalı bilim adamı Hans Christian Orsted’in akrabaları dava açacaklar. Şirket Danimarka’nın değer açısından 4.büyük şirketi. Akrabalar Orsted’in ticari işlerden uzak ve bağımsız olduğunu söyledi.

Grafikler

Almanya’nın tüm elektriğini yenilenebilir’den ürettiği an 1 Ocak 2018 06:00 (Clean Energy Wire)

4 Ocak 2018

Bugün Meltdown ve Spectre çip donanımlarındaki açık ile şifrelerin çalınabilmesinin mümkün olduğu haberi çok konuşuldu. LNG piyasasında arz fazlası var mı? Kendi testini kendin yap karar ver. Nijerya’da elektrik kesintisi olmuş ama Reuters’e göre kimse farketmemiş. Perovskite çalışmaları artıyor. Energiewende dijitalleşme barometresi yayınlanacak. İspanya’da da gaz talebi arttı kuraklıktan. 25 Aralık 2017’de DESFA haberine bir katkı geldi. Palladium niye yükseldi, dizelden benzinli arabalara geçişten(büyük etken), çünkü katalitik konvertör için palladium talebinden.

Berkay Alpagut : “25 Aralıkta ki DESFA özelleştirmesiyle ilgili olan haberi açıklamak istedim. Snam’ın da dahil olduğu konsorsiyum su şekilde; Snam,Enagas(İspanya),Fluxys(Belçika),Gasunie(Hollanda). İhaledeki karsı taraf ise Reganosa (İspanya) isimli bir LNG gazlaştırma operatörü. Bugün çıkan haberlere göre, Reganosa Romen sistem operatörü Transgaz ile bir konsorsiyuma girebilir. Transgaz daha önce Fransız GRT ile konsorsiyum yapmıştı fakat son listeye kalamamışlardı.”

Özetler

Argus LNG piyasasında arz fazlası var yok tartışması yerine bir test önermiş: 1.eğer fazla LNG olursa bunun kuzeydoğu Avrupa’ya boşaltılması (terminal çıkışı-sendout artışı) gerekir, 2)kömürden gaza geçişi destekleyecek fiyat, 3) Henry hub’a göre bir Avrupa premium’u

2 Ocak 20:20’de Nijerya’da gaz boru hattındaki yangın sonucu, elektrik santrallerine gaz arzı durunca şebeke çökmüş. Ama kimse farketmemiş. Zaten bazı bölgelerde haftalardır süren kesinti varmış.

(Nature Makale) Perovskite güneş hücrelerindeki verimlilik tamam gibi ama dayanıklılık problem, bu makalede değişik elektrik yüklerin ve çevre koşullarının(ışık, sıcaklık, atmosfer) dayanıklılığa etkisine bakılmış. Su ve oksijenden korunması gerekiyormuş ayrıca.

Alman Munich RE’ye göre doğal felaketler sigortacılara 2017’de 135 milyar $’a mal oldu. Almanya Kuzey-güney elektrik koridorunun önemli kısmı yeraltı, çiftçiler karşı toprak ısınır diye. E&Y’, Energiewende Djitalleşme barometresi yayınlayacak.

ABD’de soğuk bastırınca, New England’da elektrik üretiminin %30’u fuel oil’den. Doğu yakasının petrol ithalatı %60 artarak 171,000 varil oldu.

($) İspanya’daki gaz talebi de 2016’daki %2 artışı geçerek geçen sene %9 arttı. Kuraklık…

Kuzey Kore’ye kaçak petrol satışı. STS nedir? Gemiden gemiye transfer(shiptoship=) 200 deniz mili uzakta AIS yani otomatik kimlik sistemleri kapatılıyor, denizde sakinse gemiden gemiye petrol aktarılıyor. Adı geçen Lighthouse Winmore kargosunun sahibi Trafigura’ymış.

Palladium fiyatlarındaki artış Cüneyt Kazokoğlu’na göre insanların dizelden benzinli arabalara geçişinden kaynaklanıyor. Palladium katalitik konvertorlerde kullanılıyor.

