25 Mart 2021

Süveyş kanalındaki tek hat hala tıkalı, petrol de bir aşağı bir yukarı gidiyor. Kurtarıcı ekipler, Süveyş’te kurtarmanın haftalar sürebileceğini söylediler. 400m Ever Given isimli gemi Tayvanlı Evergreen Marine tarafından işletiliyor. Pazar sular yükselince de kurtulabilir diyenler de var gemi hafifletilip yüzdürülmeli diyen de var. 206 gemi geçiş bekliyor, rakam 24 saatte iki misline çıktı. Afrika’dan geçiş 10 gün fazlaya mal oluyor.

  • Her ay Süveyş kanalından geçen gemi sayısı 1550, günde 50den fazla
  • Konteynır gemileri %25, tankerler %15 geri kalanı da kuru yük gemileri
  • 2020’de 18597 gemi geçti
  • Dünyadaki konteynır trafiğinin %25’i Süveyş’ten geçiyor.

ABD, Suudi Arabistanı geçerek Hindistan’ın ikinci büyük petrol tedarikçisi oldu. Hindistan dünyanın 3.büyük petrol ithalatçısı. Dizel fiyatları yıl başından beri %7 arttı ve vergiler tüm fiyatın %60’ını oluşturuyor. Hindistan petrol bakanı, Suudileri petrol kesintilerini sonlandırmaya çağırmıştı. Suudilerde “ucuzken depoladıklarınızı” kullanın dedi. Hindistan’da ABD’den petrol alımına geçti.

ABD’deki en güçlü petrol lobisi Amerikan Petrol Enstitüsü (API), Obama döneminde reddedilmesine destek olduğu, tüm piyasa ve ekonomiyi kapsayacak karbon vergisine destek çıkıyor. API CEO’su Sommers’a göre Biden yönetimi ile zor başlayan birkaç hafta sonrasında ilişkiler ısındı.

FT, Temiz enerji 2.0 (Clean Tech 2.0)’da 2000-2011 dönemindeki “bir teknoloji ile büyük sıçrayış” anlayışının hakim olduğu Clean Tech 1.0 dönemini de incelemiş. Yatırımcılar bu dönemde 25 milyar $ kaybetmişti. Güneşteki ilerlemede de Silikon Vadisinin hiç bir etkisi olmamıştı. Hemen hemen tüm Silikon Vadisi destekli şirketler batmıştı, bir kısmını da Çinliler almıştı. Fakat şimdi gerçekleşebilecek teknolojilere daha yakınlar, tekniğe ve uzun döneme odaklanıyorlar.

Chart showing that venture capital firms have turned to climate tech start-ups

ABD’deki büyük gaz şirketlerinden 22 milyon abonesi olan Southern California Gas 2045’e net sıfır emisyon sözü verdi. Yenilenebilir gaz, hidrojen ve karbon yakalama yapacak. Fakat net yol haritası yok.

Dallas FED anketine göre, ABD petrol ve gaz sektör aktivitesi tekrar canlandı.

Line chart of Dallas Federal Reserve Business Activity Index showing The US oil and gas sector is back in business

Texas krizi sonrası yenilenebilir enerji yatırımcıları tekrar Texas planlarını revize ediyorlar. Çünkü vergi teşviğinden yararlanan türevler çok kötü patladı. Bu araçlarda, rüzgar enerjisi için (elektriğini baştan satıyor) her saat bir üretim tahmini ile o saat başına 20$/MWh finansman sağlıyor. Fakat Texas’taki elektrik üretiminin yarısı devre dışı kalınca, rüzgarlar üretemedikleri enerjileri açık piyasadan 9000$/MWh’e aldılar. JPMorgan’ın finanse ettiği bir projenin yıllık getirisi 15 milyon $’ken 6 günlük borcu 79 milyon $ olmuş. 9000MW’lık 46 rüzgar projesi ciddi kayba uğradı.

İngiltere’de işçi partisi 3 tane gigafabrika için 1.5 milyar £ yatırım yapılmasını gerektiğini, İngiltere’nin diğer ülkelerin önemli miktarda gerisinde kaldığını söyledi. Faraday Enstitüsüne göre yeni gigafabrikalar kurulmazsa 100,000 istihdam kaybedilmiş olacak.

Moğolistan’daki Oyu Tolgoi yeraltı madeni, genişleme sonrası dünyanın en büyük bakır madeni olacak ve yıllık 500,000 ton üretecek. Rio Tinto genişlemeden sorumlu olmasına rağmen Toronto’da TRQ’nun %51 hissesine sahip, TRQ’da madende %66 hisseye sahip, kalanı Moğolistan hükümeti. İlk üretim Ekim 2022’de ve Rio’nun mazaret üreterek üretimi ertelediği iddia ediliyor.

24 Mart 2021

Süveyş kanalında 220,000 tonluk Ever Given adlı konteynır gemisinin karaya oturması, (ayrıca Avrupa’da güçlü veriler) petrolde tekrar yukarı yönlü hareket oluşturdu. 193 km uzunluğundaki kanalde her gün 50 gemi geçiyor. Dünyadaki deniz ticaretinde %10’luk bir etkiye sahip geçiş. Kanal Rusya’dan Asya’ya petrol ticareti için önemli.

Animation showing how a grounded container ship blocks Suez Canal
Bar chart of Net tonnage by ship type, Feb 2020 (m) showing Roughly half the tonnage that passes through the Suez Canal is on container ships

Dünyada nükleerden elektrik üretimi 1996’daki %17.5’den 2019’da %10’a düşmüş. Bu küçük nükleer tasarımlardan NuScale SMR’ın tasarımı 957 milyon $ tuttu, ABD devleti 314 milyon $ verdi. Regülasyon onayı için daha 500-700 milyon $ harcanması gerekiyor.

