18 Aralık 2017

Fatih Birol, FT tarafından yılın enerji kişisi seçildi. EAK’a da 14 Nisan 2017 için bir paragraf neleri takip ettiğine dair bir paragraf ile de katkısını almıştık. Daha sonra da enerji notları için büyük bir destek verdi. Ben IEA’a karşı biraz eleştirelim ama Fatih Birol, ABD’nin gözetiminde Kuzey Avrupa kafası ile giden bir organizasyonu yeni dünya ile entegre etmeyi başarmış, enerji NATOsundan enerji BM’sine dönüştürebilmiş ve hala dönüştürmeye  çalışan biri. IEA, Fatih Birol’a kadar üst yönetimde(başkan başkan yrd) G8 harici bir ülke vatandaşı kabul etmedi. Galatasaraylı olduğundan gelince World Energy Outlook’u sarı kırmızı ya çevirdiği de bilinmekte. 2011 yılındaki Uluslararası Enerji Ajansı’nın Değişimi ve Geleceği isimli yazımda da eleştirilerime Fatih bey metin bir cevap yazmıştı. IEA bu dönüşümü yapmasa IRENA vs rol çalacaktı. Ben de şahsen tebrik etmek istiyorum. Küresel enerji sektöründe çok değerli Türkler var, hepimiz için şanslar. Bizler gibi düşünmeyebilirler, gündemleri farklı olabilir ama hepsinden öğrenmemiz gereken çok şey var.

Özetler

En iyi ekonomi tahmincilerinden: 2018’de de en az 2017 kadar küresel büyüme olacak. ABD büyümesi %2.3’ten %2.6’ya çıkacak. Brent ortalama 56$, Çin büyümesi 2017’deki %6.8’den 2018’te %6.5’e düşecek, Japonya %1.2 büyütecek. Durgunluk riski düşük. Göriciiz

ABD başkanı Trump, iklim değişikliğini yeni ulusal güvenlik belgesindeki küresel tehditler listesinden çıkaracak. Tam EAK’ı yayınlarken internete verildi.. İklim değişikliği yok, sadece iklim politikalarına diye bir cümle kalanı yatırım iklimi vs.

Chevy Bolt, ABD’deki en popüler elektrikli araba, toplam 20600 satmış. Toyota Prius Prime 19100.

IEA raporunda küresel kömür talebi 2018-2022’de yılda sadece %0.5 artarak 5.53 milyar ton kömür eşdeğerine çıkacak. Çin talebi de her yıl %0.1 düşecek. Hindistan termal kömür de yılda %3.3 artacak.

Bu hafta Avrupa’da tacirler Forties boru hattı sistemindeki gelişmelere bakıyor. Yamal’ın ilk LNGsi İngiltere’ye gidiyor. İtalyan şebeke operatörü Terna, 4000 MW’a yakın kesintili kontrat bağlamaya çalışıyor. Etilen fiyatları da cracker arızalarından yükseldi.

Çin pazar günü 5 yıllık kuzey şehirlerinde kışın temiz ısınma planını yayınladı. Jeotermal ısıtma, biyo kütle, güneşle ısıtmada var. Asıl sorun doğalgaz eksiği…

Nymex, WTI kontratlarına 2 Ocak’tan itibaren 2019 yılından itibaren kontratlanan ürünlere 5 yeni kalite test parametresi ekledi: distilasyon, vanadium, nikel, toplam asit numarası (TAN) ve mikro karbon kalıntı

Alman Sosyal Demokrat, SPD partisi daha az çevre ve iklim değişikliğine odaklanmalı demiş eski lideri Sigmar Gabriel. Gabriel partisinin seçmenlerin ana problemlerinden fazla çevre ve iklim değişikliğine odaklandığını söylemiş. Alman mesken fiyatları 2017’de %3 arttı.

Kanada’nın ilk LNG kargosu da Çin’e ulaştır. 17 ton, küçük ama olsun diyorlar. Depolama tesisinden gönderilmiş diye okudum. Sanki ya küçük bir sıvılaştırma tesisi yada yeniden satış

Agrophotovoltaik projesi ile tarım alanlarının üzerinde güneş panelleri kurulması, alan kullanım veriminin %60’lara çıkarılması var. Üretilen elektriğin %40’ı da çiftlikte kullanılıyor.

2017’nin kitap önerilerinde Haas Enerji Enstitüsü, ilk sırayı VW skandalı, 2. “California goes green”, 3. “Modernizing America’s Electricity Infra”, 4. “Energy and Civilization”, 5 de “The Fracking Debate”

ABD federal helyum rezervleri ve görünümü….Katar dünyadaki helyum tedariğinin %32sini sağlıyordu, ambargo önemli bir uyarı oldu.