($)Çinko tek günde (dün) 22$ artarak 3352$ oldu, FT’ye göre emtia partisine çinko da katıldı. LME’ye çinko stokları 10 yılın dibinde. Geçen sene %28 değer kazanmıştı

Meltdown ve Spectre adlı iki açık hemen hemen herkesi etkiliyor. Meltdown 1995’ten beri tüm Intel çipleri, Spectre ise ARM ve AMD, yani cep telefonları vs. Gerçek zamanda şifre çalınabiliyor.

ABD’de kurumsal vergi oranları düşünce, başlık atmışlar dağıtım şirketi müşterilerinin faturaları düşecek diye, Montana PUC(EPDKsı) başkan yardımcısı da ikinci paragrafta daha çok yatırım gerekiyor demiş. Yani parayı şirketler mi alacak, yoksa yansıtacaklar mı? %80-%20 yaparlar

Çin’de LNG fiyatları 24 Aralıktaki 9750 yuan’dan 5700 yuan’a düştü. (www.yeslng.com). Yüksek fiyatlar büyük tüketicilerin gaz tüketimini düşürdü.

Saudi Aramco’nun halka arzı öncesi Suudi yetkililer Aramco’yu Tadawul(Suudi Borsasındai) diğer şirketlerle aynı statüye getirecek (ve ortak olduğu) bir kanundan söz ediliyor. Aramco (Arabian American Oil Co), 1988’de Saudi Aramco oldu, 30 yıl sonra statü değişiyor.

(Oxford Energy) 12 Aralık sabah 9’da Baumgarten’daki yangın sonucu Italya gaz fiyatları 8$/mmbtu’dan 27 $/mmbtu’lara çıktı. İtalya acil durum ilan etti. Ertesi gün fiyat düştü. İtalya’daki acil durumlarla karşı karşıya kalmasındaki faktörlerden biri piyasa konsantrasyonu. HHI önemli

Blackstone başkan yardımcısı Byron Wien’in 30 yıldır yayınladığı yeni yıldaki sürprizlerde, WTI 80$, ABD daha hızlı büyür, Çin daha yavaş ama dünyayı yavaşlatmaz. ABD’de enflasyon ve faiz artar.

Grafikler

TTF’de %40 verimli kömürden %55 verimli gaz geçişi için fiyat ve TTF fiyatı (Argus)

Varlık sınıflarının oynaklık ve getiri oranları (Bloomberg,Jefferies via @tracyalloway)

 

3 Ocak 2018

Petrol fiyatları yukarı çıkmaya devam ediyor, bu yükselişin Mayıs’ta başlaması daha normal ama fiyatlamalarda İran var. İran’da olaylar petrol işçilerinin grevine dönüşür mü? Herkes Avrupa’ya gaz ihracat rekoru kırıyor Norveç, Rusya, demek ki talep canlanıyor diyelim. Elektrikli arabalar daha çok kiralanıyor, çünkü teknoloji hızlı değişiyor. ABD’deki soğuklar elektrik sistemini tehdit ediyor. New York yangın departmanı NFPA 855 isimli bir depolama sistemleri için yangın güvenlik standardı tasarlıyor. Çin ve Rusya’nın artan petrol ticareti Avrupa’ya Rus petrol miktarını azaltır. Eleanor fırtınası İngiltere ve Fransa’da elektrik kesintilerine sebep oldu.

Özetler

($)Fiyatlar koruma fonlarının petrolün yüksek seyredeceği yönündeki yatırımları ile yükseliyor. İçinde ne var: İran, jeopolitik belirsizlikler,şu anda fonlar 1 milyar varil kağıt pozisyona sahip. Tatilde koruma fonları alıma devam.

İngiltere’de Eleanor fırtınası 100,000 kişiye elektrik tekrar verildi. 130 km/h’i bulan hızlara ulaşan rüzgar, Fransa da da 200,000 evin elektriğini kesti.

($) İrandaki protestolarda FT’ye göre demir yumruk yerine protestoculara finansal vaatlerle sakinleştirme yolu, bu da petrol üretimi arttırma ile mümkün. Petrol sektöründeki son büyük ödül[İran demek istiyor herhalde], düşük maliyet ile büyük üretim.