Küresel bankalar 750 milyar $’lık fosil yakıtlara dayalı finansman yapıyorlar. Bu bankaların pek çoğu da Paris iklim sözleri verdiler. BNP Paribas en yüksek artış yapan banka. Fosil yakıt şirketlerine %41 artarak 41 milyar$’lık fonlama yaptı. Fransız banka kendini yeşil finansmanda lider olarak görüyor. Yeşil finansmana 121 milyar $ sağlamış

JPMorgan Chase remains the world’s largest banker of fossil fuels. Chart showing cumulative fossil fuel loans 2016-20 ($bn). JPMorgan Chase leads with $317bn. In total, the world’s 60 largest banks have provided $3.8tn to fossil fuel companies since 2016

Surgutneftegaz, Rusya’nın 4.büyük petrol üreticisi ve ülkedeki ham petrolün %10’unu üretiyor. 50 milyar $ nakiti var ama yatırımcılar onu 20.5 milyar $ ile değerliyor. CEO’su Sovyet rejiminden ve 1984’ten beri şirketi yönetiyor. Şirket hisselerinin sahipleri konusunda FT spekülasyon yapmış.

Makale – Küçük Modüler ve İleri Nükleer Reaktörler – Gerçeklik analizi

FERC’in Elektrik sektöründeki kaynak yeterliliği teknik konferansının notları

23 Mart 2021

Petrol bugün de dünyanın değişik yerlerinde kısıtlama önlemleri ile tekrar düştü. Son haftalarda %15 düşen petrol fiyatlarına rağmen bankalar petrol “süper dalgasında” ısrarcı. JPMorgan analistine göre bu düzeltme memnuniyetle karşılanmasa da, uzun dönemli ralliyi destekleyecek. Barclays analistine göre, Suudiler bu sene tek taraflı kesintilerini geri çeviremeyebilirler.

Almanya 18 Nisan’a kadar Covid19 kısıntılarını uzattı. Avrupanın en büyük kara taşıt piyasasındaki talep artışı bir süre daha gerçekleşmeyecek gibi.

Brezilya’nın en büyük iki kenti Sao Paulo ve Rio’da gelecek haftanın tamamında kapanma olacak. Mart’ın ilk 16 gününde benzin satışları %12.2 düşmüştü. LPG satışlarında da 13 kg tüp satışları %7.3 arttı.

22 Mart 2021

Bu hafta:

  • 23 Mart Salı 23:30 – API haftalık ham petrol stokları
  • 24 Mart Çarşamba:
    • Dallas FED Enerji anketi (Önemli: anket petrolde fiyat göstergesi olabiliyor)
    • 17:30 EIA ham petrol ve petrol ürünleri istatistikleri
  • 25 Mart Perşembe
    • 17:30 ABD Doğalgaz stokları
  • 26 Mart Cuma
    • 20:00 ABD Baker Hughes petrol-gaz sondaj kule sayıları
    • 23:30 CFTC petrol ve doğalgazda spekülatif pozisyonlar

Geçtiğimiz haftanın enerji haberlerinin analizi Enerji Sohbetleri haftalık değerlendirmesinde.

Son gelişmeler

Saudi Aramco, Pazar günü 2020 karlarında %44 düşüş olmasına rağmen hala 75 milyar $ temettü dağıtacağını duyurdu. Aramco 69 milyar $ ile Suudi kimyasal şirketi Sabic’de de ana hissedar olmuştu. Şirket sermaye yatırımlarını 32.8 milyar $’dan 27 milyar $’a düşürdü. Planlanan 40-45 milyar$’dı. Şirket hala üretimi 13 mv/g’e çıkarmayı planlıyor.

Hindistan Petrol ve gaz bakanlığına göre, Hindistanın petrol talebi 2030 yılında iki misline çıkarak 4.3 mv/g’den 8.7 mv/g’e çıkacak.

Japonya’da cumartesi olan 7.2 büyüklüğündeki deprem sonrası nükleer tesislerde herhangi bir sorun rapor edilmedi

Bazı ekonomistlerin ve çevrecilerin sürüklediği “Büyümemecilik”(degrowthism) daha maliyetli olabilir. Pew Araştırmaya göre, küresel orta gelir grubu 2020’de 54 milyon azaldı, ve küresel fakirlik 131 milyon arttı. 2020’de emisyonlar önemli ölçüde düştü ama bunun maliyeti 1500$/ton CO2’ye denk oldu. 19.yy ortalarında John Stuart Mill’de “zengin ülkelerin ekonomik büyümenin sonuna geldiğini” söylemişti.

Kore yıl sonuna kadar hidrojen dolum istasyon sayısını 2ye katlayarak 180’e çıkarmayı hedefliyor. SK Group ise 2023’te gri, 2025’te mavi hidrojende dünyanın en büyük tesisini kuracağını açıkladı. Toplamda Koreli şirketler 2030’a kadar 38 milyar $ yatırım yapacaklar

ABD’deki petrol şirketleri hem yatırımları kıstıkları hem de petrol fiyatları yüksek olduğu için serbest nakit akışlarında çok daha iyi bir durumdalar. “Yavaşça büyü, serbest nakit akışı oluştur ve yatırımcılara ver”. Yeni dönemde şirketlerin izleyeceği yol gibi gözüküyor.

ABD ve Çin arasındaki ayrışmada, ABD’nin temiz enerji tedarik zincirinde belirli ürünleri ABD’de üretip geri kalanındaki tedarik zincirine dokunmamasının faydalı olabileceğini belirten bir Foreign Affairs yazısında, “selective onshoring” (seçici yerlileştirme) önerilmiş.

Dünya önümüzdeki 10 yılda çok ciddi bir bakır sorunu yaşayabilir. Eğer söylenen politikalar gerçekleştirilecek ise 2030’a kadar 100 milyar $ bakır sektöründe yatırım yapılmalı ki yıllık 4.7 milyon ton arz eksiği kapatılabilsin. Eğer yeni madenler açılmaz ise bu eksik 10 milyon ton’a da çıkabilir. 8500 $/ton üstünde fiyatları arz-talep eksiği destekliyor.