Grafikler

ABD’de yol alınan mil ve benzin fiyatları (Art Berman)

Talebe göre metallerin esnekliği (Bloomberg) talep artışına göre fiyatlar

15 Aralık 2017

Sohbet Karbuz’un analizi aşağıdadır(özetler analizin altında):

Analiz

Bu hafta Avrupa gas sektoru icin tam anlamiyla bir kabustu. Kuzey Denizindeki petrol uretiminin %40’ini tasiyan Forties boru hattinin kapatilmasi sonucu Ingiltere’nin en onemli dogal gaz sahalari olan Elgin-Franklin ve Britannia’dakiler dahil 80 platformda uretimin durudurulmasiyla basladi her sey. Akabinde Norvec’ten kotu haber geldi. Norvec’in en buyuk dogal gaz sahasi olan Troll sahasindaki Troll A platformunda bir elektrik arizasi nedeniyle uretim kesildi. Ariza bir gunde giderildi ama gaz sizintisi gozlemleme sistemindeki alarm nedeniyle tum sahada uretim miktari ciddi miktarda azaltildi. Derken Hollanda ile Ingiltere arasindaki gaz akisini saglayan BBL boru hattindaki akisin bir sure kesintiye ugradi. Noluyoruz diyemeden Avusturya Baumgarten gaz hub’inda kompresor istasyonunda patlama meydana geldi. Spot piyasa gaz fiyatlarindaki firlama ve volatilite kacinilmazdi. Bu kadarda mi tesaduf olur diye dusunmemek mumkun degil. Fakat su var ki, birbiri ardina gelen bu zincirleme aksiliklerin bu kadar kisa bir surede ustesinden geldigi Avrupa gas sektorunu kutlamak gerek. Alinacak dersler de oldu tabiki. Bazi uzmanlarin ifade ettigi TANAP-TAP boru hatti veya Rus dogal gaz boru hatlari projeleri boyle durumlarda Avrrupa’nin gaz guvenligini artiracak yonundeki yorumlardan ziyade bu aksilikler silsilesi bence dogal gaz depolarinin onemini on plana cikardi.

Özetler

Haziran 2018’den sonra Brent’i 80$’a alma imkanı veren 32000 opsiyon kontratı el değiştirdi. Tüm kontratların 5’te 1’i 80$ call opsiyonu. Yani gelecek sene haziran sonrası bu petrol 80$’ı aşar diyenlerin sayısı artmış.

AB’de toplam hedefler konuyor ama ülkeler bazında bu hedeflerin gerçekleşeceğinin garantisi ne? “Energy Union” idaresi önemli. Komisyon iki şekilde cevap veriyor 1)10 yıllık ulusal hedeflere bağlı planlar ve 2)raporlama ve izleme. AB birşeyi de basit tasarla….

Lübnan ihalesi sonrası çok güzel bir soru, Lübnan petrol zengini olacak mı, bu iyi birşey mi?. Arama sondajları 2019’da başlayacak. Yazar çok kötümser…

Daha önce Enron’u shortlayan (düşecek diye yatırım yapan) Jim Chanos, Tesla duvara çarpmaya gidiyor diyor. SolarCity ile Tesla birleşince de “yürüyen iflas” demiş.

Petrol fizikseli ile desteklenecek şifreli para birimi OilCoin Ocak 2018’de ilk arza başlayacak. Her coin bir varil fiyatına denk gelecek.

Adam Tesla’nın arkasına bitcoin madenleme techizatı bagaja koyup ücretsiz Tesla şarj noktasına arabayı parkedip, bedavaya bitcoin madenlemiş. Klimayı açması gerekir diyorlar. Hırsızlık sayılır mı?

Dünya Altın Konseyinin Aralık bülteni Almanya’nın altına dönmesi ve verdiği önem

Scheider’in Triconex sanayi güvenlik teknolojisi ile hackerlar bir adı açıklanmayan bir orta doğu ülkesi (iddia)nde kritik altyapıyı kapatmış.

BP 3 yıl boyunca 200 milyon $ yatırım yaparak Avrupa’nın en büyük güneş şirketi Lightsource’da ortak, %43 pay ile.

Asya rafinerileri ABD petrol kalitesinin kargodan kargoya değişmesi sonrasında daha seçiciler. Mars ve Poseidon tipi ham petrole dönüyorlar. Eagle Ford üretimleri pek revaçta değil. Ankete göre beklediklerinden daha fazla hafif ürün (LPG, nafta) vermiş.