New York ve Ulusal Yangın birliği, depolama için(lityum) güvenlik standartları belirleyecek. Taslak NFPA 855. New York itfaiyesi çalışmaya başlamış. Bizdeki iç tesisat yönetmeliğinin çoğu pek çok batılı ülkede ulusal yangın düzenlemesinde. Taslak burada ama paralı sanki.

Norveç’in de Avrupa’ya doğalgaz ihracatı rekor kırdı, %7 arttı. Norveç’in ithalat yolları gaz sistem operatör Gassco. 2016’da 108 bcm, şimdi 116 bcm olmuş. %40 Almanya %30 İngiltere.

ABD’de vergi düşüşlerinden güneş panelleri taktıran ticari işletmeler de faydalanmış olacak. Kurumsal vergiler düşünce, ROI, yatırımın geri dönüşü %2 artmış, projenin değeri de %19. Diğer düzenleme ile varlık değerinin %50sini ilk senede amortize edebilecek.

Siemens, meşhur kayıtzinciri şirketi LO3 Energy’ye yatırım yapacak. Zaten Brooklyn Microgrid’de birlikte çalıştılar.

2018’de siber bir saldırı ile ABD şebekesinde çok büyük bir çöküş ihtimali yok. Çünkü 1)şebeke daha dayanıklı,2)mikroşebekeler,3)dragonfly çok hasara sebep olmadı, bazı şeyleri doğru yapıyor olabilirler. Sistem dağıtık oldukça toplu elektrik kesintisi ihtimali düşük

ABD’de soğuktan dolayı elektrik santralleri zorlanıyor, devreden çıkanlar, daha fazla fueloil kullananlar, ama elektrik fiyatları %3.7 düştü PJM’de. PJM bölgesinde elektrik pik talebi de 136000MW, 2015 Şubat’a göre %1.8 yukarıda.

ABD’li sürücüler elektrikli araçların %80’i ve şarjlı hibrid arabaları %55’ini kiralıyor. Tesla da konuyla ilgili istatistik yok, çünkü doğrudan satıyor. İki sebebi var, biri teknoloji hızlı yenileniyor, yani 10-15 senede arabanın değeri çöp olabilir, kiralamak en mantıklısı, diğeri de imkan

Hindistan’da güneşte yerli katkı ve çatı güneşteki engeller. Devlet dağıtım şirketlerinin ayak diremesi ve yerli katkıya ödeme kısmı.

İran’daki olayların petrol piyasasına en büyük etkisi grevler ile olabilir. İran’ın açılımını ve petrol üretimini arttırır diyor.

Çin’in Rusya’dan daha fazla petrol olması, Rusya’nın Baltık limanı Primorsk’tan yaptığı ham petrol ihracatını azaltır(FGE demiş). Rusya’nın Çin’e ihracatı 2018’de 200,000 v/g daha artar. Doğu Avrupa üzerinden boru hattı ile petrolü de azaltır. Ural blend’i güçleniyor.

2 Ocak 2018

Petrol 2014 Ocaktan beri en yüksek açılış ile başladı. Rus petrol ve gaz üretimi 2017’yi yükselişle kapattı. İngiliz Oxford Energy’nin uzmanının Gazprom dergisi ve bir haber sitesine açıklamaları iki farklı açıklama. Almanya’da yenilenebilir tartışması 2018’de önemli olacak. Yarın Mifid II devreye giriyor. VW eGolf üretimini %100 arttıracak. Biyoplastikler, petrokimya için petrol talebini düşürebilir. ABD’de 2010 yılı Dodd-Frank düzenlemeleri geri mi alınıyor. 2017’de en büyük 20 Avrupalı elektrik şirketi 2012’ye göre %35 daha az kazandılar.

Özetler

Bu hafta Çarşamba API petrol arzı raporu, Perşembe EIA haftalık stok rakamları, Cuma Baker Hughes var. IEA’ e göre 2017’de talep 1.5 mv/g arttı. 2018’de 1.3 mv/g artacak.

Petrol 2014’ten beri en güçlü açılış ile başladı, Ocak 2014’ten beri ilk defa 60$ üstünde açıldı. İran olaylarının da etkisi var.