Aramco gelecek 50 yılda, Çin’in enerji güvenliğinin en önemli önceliği olduğunu belirtti. Bu senenin ilk iki ayında Çin’in en büyük tedarikçisiydi, %2.1 artış ile Çin’e 1.86 mv/g petrol ihraç etti. Aramco CEOsu Nasser, Çin’in enerji dönüşüm hedeflerine yardımda da Aramco’nun iyi bir konumu olduğunu söyledi. Çin’deki araştırma kurumlarına göre Çin’in talebi 2025’te 14.6 mv/g’den en yüksek seviyesini görecek

Total, Kongo Cumhuriyetinde 40,000 hektar alanı ağaçlandıracak. Bu 2019’daki 100 milyon $’lık karbon yakalama planının bir parçası, Total CEOsu Pouyanne’e göre maliyeti 10$/ton. Her hektar yılda 6 ton CO2 yakaalıyor var sayılırsa, Avrupa’nın tüm emisyonlarını tutmak için 500 milyon hektar -yüzey alanının yarısı- gerekecek. En popüler karbon ofsetleme projeleri ise FT’ye göre şöyle

Lex: Sund4Mon, Reforestation as a carbon sink


Almanya’daki Thyssenkrupp’un Duisburg çelik fabrikası, Avrupa’nın en büyük entegre çelik tesisi. 11 milyon ton çelik üretimine karşı 20 milyon ton CO2 emisyonu var ve Almanya emisyonlarının %2.5’unun sebebi. 1 ton çelik 1.83 ton CO2, 1 ton çimento da 0.4-0.6 ton CO2 emisyona sebep oluyor. Duisburg’u hidrojenle çalışır hale getirmek 10 milyar €’ya mal olacak. Tüm Avrupa üretimi 100 milyon ton/yıl ve bunu dönüştürmek 400 TWh (Türkiye tüketimi 304 TWh)’a mal olacak.

Pie chart showing total industry CO2 emissions by sector, 2017. The largest emitter was Iron and steel with 24%, followed by, cement on 18% and chemicals on 12%

Çimento üreticileri ve ton başına emisyonları (FT)

Chart of cement producers

ABD’de SEC (Menkul kıymetler ve borsalar komisyonu), Amerika’nın en büyük petrol şirketlerinden ConocoPhillips ve Occidental Petroleum’un hissedarların “Scope 3″(Tüketicilerin emisyonlarını) azaltmaya dair detaylı planlama yapılması isteğine uymalarını gerektirecek bir karar aldı. SEC ilk defa Scope 3 emisyonları konusunda petrol ve gaz şirketlerinin talebini reddetti. Biden yönetiminin etkisi olarak değerlendiriliyor.

Hindistan’ın ham petrol işleme seviyesi Şubat’ta 4 ayın en düşüğünde, yıldan yıla %8.8 düşerek 4.87 mv/g oldu.Aylık bazda %5.6 düştü ki geçen sene Şubat 29 çektiğinden %3.4 gün etkisinden geliyor.

Venezüella’nın başkenti Cayena Hotel’de, Maduro yönetiminin özelleştirme ve daha fazla otonomi vaadi ile yabancı petrol şirketleri görüşmelere başladı. Maduro yakın zamandaki bir TV yayınında “ABD ve dünyanın değişik yerlerinden yatırımcılara söylemek isterim ki, Venezüella’nın kapısı petrol yatırımlarına açık” dedi. Büyükler yaptırımların kalkmasını bekliyor. Petrol bakanı Tareck El Aissami üretimi 1.5mv/g’e çıkarma vaadi verdi ama zor.

Geçtiğimiz haftanın önemli haberleri

Brent’te yatırımcılar geçen hafta uzun pozisyonları 1714 azaltıp, kısa pozisyonları 3102 arttırdı. Fiyat düşüşü yönünde bir hamle

Avustralya’da HESC pilot projesi ile Latrobe Vadisi kömürü gazlaştırıldak spnra hidrojen sıvılaştırılarak Japonya’ya gönderilecek. Proje Kawasaki HI tarafından yapılıyor ve 388 milyon $’a mal olacak.

Baker Hughes’a haftalık istatistiklerine göre ABD’de petrol ve gaz sondaj kule rakamları bu hafta 9 arttı. Artışın tamamkı petrolden, gaz kule sayısı sabit. Permian’da kule sayısı 4 arttı.

VW’in Tesla’da çakma “pil günü (Power Day)“‘inde en önemli açıklamalardan biri de daha fazla mangan kullanan pillerin duyurusu oldu. Katodlar NMC(nikel,mangan,kobalt) oluyor. NanoOne teknoloji LNMO (%25 nikel, oksijen ve bir sürü mangan). Bu sayede %50 pil maliyet düşüşü mümkün. 

VW, 2030 yılına Avrupa’da 6 yeni pil fabrikası açacak. Toplam kapasite 240 GWh/yıl olacak ve yılda 5 milyon arabaya yetecek pil üretilecek. VW 2030’da Avrupa’daki satışların %70i ve ABD ile Çin’deki satışların %50sinin elektrikli olmasını bekliyor. Çinli Geely’de dün Ganzhou’da 5 milyar $’lık 42 GWh pil fabrikası kuracağını açıkladı. VW NorthVolt’tan 14 milyar $’lık pil sipariş edecek, 2025’te de Salzgitter’de 40GWhlik bir fabrika açacak.

IRENA’nın bugün yayınladığı Enerji Dönüşümleri Görünümüne göre 1.5C senaryosu için gelecek 30 yılda fosil yakıtların sadece dörtte birinden azı kalacak. Yenilenebilir oranı da %14’ten 2050’de %74’e çıkması gerekir. Her yıl 4.4 trilyon $ yatırım yapılması gerekiyor. 

Image

ABD şeyl üretimi bu sefer sermaye disiplinine önem vererek daha yavaş yavaş üretim arttırıyor. Fakat Permian’da disiplin sağlansa da 60$ üstünde üretim arttırabilecek başka alanlar var. Bir çok bağımsız şeyl şirketinin değeri çok artabilir hatta biraz da üretim de arttırabilirler.

Line chart of Barrels a day (millions) showing US oil production is expected to rise again

Demir cevheri geçen sene %75 artarak 160$/ton ile geçen senenin en çok kazandıran emtiası oldu. Avustralya ve Brezilya’da tedarik sorunları ve Çin’in talebi ile bu artış oldu. Artış sonucu madencilik şirketleri BHP, Rio Tinto, Vale ve Fortescue Metals’ın değerleri iyi arttı. Pekin hava kirliliği sebebiyle çelik sektöründe atıl kapasiteleri kapatıp, temizleyecek, bu da fiyaatları 10 yılın zirvesi 178$’dan 163.65$’a düşürdü. Fakat demir cevheri piyasasında arz eksiği devam ediyor.