Almanya daha hükümet kuramadı ama, Yenilenebilir Enerji kanununda reforma gidecek, sinyalleri varmış. Geri kalan kömür santralleri ne olacak, elektrik fiyatlarındaki artışlar ve şebeke bedelleri tartışma konularından. Tennet’de kodlu emirlere 1 milyar € harcamış

OPEC ile üretim kesintisi anlaşmasına rağmen Rusya 2017’de ortalama 10.98 mv/g petrol üretimi yaptı.Geçen seneye göre %0.1 arttı.1999’da 6.1 mv/gmüş. Ekim 2016 (OPEC anlaşmasından 1 ay önce) 11.23 mv/g’ü gördü.

Bana anlaması zor geldi. BP, ABD’de %35’ten %21’e düşen kurumlar vergisi sebebi ile, 2017 4.çeyrekte 1.5 milyar $ değerini düşürecek. Nakit akışında pozitif ama 2017 4.çeyrekteki değerlemelerini aşağı çekecek.

Rus gaz üretimi de %7.9 artarak 690.5 milyar m3 (bcm) oldu.2011 rekorunun %2.9 üzerinde.

VW Mart 2018’den itibaren eGolf üretimini günde 35 araçtan 70’e çıkaracak. Ayda 2100 araç. Samsung’un Macaristan’daki pil fabrikası da Avrupa’da kritik. Yeni pil hücreleri 37 Ah mi devam edecek yoksa 50 Ah mi olacak.2020’te menzil %40 artacak denmiş grafikte.

Sübvansiyon sonrası güneş yatırımları için: güneş sektörü daha verimli ve daha güçlü risk yönetim prensiplerine geçmek durumunda. Hava enerji belirsizliğinin en büyük parçası. Uzun dönemli hava ve piller ile de kısa dönemli kesinlik. Veya WTR(Weather transfer risk) alacaklar.

Oxford Energy’den Thierry Bros’un iki ayrı garip açıklaması. 1.Gazprom dergisine AB ile Rusya dost olmayabilir ama Rusya en ucuz gazı sağlıyor. 2.haber sitesine : Gazprom’un Avrupa’ya 2017’de ihracat artışı düzenleyicinin hatası [regulatory failure], sınır gelebilir demiş.

Çin’in Kazakistan’daki Khorgos’u bir taşıma terminaline dönüştürmesi. Çin’den Avrupa’ya gemi ile 45-50 günde mal gönderilirken, Orta Asya’dan trenle yarı zamanda.

Mifid II düzenlemesi 3 Ocak’ta devreye girecek. 70000 sayfa. AB’deki 70 trilyon€ enerji türev piyasasının 40 trilyon €su petrol. Şirketler de biz spekülatif değil yatırımlarımıza sigorta olarak kağıt tutuyoruz diyorlar.

Biyoplastikler önümüzdeki 5 yılda %50 artacak. İşin içinde Basf, Cargill, Cola var. IEA’a göre 2040’a kadar petrol talep ARTIŞININ YARISI petrokimyadan. Biyoplastikler bunu yavaşlatabilir.

ABD de 2010’da gelen Dodd-Frank kanunu ile petrol ve maden şirketleri yabancı ülkelere ne kadar para ödediklerini (vergi vs) SEC’e bildirmek zorundaydı, şimdi o zorunluluğu kaldıracak bir değişiklik ABD senato alt kanadında.

İngiliz Gupta ailesinin GFG birliği Glencore’da Güney Avustralya’daki Tahmoor yer altı kok kömürü maden işletmelerini aldı. Bu kömürü yine Güney Avustralyadaki çelik işlerini besleyerek. Glencore 2016’da Tahmoor’u kapatacaktı.

Grafikler

Petrokimya’daki yüksek değerli %70 plastiğe dönüşüyor.

2018’e girerken uzmanlar ne diyor

2017 bitip, 2018’e girerken, bir grup uzmana 2017 yılında ne çalıştıklarını, 2018’de nelere dikkat edeceklerini ve gençlere tavsiyelerini sordum. Tavsiyelerden önemli notlar aşağıda, tüm döküman PDF olarak burada:

http://www.barissanli.com/calismalar/2017/20172018.pdf

(Alfabetik sıra ile)

Gürcan Gülen : “Çok okumak gerek ama yetmez. Çok değişik kaynaklardan okumak lazım … İlk el tecrübenin yerini hiç birşey tutmaz.”

Mehmet Öğütçü : “entegre bakış açısını hiç kaybetmeyin, Kendimizi sadece Türkiye değil önce bölgesel, sonra küresel ölçek ve kalitede donatın ki uluslararası mobiliteniz olsun”

Serkan Şahin : “Asla birileri sirf ismi cok duyulan bir kurumda diye her soylediginin salt dogru oldugunu kabul etmesinler. Bu benim yazilarim icin de gecerli. Veriler ile temel prensipler birbirini tutuyor mu hep incelesinler ve irdelesinler.”

Sohbet Karbuz : “Çok kaliteli bir çalışma için harcanan zaman raporun uzunluğuyla ters orantılıdır. İyi bir rapor şiir gibi olmalıdır. İçinden tek bir kelime bile çıkarmakta zorlanmalısınız. İyi bir çalışma iki gözle yazılmalıdır…”

29 Aralık 2017

Çin Chongqing petrol ve gaz borsası, Shangai’n ardından Çin’deki önemli gaz hub’u olacak. LNG gemilerinin yaşı, yolculukları, ömrü yazısında her türlü veri var. Petrol ABD’de keşfedilince, Vanity Fair 1861’de bir karikatür ile kutlama yapan balinaları resmetmiş, ama balinaların avlanması hızlanmış. ABD doğu yakasına polar vortex ile derin bir soğuk geliyor. Hem Hindistan ve Türkiye’deki rafineri hem de LG pil üretim kısmına yatırım yapmışlar. Bu sene volkanik yanardağlarda İzlanda, Endonezya’ya dikkat. Dallas FED enerji anketi daha yüksek fiyat beklentileri ve hızlanan petrol aktivitesi gösteriyor

Özetler

LNG gemilerinin önemli bir kısmı 2005-2009’da imal edilmiş, 2010’da beri platoda. 40bin m3 üzeri 465 LNG gemisi var. Gemilerin ömrü 40 yıl. 2018’de 40 yaşına gelmiş 9 gemi olacak. Ortalama LNG yolculukları 4000 mil, git gel ABD’den 26 gün.

Arktik’de 200 milyar $’a varan petrol ve gaz projeleri var.

(Makale)Petrol bulununca(ABD’de) Vanity Fair bir karikatür yayınlamış:, “Petrol keşfi onuruna Balinalarca verilen büyük balo”. Ama balina avları daha da arttı. Teknolojik gelişme çevre problemlerine deva olmayabilir. Yeşil teknolojik yamalar, çevresel kötü gidişatı durduramayabilir

ABD’de sondaj aktiviteleri yavaşlasa da, bir sürü DUC, kazılmış ama tamamlanmamış kuyu var. Permian kara tipi sodaj kulelerinin 2018’de %40ına(360 adet) sahip olacak. Permian 1973’deki 790 milyon varil üretimi geçerek 2107’de 815 milyon varil(/yıl) üretimi gördü.

Dallas FED enerji anketine göre 4.çeyrekte petrol ve gaz çalışmaları hızlandı. 2018 sonu fiyat tahmini ağırlıklı 56-60$ WTI. Henry Hub gaz 2.80-3.19 $/mmbtu. Petrol fiyatları(WTI) 61$’ı aşınca sondajlar hızlanır (special questions) da. Uzun dönemli fiyat tahmini 60-69$.

Bu sene takip edeceğimiz 3 volkanik yanardağ Kirishima Japonya, Merapi Endonezya, Örafajökull İzlanda

ABD başkanı tweetinde, ABD doğu kesimini vuracak polar vortex soğuna atıfta bulunarak bu küresel ısınma başka ülkelere değil de biraz ABD’ye gözükse trilyonlarca dolar soğuktan korunma masrafından korunuruz dedi. Çok sağlam soğuk geliyor ABD’ye, kurtarmaz

11 milyar $’lık Fidelity Management, pil üreticisi LG Chem’e yatırım yapmış ama aynı zamanda Tüpraş ve Hindistandaki Reliance’a(rafineri-akaryakıt) da yatırım yapmış. “Gelişen ülke olduklarından petrol talebi daha uzun süre artacak”

ABD ortalama benzin fiyatı 3$’a varınca negatif ekonomik etki oluşuyor. Ortalama fiyat dün 2.4$’dı. Geçen seneye göre %15 yukarıda. Ortalama ABD’li yılda 21687 km yapıyor.