Line chart of $/tonne showing Is the iron ore bull run over?

“ABD’deki petrol üreticilerinin başına gelebilecek en kötü şey, tekrar hızla üretimi arttırmak”, ConocoPhilips CEOsu’nın görüşü böyle. Şu anda dalga dalga nakit bu şirketlere geliyor. Petrol fiyatları çok iyi seviyelerde. Rystad sene sonunda ABD ham petrol üretiminin 0.4 mv/g artarak 11.6mv/g olacağını tahmin ediyor. Şirketler genelde nakit akışlarının %60-70’ini üretime yatırmaya söz verdiler. 55$ üstünde serbest nakit akışı 30 milyar $’ı bulabilir. Chevron ama agresif bir Permian üretimi açıkladı.

Column chart of number of active frac crews showing US shale oil fracking is picking up

Açık deniz rüzgar üreticileri bir tarafta artan maliyet ve yüksek çelik fiyatları ve diğer tarafta da müşterilerin ucuz türbin talepleri arasında sıkıştılar. Geçen sene açık deniz sektör toplam yatırımı 2019’dan 32 milyar$’dan 2020’de 50 milyar $’a çıkacak.

Bar chart of Turbines installed in 2020 (GW) showing World's largest wind turbine makers

Bugün IEA, Petrol 2021 raporunu yayınladı. Dr Fatih Birol, petrol talebinin yakın zamanda düşüşe geçmesi için mutlaka önemli eylemlerin yapılması gerektiğini söyledi. Baz senaryoda 2019 talebi, 2015’e göre 3.5 mv/g daha yüksek olacak. Aslında yakın dönemde bir hızlanma da bekliyorlar. 

Image

Financial Times, IEA’in mesajını, “IEA, Wall Street’in petrol de süper döngü (yükseliş) çağrılarına karşı çıktı” şeklinde gördü. “Bizim verimiz ve analizimiz bunun böyle olmadığını gösteriyor”. IEA’e göre 9.3 mv/g hızla devreye girebilecek kapasite hala var.

Evden çalışmanın petrol talebine etkisi uzun ve kalıcı gözükmüyor. IEA’e göre uzaktan çalışmak 2025’e geldiğimizde 250,000 v/g talebin yerine geçecek.

Elektrikli araç şarj şirketleri ChargePoint, Fransız Engie’nin şirketi EVgo ve Volta, SPAC yöntemi ile halka açılacak. 3 şirket de çok yüksek gelir öngörüyor. Fakat EVgo’nun açıklaması sonrası fiyatlar önce çıkıp sonra hızla düştü. 

Line chart of Climate Change Crisis Real Impact I Acquisition Corp, share price ($) showing EVgo's Spac partner takes wild ride

Texas enerji krizinin artçıları devam ediyor. 4 küçük şirket iflas korumaya başvurdu. NRG, Exelon gibi büyükler de çok büyük kayıplardan bahsediyor. Texas yasa yapıcıları, 4 milyar $’lık elektrik faturasını geri alacak, “yeniden fiyatlama” üzerinde çalışıyor. Ercot’un fiyatları 9000$/MWh’da 30 saat fazla tuttuğu düşünülüyor. Fakat geçmiş saatleri yeniden fiyatlandırmak uzun dönemli zararlara yol açabilir.

VW tekrar Almanya’nın en değerli şirketi“. 2025’te elektrikli arabalarda dünya lideri olma planını açıkladığından beri hisseler %20 arttı. Tesla’nın girişim değeri VW’nin iki misli, bu premiumun sebebi de yazılım. Tesla’nın karının yarısı yazılımdan olacak. Tesla yazılım ve donanım ile Apple’ a benzerken, VW sadece donanım üreten Samsung’u andırıyor. 

Lex: VW's electric vehicle drive

Petrol perşembe günü Haziran’dan beri en büyük günlük, Ekimden beri en büyük haftalık düşüşünü yaşadı. Avrupa’daki kapanma haberleri ile, Çin’in fiziksel talebi ve ABD’deki büyümenin kırılganlığı ana konular olarak görülüyor. Çin’de ağır emisyonlu yakıt ithalatlarına operasyon, ABD petrol stoklarında Texas krizi sonrası tekrar devreye girmelerin uzamasından dolayı artış etkili oldu. Bugün Brent’in %2 artışının sebebi de Riyad’da petrol rafinerisine dronelu saldırı.

IATA(Uluslararası hava taşımacılığı birliği)’nin başkanı Alexandre de Juniac, 300 üyesi ile görüşmede ve iklim konusunda küresel havayollarının daha sert kurallar koyması gerektiğini belirtiyor. 2050’de net sıfır karbon emisyonu sözü verdirmeyi planlıyor. Mevcutta sürdürülebilir yakıtların payı %1. Havayollarının küresel emisyonlara etkisi de %2-3

WSJ’a göre Çin hem İran hem de Venezüella’dan yaptırımlara rağmen petrol alıyor. İran’dan Mart’ta 918,000v/g petrol alıyor. Daha çok Çin devlet şirketi China Petroleum&Chemical Corp, Sinopec- Çin’in en büyük rafinericisi alıyor.

Wood Mackenzie’nin “Tektonik hareket: Çin’in enerji bağımsızlığı için dünyayı değiştiren hamlesi” raporu günün en iyi raporu. Çin petrolün %75’ini, demir cevherinin %80’ini, bakırın %85’ini ithal ediyor. Yeşil rekabet, korumacılık ve fazla kapasite ile gelişmeyi yavaşlatabilir.

Açık makaleler

Business strategies for flexibility aggregators to steer clear of being “too small to bid”

Energy Sector Risk and Cost of Capital Assessment—Companies and Investors Perspective

Market Power Challenges and Solutions for Electric Power Storage Resources

Makale : Petrolden Yapay Zekaya Stratejik Varlıkların Mantığı

Çin’in 14ncü 5 yıllık planının önemli noktaları.