Çin’deki Chongqing, 2018 ilk yarıda boru hattı ve LNG ticaret sistemi devreye alıyor. Shangai ve Japon-Kore fiyatlarına rakip olabilir. Chongqing Petrol ve Gaz borsası. Sichuan’ın büyük gaz basenlerine yakın ve 30 milyon nüfus var.

Grafikler

2017 önemli olaylar ve petrol fiyatları (Bloomberg)

Petrol sahası hizmet şirketlerinin çeyreklik gelirleri (Rystad)

 

28 Aralık 2017

Özetler

(Makale) ABD Kapasite piyasalarını yeniden tasarlamak. ABD’de gelişen bilgisayar gücü, izleme ile kısa dönemde optimizasyonu yapsalarda uzun dönemli kısmını çok iyi tasarlamadıklarından bazı yan etkilere sebep oluyor. Yani kurulacak olmasından çok kurmalı mı kısmı önemli

(Rapor) FERC’in Talep katılımı ve akıllı sayaç değerlendirme raporu. Organize toptan satış piyasasında talep katılımı oranı 2015’te %6.6’dan 2015’te %5.7’ye düştü. Gelişmiş sayaç penetrasyonu da %43.5.

ABD enerji düzenleme kurumu FERC, KAmerika Elektrik güvenliği kurumuna(NERC) sibergüvenlik raporlamasını daha düşük olaylara da genişletmesini istedi. Eskiden sadece bir güvenlik sürecinde problem varsa raporlama oluyordu. “Teşebbüsleri”de raporlayacak.

IHS Markit’in 10 ilginç retweet seçmesi(ABD): Rüzgar türbin teknisyeni en hızlı büyüyen iş, ABD’li gaziler rüzgar sektöründe %50 daha çok istihdam ediliyor, 2014’e kadar hidroelektrik diğer yenilenebilirin üstündeydi, hidrolik çatlatma olmazsa petrol ve gazın %80i üretilemiyor.

Sene başından beri Bakır ve Alüminyüm %30-35 arttı. Talepten de iyimserler. Bakır 10 gündür arka arkaya yükseliyor. Çin’de güneş açınca, baharda göreceğiz.

Suudi Arabistan zenginlerine yönelik Krallığın yolsuzluk operasyonu Bitcoin’i arttırmış olabilir. Zenginler körfezdeki ülkelerdeki yatırımlardan çıkarak parayı batıya taşıyor.

Wyoming’den California’ya 3000 MW rüzgar enerjisini 1200 km taşımak için HVDC hatları 3 milyar $’a mal olabilir. TransWest Express hattıymış adı. Bu kısma da “macro grid” denmiş.

ABD stok verilerini bekleyenler için Traders Community çok iyi, Miyagi gibi hazırlıyor.

New York elektrik piyasasına NYISO toptan satış piyasasında karbon fiyatını dahil etmek istiyor. Burada en ilginç konulardan biri döküman sonundaki “leakage” yani eyalete gelen elektriğin karbon fiyatı kısım.

Grafikler

ABD ham petrol üretim tahmini (Criterion)

 

27 Aralık 2017

Tesla pilinin sistem işletmesi anlamında Avustralya’daki başarıları sistem işletme kurallarını değiştirir. Filipinlerde Tempin tayfunu dolayısıyla kerosen ve LPG fiyatları donduruldu. Elektrikli arabaları şarj edecek yer yok ise aydınlatma direkleri var. Hindistan LPG ithalatında dünya liderliğine gidiyor. Hindistan’ın ama diğer yakıtlardaki talep artışı beklentinin altında. ABD’nin gaz talebi 5 günde %31 arttı. Şili’deki Valhalla(güneş+pompaj hidro) projesinin detayları…

Özetler

Günün haberi Avustralya’da Tesla pilinin iki elektrik kesintisini engellemiş olması. Büyük bir santral birden devreden çıkınca 0.14 saniyede devreye girmiş ve aynı santralde iki hafta önce başka bir sorunda 4 saniyede yardıma gelmiş.