İngiltere’nin Sanayi Dekarbonizasyon Stratejisi

Makale-yorum (Nature): Net sıfır emisyon hedefleri bulanık

Videolar

Princeton Üniversitesinden Carbon Pricing in the real world

ABD Temsilciler meclisinde Texas krizi tartışması

VW’in Power Day yayını

19 Mart 2021

Petrol dün Haziran’dan beri en büyük günlük, Ekimden beri en büyük haftalık düşüşünü yaşadı. Avrupa’daki kapanma haberleri ile, Çin’in fiziksel talebi ve ABD’deki büyümenin kırılganlığı ana konular olarak görülüyor. Çin’de ağır emisyonlu yakıt ithalatlarına operasyon, ABD petrol stoklarında Texas krizi sonrası tekrar devreye girmelerin uzamasından dolayı artış etkili oldu. Bugün Brent’in %2 artışının sebebi de Riyad’da petrol rafinerisine dronelu saldırı.

IATA(Uluslararası hava taşımacılığı birliği)’nin başkanı Alexandre de Juniac, 300 üyesi ile görüşmede ve iklim konusunda küresel havayollarının daha sert kurallar koyması gerektiğini belirtiyor. 2050’de net sıfır karbon emisyonu sözü verdirmeyi planlıyor. Mevcutta sürdürülebilir yakıtların payı %1. Havayollarının küresel emisyonlara etkisi de %2-3

WSJ’a göre Çin hem İran hem de Venezüella’dan yaptırımlara rağmen petrol alıyor. İran’dan Mart’ta 918,000v/g petrol alıyor. Daha çok Çin devlet şirketi China Petroleum&Chemical Corp, Sinopec- Çin’in en büyük rafinericisi alıyor.

Wood Mackenzie’nin “Tektonik hareket: Çin’in enerji bağımsızlığı için dünyayı değiştiren hamlesi” raporu günün en iyi raporu. Çin petrolün %75’ini, demir cevherinin %80’ini, bakırın %85’ini ithal ediyor. Yeşil rekabet, korumacılık ve fazla kapasite ile gelişmeyi yavaşlatabilir.

Brent’te yatırımcılar geçen hafta uzun pozisyonları 1714 azaltıp, kısa pozisyonları 3102 arttırdı. Fiyat düşüşü yönünde bir hamle

Avustralya’da HESC pilot projesi ile Latrobe Vadisi kömürü gazlaştırıldak spnra hidrojen sıvılaştırılarak Japonya’ya gönderilecek. Proje Kawasaki HI tarafından yapılıyor ve 388 milyon $’a mal olacak.

Baker Hughes’a haftalık istatistiklerine göre ABD’de petrol ve gaz sondaj kule rakamları bu hafta 9 arttı. Artışın tamamkı petrolden, gaz kule sayısı sabit. Permian’da kule sayısı 4 arttı.

VW’in Tesla’da çakma “pil günü (Power Day)“‘inde en önemli açıklamalardan biri de daha fazla mangan kullanan pillerin duyurusu oldu. Katodlar NMC(nikel,mangan,kobalt) oluyor. NanoOne teknoloji LNMO (%25 nikel, oksijen ve bir sürü mangan). Bu sayede %50 pil maliyet düşüşü mümkün.

Makale : Petrolden Yapay Zekaya Stratejik Varlıkların Mantığı

Çin’in 14ncü 5 yıllık planının önemli noktaları.

İngiltere’nin Sanayi Dekarbonizasyon Stratejisi

Makale-yorum (Nature): Net sıfır emisyon hedefleri bulanık

Videolar:

Princeton Üniversitesinden Carbon Pricing in the real world

ABD Temsilciler meclisinde Texas krizi tartışması

VW’in Power Day yayını

18 Mart 2021

Texas enerji krizinin artçıları devam ediyor. 4 küçük şirket iflas korumaya başvurdu. NRG, Exelon gibi büyükler de çok büyük kayıplardan bahsediyor. Texas yasa yapıcıları, 4 milyar $’lık elektrik faturasını geri alacak, “yeniden fiyatlama” üzerinde çalışıyor. Ercot’un fiyatları 9000$/MWh’da 30 saat fazla tuttuğu düşünülüyor. Fakat geçmiş saatleri yeniden fiyatlandırmak uzun dönemli zararlara yol açabilir.

VW tekrar Almanya’nın en değerli şirketi“. 2025’te elektrikli arabalarda dünya lideri olma planını açıkladığından beri hisseler %20 arttı. Tesla’nın girişim değeri VW’nin iki misli, bu premiumun sebebi de yazılım. Tesla’nın karının yarısı yazılımdan olacak. Tesla yazılım ve donanım ile Apple’ a benzerken, VW sadece donanım üreten Samsung’u andırıyor.

Lex: VW's electric vehicle drive

İngiliz National Grid, İngiltere’nin en büyük elektrik dağıtım ağına sahip Western Power Distribution’u 14 milyar pound’a almak için harekete geçti. Bunun için gaz şebeke varlıklarını (6.3 milyar£)u da satıyor.

General Motors ilk hidrojenli aracını 1960’larda üretmiş. Barclays’e göre hidrojen pazarı 2050’de 1 trilyon $’a büyüyebilir. Mevcut elektrolizör maliyetleri 900-1100$, ama bunların 200-250$/kW’a düşmesi gerekiyor.

Çin’de rüzgar teşviklerinin 2020 sonunda bitiyor olması rekor rüzgar yatırımı getirdi – 52 GW. Asya geçen sene küresel rüzgar yatırımlarındaki payını %50’den %60’a çıkmış oldu. Hindistan ise 2004’ten beri en düşük rügar kapasite yatırımını yaptı. Pazartesi Xi Jinping ekonominin “yeni bir enerji etrafında yeni bir elektrik sistemine” ihtiyacı olduğunu söyledi. Çin net sıfır amacı için 2025’e kadar her yıl 50 Gw, sonra ise 60 GW rüzgar yatırımı yapmalı.

2011’de Nijerya’daki OPL 245 bloğu lisansı için verilen 1.3milyar $’ın çoğunun rüşvet olduğu iddiası ile Shell ve Eni’ye İtalya’da açılan rüşvet davasında beraat çıktı. Nijerya İngiltere’de ayrı bir dava açtı, 845 milyon $’ın JPMorgan tarafından yolsuzluğa konu edildiğini iddia ediyor.