AB Adalet Mahkemesi, 20 Aralıkta Uber’i dijital hizmet değil ulaştırma sektörü olarak sınıflandırmış ve uygun ruhsat almasını istedi. Ama bir çok yerde bu ruhsat gerekliliği istenmeye başlanabilir.

Tellurian’ın ABD’deki Driftwood LNG terminali, FERC’ün ÇED kararını 12 Ekim 2018’e ertelemesi ile 10 Ocak 2019’dan önce lisans alamayacak. 2023 başına kaldı proje.

Filipinleri vuran Tempin kasırgası sonrası hükümet kerosen ve LPG fiyatlarını dondurdu.

ABD Enerji Bakanlığı geçen hafta güneş tahmini konusunda 8 projeye 12 milyon $ verdi.

Chevron hisseleri Exxon’un hisselerini bu yılda geçti. 10 yılda da %40 fazla değer kazanmıştı.

Şili’deki Valhalla projesinde 600MW güneş, 300 MW pompaj hidro ile deniz suyunu yukarı basıp elektrik üretecek, güneş paneli de 65 km içerde. %77 sistem verimi.

Çin ulaştırma sistemi vizyonu: “sıfır mesafe”, “sıfır emisyon”, “sıfır ölüm”, “sıfır stok”. Çinliler yurtdışında da 15 milyar $lık 20 demiryolu projesi yürütüyor.

Gazprom Sibirya’nın gücü boru hattının ⅔’ünü bitirdi. 2 seneye Çin’e gaz vermeye başlayabilir. Gazprom’un 30 yıl CNPC ile yıllık 38 milyar m3 gaz anlaşması var. Boru hattı 3000 km toplam

Hindistan’daki kömür ve linyit(öyle yazılmış) santralli 2014’ten beri ilk defa %65 kapasite faktörü gördü. Santraller 2008’de %78.5 kapasite faktörü görmüştü. Elektriğinin %60’ı kömürden, Kasımda 25GW kömür santrali çalışamaz durumdaydı. 193 GW kömür kurulu güç var.

(FT$)İngiltere’de elektrikli arabalar gelirse, şarj için 5 alternatif : 1.aydınlatma direkleri ki Alman Ubitricity bu konuda Londra’da çalışmış, 2. Endüksiyon ile şarj, yani dokunmadan. 3. Pil değişimi, 4. Akaryakıt istasyonları,5’te iş yeri.

Çin’deki hava kalitesi küresel demir çelik sektörünü de etkiliyor. Havanın daha iyi olması için ülkenin özellikle kuzey doğusundaki çelik üreticilerinin üretimlerinin kesilmesi, Çinli üreticilerin daha yüksek demir cevheri kullanmak zorunda kalması fiyatları mevsimlik arttırıyor.

New York Mellon bankası (BNY Mellon), Kazakistan’ın 22.6 milyar $ varlığını dondurdu. Sebep Moldovyalı işadamının tahkim davasından 500 milyon $ kazanması ve Kazakların ödemeyi reddetmesi.

Bu ay Hindistan(2.4 milyon ton) LPG ithalatında Çin’i(2.3 milyon ton) geçecek. 2015’te Hindistan’ın ithalatı 1 milyon tondu.

ABD’nin gaz talebi geçen Cuma’dan bu Salı’ya %31 artarak ~3.5 milyar m3/gün’e çıktı. Günöncesi gaz fiyatı Boston’un da olduğu New England’da 35$/mmbtu’ya çıktı

Hindistan ekonomisi %6.7 büyürken, benzin talebi %9.8 artacak. Araç sayısı artışı %9. Dizel de %5.8 artacak gibi. Geçen sene %1.8di. Ama yakıt talep artışını %5.8’den %4.5’e düşürdü hükümet.