Biden yönetimi, Pekin’e, İran petrol alımlarındaki artıştan dolayı Trump dönemi yaptırımlarını uygulayacağını söyledi. 2019’da Trump yönetimi Çin devlet şirketi ve tanker firmalarına yaptırım uygulamıştı. Şubat’ta Çin ortalama 478,000 v/g İran petrolü aldı. Mart’ta bunun 1mv/g’e çıkması bekleniyor.

17 Mart 2021

Bugün IEA, Petrol 2021 raporunu yayınladı. Dr Fatih Birol, petrol talebinin yakın zamanda düşüşe geçmesi için mutlaka önemli eylemlerin yapılması gerektiğini söyledi. Baz senaryoda 2019 talebi, 2015’e göre 3.5 mv/g daha yüksek olacak. Aslında yakın dönemde bir hızlanma da bekliyorlar.

Image

Financial Times, IEA’in mesajını, “IEA, Wall Street’in petrol de süper döngü (yükseliş) çağrılarına karşı çıktı” şeklinde gördü. “Bizim verimiz ve analizimiz bunun böyle olmadığını gösteriyor”. IEA’e göre 9.3 mv/g hızla devreye girebilecek kapasite hala var.

Evden çalışmanın petrol talebine etkisi uzun ve kalıcı gözükmüyor. IEA’e göre uzaktan çalışmak 2025’e geldiğimizde 250,000 v/g talebin yerine geçecek.

Arabaların katalitik konvertörlerinde kullanılan Palladium fiyatı dün %4 artarak, 2507$/ons oldu. Rus maden şirketi Norilsk Nickel Rusya Arktiğindeki Oktyabrsky ve Taimyrsky madenlerinde sel baskınından dolayı üretim öngörüsünü düşürdü. Tam kapasiteye dönüş 3-4 ay sürebilir. Platinyum grubu metalleri, Palladium,Platinyum ve Rhodium üretimleri küresel üretimin %8’i kadar – 710,000 ons düşecek.

Londra’da işlem gören Şilili Maden şirketi Antofagasta, bakır fiyatlarındaki artıştan dolayı %12 yıllık kazanç artışı açıkladı. Bakır fiyatları geçen sene %26 artmıştı ve geçen ay 10 yılın zirvesini görmüştü. Şirketin Zaldivar madeni, geçen sene Şili’de sadece yenilenebilir enerji ile çalışan ilk maden oldu. Geçen sene üretimi %5 düşerek 733,900 ton oldu ama bu sene 730-760,000 ton bekleniyor.

Elektrikli araç şarj şirketleri ChargePoint, Fransız Engie’nin şirketi EVgo ve Volta, SPAC yöntemi ile halka açılacak. 3 şirket de çok yüksek gelir öngörüyor. Fakat EVgo’nun açıklaması sonrası fiyatlar önce çıkıp sonra hızla düştü.

Line chart of Climate Change Crisis Real Impact I Acquisition Corp, share price ($) showing EVgo's Spac partner takes wild ride

FT’de geçen hafta yayınlanan, petrol şirketleri hisselerine tutarak onları yeşil olmaya zorlamanın daha önemli olduğuna dair yazıya her taraftan tepki geldi. Bir görüşte ise “enerji şirketlerinin karbon ayakizleri yok, onların ürünlerini kullananların ayakizi var. ama şirketleri protesto etmek daha kolay.”

ABD’li hidrojen yakıt hücresi üreticisi PlugPower’ın hisseleri, “muhasebesel hatalar saptadıklarını” açıklayınca %14 düştü. Şirket 16 Mart’ta vermesi gereken yıllık raporu veremeyeceğini söyledi. Geçen yıl hisseleri %1000 artmıştı. Ocak’ta Güney Koreli SK Group, şirkete 1.5 milyar $ yatırım yapmayı kabul etmişti.

16 Mart 2021

VW, 2030 yılına Avrupa’da 6 yeni pil fabrikası açacak. Toplam kapasite 240 GWh/yıl olacak ve yılda 5 milyon arabaya yetecek pil üretilecek. VW 2030’da Avrupa’daki satışların %70i ve ABD ile Çin’deki satışların %50sinin elektrikli olmasını bekliyor. Çinli Geely’de dün Ganzhou’da 5 milyar $’lık 42 GWh pil fabrikası kuracağını açıkladı. VW NorthVolt’tan 14 milyar $’lık pil sipariş edecek, 2025’te de Salzgitter’de 40GWhlik bir fabrika açacak.

IRENA’nın bugün yayınladığı Enerji Dönüşümleri Görünümüne göre 1.5C senaryosu için gelecek 30 yılda fosil yakıtların sadece dörtte birinden azı kalacak. Yenilenebilir oranı da %14’ten 2050’de %74’e çıkması gerekir. Her yıl 4.4 trilyon $ yatırım yapılması gerekiyor.

Image

ABD şeyl üretimi bu sefer sermaye disiplinine önem vererek daha yavaş yavaş üretim arttırıyor. Fakat Permian’da disiplin sağlansa da 60$ üstünde üretim arttırabilecek başka alanlar var. Bir çok bağımsız şeyl şirketinin değeri çok artabilir hatta biraz da üretim de arttırabilirler.

Line chart of Barrels a day (millions) showing US oil production is expected to rise again

Demir cevheri geçen sene %75 artarak 160$/ton ile geçen senenin en çok kazandıran emtiası oldu. Avustralya ve Brezilya’da tedarik sorunları ve Çin’in talebi ile bu artış oldu. Artış sonucu madencilik şirketleri BHP, Rio Tinto, Vale ve Fortescue Metals’ın değerleri iyi arttı. Pekin hava kirliliği sebebiyle çelik sektöründe atıl kapasiteleri kapatıp, temizleyecek, bu da fiyaatları 10 yılın zirvesi 178$’dan 163.65$’a düşürdü. Fakat demir cevheri piyasasında arz eksiği devam ediyor.

Line chart of $/tonne showing Is the iron ore bull run over?

“ABD’deki petrol üreticilerinin başına gelebilecek en kötü şey, tekrar hızla üretimi arttırmak”, ConocoPhilips CEOsu’nın görüşü böyle. Şu anda dalga dalga nakit bu şirketlere geliyor. Petrol fiyatları çok iyi seviyelerde. Rystad sene sonunda ABD ham petrol üretiminin 0.4 mv/g artarak 11.6mv/g olacağını tahmin ediyor. Şirketler genelde nakit akışlarının %60-70’ini üretime yatırmaya söz verdiler. 55$ üstünde serbest nakit akışı 30 milyar $’ı bulabilir. Chevron ama agresif bir Permian üretimi açıkladı.

Column chart of number of active frac crews showing US shale oil fracking is picking up

Açık deniz rüzgar üreticileri bir tarafta artan maliyet ve yüksek çelik fiyatları ve diğer tarafta da müşterilerin ucuz türbin talepleri arasında sıkıştılar. Geçen sene açık deniz sektör toplam yatırımı 2019’dan 32 milyar$’dan 2020’de 50 milyar $’a çıkacak.

Bar chart of Turbines installed in 2020 (GW) showing World's largest wind turbine makers

Kuzey Denizinde üretim 2004’ten beri en düşük seviyesine düştü. Petrol ve gaz şirketleri pandemi sebebiyle nakit bulundurmak için yatırımları kesti. 2020’de 3.4 milyar £ daha az yatırım yapıldı. Yıllık %23 düşüş. Üretim %5 düşerek 1.6 mv/g’e indi. Kuzey denizi 1999-2000’de 4.7 mv/g üretim yapmıştı.

Texas’da aylık 10 $ sabit ücretle toptan satış fiyatları üzerinden satış yapan Griddy Energy iflas korumaya başvurdu. Ercot Griddy’yi, şirket 25 milyon $’lık faturayı ödeyemeyince Şubat sonunda Texas piyasasından atmıştı. Texas krizinde faturalanan 3 milyar $ hala ödenmedi. Texas savcısı Griddy’ye dava açtı ve toptan satışa bağlı [perakende] kontratları yasaklayan bir yasa önerdi.(FT metni: legislation has been introduced in the state that would ban the sort of wholesale-linked contracts that the company specialised in.)

Internetteki açık kaynak enerji modellerinin bulunduğu github sitesi https://github.com/protontypes/open-sustainable-technology#modeling

Metal anotlu pillerde hızlı şarj ile ilgili bir Nature Energy Makalesi

15 Mart 2021

Bu hafta

  • Pazartesi
    • 5:00 Çin’de sanayi üretim rakamları
  • Salı
    • IRENA – Dünya Enerji Dönüşümleri Görünümü
  • Çarşamba
    • 00:30 API haftalık ham petrol stokları
    • 12:00 IEA Petrol piyasası aylık raporu
    • 17:30 EIA Ham petrol ve ürün stokları
  • Perşembe
    • 17:30 Doğalgaz stokları – ABD
  • Cum
    • 20:00 Baker Huges petrol kule rakamları
    • 23:30 CFTC spekülatif pozisyonlar

Geçtiğimiz haftanın özetlerini ve analizlerini Enerji Sohbetleri podcastimizde dinleyebilirsiniz. Pil savaşları konusunda bazı analizlerimiz var.

1985 yılında Çin’de nadir toprak elementleri(NTE) konusunda çalışan 300 araştırma kurumu vardı. Çin dünyanın tüm kalanından daha çok NTE patentine başvurdu. Ayrıca üretim ve ihracat kotaları uyguluyor. Bu kotalar firmaları daha yüksek katma değerli ürünler üretmeye itiyor. Çin hükümeti sürekli mıknatıslar gibi yeni materyalleri “Made in China 2025” insiyatifine aldı.

Artan petrol fiyatları, durdurulamaz sanılan Hindistan petrol talebini düşürdü. Dizel talebi Şubat’ta %8.5, benzin talebi de %6.5 düştü. Geçen ay Hindistan’da benzin ve dizel fiyatları rekor seviyelere çıkmıştı. Hindistanlı yetkililer OPEC+’ı sanal kesintiler ile petrol fiyatlarını arttırmakla eleştirmişti.

Küresel Lityum ve Pil ETF hisselerinin değeri 1 yılda %170 arttı. JPMorhan ve Goldman Sachs analistleri yeşil ekonomiye geçişinin bir diğer “super döngü” başlatacağını yani artan emtia fiyatlarını getireceğini düşünüyor.

Düşen petrol fiyatları, eski boru hattı sabotajcıları ve petrol çalanları denizlere korsanlığa itiyor. Başkanlık kararı ile af da militan liderlere destek oldu. Guinea körfezinde gemi personeli kaçırma giderek artıyor.

Biden yönetiminin İklim temsilcisi John Kerry geçen hafta Paris ve Londra’da görüşmelerde bulundu. AB’yi karbon sınır vergisi düzenlemesi konusunda uyarak ve ancak “son çare” olması gerektiğini söyleyen bir açıklama yaptı. “[karbon sınır vergisi] ekonomiler, ilişkiler ve ticaret için ciddi etkileri olacaktır. Son çare gibi bir şey olarak düşünüyorum” dedi. Fransız finans bakanı ABD ve AB’nin ortak dil geliştirmesini isterken, Kerry bu görüşü de kabul etmemiş görünüyor.

PWC’nin CEO’lar anketine göre iklim değişikliği büyümeye tehdit kategorisinde 9.sırada. CEO’ların %60’ı iklim risklerini hala stratejik yönetim risklerine dahil etmedi.

GE Lighting’in Ohio’da 2020’de açtığı enerji verimli LED fabrikası, Savant’a satıldıktan sonra kapatıldı ve LED’ler Çin’den ithal edilmeye başlandı. Savant “her taşı kaldırdık, maliyet düşürmeye çalıştık, ama hattı işletmek ekonomik değil” diyor. Biden’in gelecek 10 yılda altyapıya 4 trilyon $ harcama fikri, işleri geri getiremeyebilir.

Rusya dışişleri bakanı Lavrov, körfez ülkeleri BAE, Katar ve Suudi Arabistan gezisi yaptı. ABD yönetiminin değişen körfez ülkeleri politikasına karşı, Rusya OPEC+’la kurduğu iyi ilişkileri geliştirmeye çalışıyor.

Nature Climate Change’de yayınlanan bir çalışmaya göre, eğer Amerikalılar son yıllarda olduğu gibi hersene daha fazla km giderlerse, 2050’de 350 milyon elektrikli araba gerekecek. Amerikalılar her sene 17 milyon benzinli araç alıyor. 2002’de ortalama hafif araç (LDV) 9.6 yıl kullanılırken bu 12’ye çıkmış durumda.