Grafikler

ABD’de günlük doğalgaz talebi (Bloomberg)

 

26 Aralık 2017

İki makale var, ikisi de ilginç. Biri elektrikte toptan değil perakendenin geleceği ve bunun daha otomasyon odaklı olacağı, 5 yılda yayınlanan 90 makale incelemişler. Diğeri de esnek talepli büyük cihazlar ucuz elektrik için yarışırsa oyun teorisi tabanlı denge oluşumu. Libya’da son dakika gelen patlama haberleri petrolü sıçrattı. Piyasa derinliği olmadığından olabilir. İngiltere’de şeylde şimdilik umutlar yüksek değil.Endonezyalı Adaro Energy kömürde yatırımlarını arttırıyor. Kömürden uzaklaşmayı bölgesel görüyor, Asya tam gaz devam gibi.

Özetler

(Makale) Eğer elektrikte perakende piyasa geleceğini merak ediyorsanız, son 5 yılda 90 makaleyi incelemiş bu değerlendirmeye göre, perakende daha otomosyon, makine öğrenim, nesnelerin interneti üzerine kurulu olacak.

(Makale) Bu makale yazarlarından biri önemli bir adam. Goran Strbac. Sistemde bir çok elektrik fiyatına tepki verecek büyük tüketim cihazı var ise, en düşük elektrik fiyatı olan dönemde elektrik tüketmek için yarışırlarsa denge nasıl oluşur.

Libya’da WahaOil’in işlettiği, Es Sider terminaline petrol taşıyan boru hattında patlama sonrası WTI 60$’a dayandı. 260,000 v/g’de 60-70,000 v/g’e üretim düşmüş. Brent’de %1.6 arttı.

Asya’da Çin LNG ithalatının 2 nolu ismi, fiyatların temel iticisi. CNPC arz sorununu aşmak için boru hattı çalışmalarında. Japonya’da arabalar daha az yakıt kullandığı için rafineri çıkış kapasiteleri düşürüldü. Singapurlu Keppel Brezilya rüşvet davasını çözmek için 422m$ verdi.

İngiltere Enerji Araştırma Merkezi, UKERC, başkanı Jim Watson ülkedeki şeyl konusunda 2018’de bir ilerleme olacağı ama arz çeşitliliğindeki yeri konusunun 2018’de de çözülmeyeceğini söyledi. Hükümeti 2015’te “hızlı geçiş” düzenlemesi ile başvuruları hızlandırmıştı.

Singapur, Yeni Zelanda ve Nordic piyasasını kıyaslarsak,Singapur elektrik piyasası emekleme aşamasında. Elektriğinin %92.5’i doğalgazdan, tüketimi 50 TWh kapasite 13GW gibi.

Çin’in en büyük bakır üreticisi Jiangxi Bakır, ülkenin güneydoğusunda 1.02 milyon ton üretim kapasitesini hava kirliliği emirleri sebebi ile kapattı.İkinci üretici Tongling’de %30’a kadar kapasiteyi durdurdu.

Unearthed’in 2017’nin en sevdikleri çevresel haberlerinda Afrika’da kuraklık sebebi ile çocuk gelinlerin artması, Moğolistanda tüm gün süren trafik sıkışıklığı.

Çin Kasım’da Kuzey Kore’ye hiçbir petrol ürünü ihraç etmedi. Kasımda Kuzey Kore’den demir cevheri, kömür, kurşun da ithal etmedi. Çin’in mısır ihracatı düşse de devam etti. Kuzey Kore’ye ihracatta LPG %58 artarak 99 ton oldu. Ethanol de %82 arttı.

Dünyanın en büyük kömür ihracatçılarından Endonezyalı Adaro Energy’nin CEOsu Garibaldi Thohir Asya’dan dolayı kömürde gelecek görüyor. Çin ithalatı kısınca, Forbes en zenginlerde 32nci sıradan 23.cıraya çıktı. Gelecek 20 yılda 20 GW daha elektrik üretim işine girecek.

2011’de 73 mil olan medyan(ortadaki) elektrikli araba menzili 114 mile çıkmış. 64 km artmış.

Grafikler

Asya’daki major kömür madencileri (FT)