Suudi Public Investment Fund geçtiğimiz haftalarda 17 büyük bankadan 15 milyar $ borç aldı. Petrol fiyat düşüşlerinden bu yana alınan borç 200 milyar $’ı aştı. PIF varlıklarının toplam değerinin 400 milyar $ olduğunu söylüyor. PIF, petrol şirketi Saudi Aramco’nun kısmi halka arzından 100 milyar $ bekliyordu, fakat oradan da 29 milyar$ geldi.

Avrupa Birliği hidrojen hedefleri rekabet anlamında sorunlu olabilir. Şebeke sahipleri hidrojen üretimi yapamaz. 2021 sonunda AB Enerji Direktifindeki güncelleme bekleniyor. AB hidrojenin doğalgaz altında mı yoksa ayrı özel kurallara mı tabii olacağını belirleyecek. Mevcutta Gaz Direktifi konusu olarak gözüküyor. LNG tesisi gibi de davranabilir, yani şebeke işletmecisi elektrolizör sahibi olabilir ama üretim kapasitesini açık ihale ile pazarlar.

Mevcut politikalar ile gidilirse, ABD’de sanayi sektörü emisyonları ulaştırma ve elektriğin üzerine çıkacak.

Çin’de ülkeyi yönetenlerin iklim değişikliğini de açıkladğı yıllık toplantısında Pekin’in üstünde ağır bir hava kirliliği-sis vardı. Bazı uzmanlar bunun Pekin-Tianjin-Hebei’deki ağır kirletici salan ve enerji yoğun sanayilerden dolayı olduğunu söylüyor. Demir çelikte kazanların kullanım oranları yıldan yıla %6.3(çelik) ver %12.2(demir) arttığı görülmüş.Geçen sene ham çelik üretimi 1 milyar ton’u aşmıştı. Aylardır Pekin’deki en kötü hava durumu

ABD çevresel koruma ajansının(EPA)’nın başına ilk defa siyahi bir Başkan – Micheal Regan– atandı. Trump döneminde EPA’nın 100’e yakın düzenlemesi engellendi ve 700’e yakın bilim adamı ajansı terketti. Regan iklim krizi taleplerine yukarıdan aşağı bir yaklaşımın en iyi yol olmadığını söyleyerek, “Buradan yolumuzu düzenleme yaparak bulmayacağız” demiş.

PIF graphics x2

Çin geçen sene dünyadaki yeni rüzgar kapasitesinin yarısından fazlasını yaptı. Açık deniz ve kara rüzgar kapasitesi geçen sene 58 GW arttı. Bu rakam 2019’daki tüm dünyadaki rüzgar kapasite artışına eşit. Küresel rüzgar kapasitesi de 100GW’a yakın arttı.

Platts’ın daha önce Brent fiyat hesaplamasına, ABD tipi ham petrolün Rotterdam’a nakliye bedeli ile ekleme fikrinden geri adım atması oldukça tartışıldı. Normalde Brent sahası 1980’lerden bu yana üretim düşüşü yaşıyor ve diğer petrollerle karışımla fiyatlanıyordu. Üretim düşüşü, Brent’in önemini tehdit ediyordu. Platts 22 Şubat’ta Brent’e WTI’da dahil edeceğini duyurmul ve 13 Mart’ta geri adım atmıştı.

Avrupa’da ısıtma talebinin artışı ile gaz fiyatları artışa geçti. Karbon fiyatları (EUA)da yükselişte.. Karbon fiyatları daha da yükseldikçe, kömürlerin gaz santrallerine karşı şansı -kısa dönemde kalmıyor ve gaz talebi ve fiyatı daha da artabiliyor.

No alternative text description for this image

ABD benzin talebi haftadan haftaya %2.9 arttı ve geçen senenin aynı haftasına göre %0.98 daha aşağıda, Yani neredeyse Covid19 öncesine toparlanmış durumda.

Image

Spekülatif emtia pozisyonlarında, dizel ve benzinde yatırımcılar fiyat artışı yönünde (net artış) bir hareket gördük.

Image

Çip krizinde asıl suçlu, otomotiv şirketlerinin başarısız öngörüleri olabilir. Araba parçaları üreticisi Continental’a göre “her zaman daha fazla istiyor ama daha az sipariş veriyorlar”. Krizde araba üreticileri çip siparişlerini azalttılar, bu sırada tüketici elektroniği talebi patladı. Çin ve ABD otomotiv pazarı beklenenden hızlı geri gelince, çip bulamadılar.

İzlanda’da artan depremler, yeni bir volkanik patlamanın habercisi olabilir. Eyjafjallajökull patladığı zaman dünyada uçak trafiğinde de sorunlar yaşanmıştı.

ABD’de onaylanan 1.9 trilyon dolarlık, Amerika kurtarma paketinin çok az bir kısmı enerjiye gidecek

Sankey diagram showing the major categories of the $1.9tn stimulus package. Direct support to individuals and households (including stimulus cheques, unemployment and child tax benefit extensions, etc) is the biggest category, with $800bn. Next is aid to state and local governments ($360bn) followed by education ($176bn), Covid testing and containment ($124bn) and health ($103bn)

Açık makaleler

Managing intermittency in the electricity market

Projects of Traditional Energy as an Instrument of Political Influence: Case of Russia

Sector coupling via hydrogen to lower the cost of energy system decarbonization

Smart Regulation for Distribution Networks – Modelling New Local Electricity Markets and Regulatory Frameworks for the Integration of Distributed Electricity Generation Resources

EnergyPLAN – Advanced analysis of smart energy systems

Closer to One Great Pool? Evidence from Structural Breaks in Oil Price Differentials

In Light of Democracy and Corruption: Institutional Determinants of Electricity Provision

Institutions and Geography: A “Two Sides of the Same Coin” Story of Primary Energy Use in Sub-Saharan Africa

Re-Designing GB’s Electricity Market Design: A Conceptual Framework Which Recognises the Value of Distributed Energy Resources

Grid Transmission Critical Peak Pricing

Renewable Energy Zones in Australia’s National Electricity Market

A note on interactions between European and US natural gas prices