14 Aralık 2017

14 Aralık haber özetleri analizin altında…

Analiz

Serkan Şahin’i yeni görevinden sonra yoğunluğu sebebi ile rahatsız etmiyordum. Ama artık ara ara sahalara geri dönüyor. Serkan Şahin’in bugün ki yorumu:

“Forties Boruhatti Sistemi’nde 11 Aralik’ta tespit edilen sorun nedeniyle yasanan kesinti halen devam ediyor. Forties Boruhatti Sistemi’nde toplam 68 petrol sahasi bulunmakta ve bizim hesaplamalarimizla uretim Ocak 2017’den bu yana ortalama 400,000 varil/gun civarinda. Boruhattindaki sorun nedeniyle tum sahalarin uretimi durdurulmus durumda ve bu Birlesik Krallik toplam petrol uretiminin 25%’i ve toplam gaz uretiminin %30’una denk geliyor. Petrol tarafinda olusan fiziki kisintidan daha muhim kismi Forties’in Dated Brent basketi (Brent – Forties – Oseberg – Ekofisk) olusturan dort karisimdan hacimce en buyuk olani olmasi. Bugun Ineos’un ilan ettigi force majeure ile Kuzey Denizi’nde cok uzun zaman sonra bu durum ile karsi karsiya gelindi. Brent futures kontratlarda M1-M2 farki da acildi bu durumda. Bugun Litasco’nun Statoil’e Ocak ayi icin Forties kargo hakkini sattigini ogrendik ancak yine de maliyet artmis durumda. Grangemouth rafinerisi de Forties kesintisi nedeniyle 2018’de yapmayi planladigi bakim islemini erkene cekmis durumda ki zaten Forties sorunu nedeniyle ekonomik bir operasyon surdurmesi mumkun degildi.

Forties sorunu Birlesik Krallik ve Kuzey Bati Avrupa icin oldudu kadar Guney Kore icin de buyuk bir sorun. Forties fiziki kargolarinda yasanan sorun nedeniyle Aralik ayinda planlanan toplam 4 milyon varillik Forties kargosunun Guney Kore’ye gitme ihtimali kalmadi. Bu da ya ESPO ya da Bati Afrika petrolu icin bir kapi acabilir. Kozmino’dan yapilan ESPO yuklemelerine alternatif olarak Forties kullanan Guney Kore rafinerileri icin ESPO’ya zorunlu donus olabilir. Ayrica WTI-Brent farki ve fiziki petrol kitligi nedeniyle ABD kargolarinin Kuzey Bati Avrupa’ya gidisini de gorebiliriz.

Ineos aciklmasina gore bu sorun en az iki hafta daha surecek. Bugunku Statoil alisi ile sanki durum Ocak’a kadar cozulecek gibi dursa da temkinli olmakta fayda var. Asya’da mevsimselligin etkili oldugu bu donemde Forties sorunu nedeniyle Dated Brent daha yukari cikarsa Asya icin kotu, ABD ve Nijerya icin guzel haberler artabilir. Rusya da tam ortada bundan pay cikarmak isteyecektir.”

“Buradaki gorusler tamamen yazarin kendi gorusleri olup Thomson Reuters ve bagli kuruluslari kesinlikle baglamaz ve goruslerini yansitmaz.”

Özetler

Bugün IEA aylık petrol piyasası raporunu yayınladı. Arz talebin üzerinde, 2018’de de devam eder ama mesajlar karışık. Yayını ile petrol fiyatlarını oynatır.

Almanya ajansı DENA anketinde, %17 dizel araç alırım sonucu çıktı. %10’da elektrikli alırım. İngiltere mesken piyasasının karanlık görünümü sonrası düşüşler:Innogy %13, RWE %12, EON %5. Rüzgarın meskenlere uzaklığını 1.5 km’ye çıkaran karar enerji uzmanlarından çok tepki aldı

İklim değişikliği Harvey kasırgası gibi kasırgaların ihtimalini arttırıyor. Aslında araştırmacılar sadece yağmur ile ilişkiye bakmış. Bu sene Houston’daki yağmur 100 yılda 1 ihtimalmiş, belirsizliklere göre model artık 1.5 ila 5 kat daha mümkün bulmuş.

11-12 Aralıkta Avrupa doğalgaz sistemini etkileyen olaylarda, İtalya’da fiyatlar 80€/Mwh’e çıktı, İngiltere’de %40 arttı. Baumgarten’da transitler 12 saatte geri geldi, İngiltere’de küçük depolamalar gaz bastı.

Toyota 2018’de 5.yıl olarak 10 milyondan fazla araç satmak istiyor başlıklı haberi bakın bir enerji uzmanı nasıl okudu.. Cümleden sonra gelen “thanks to popularit of sport utility vehicles in China and US”, yani? Petrol talebi iki pazarda da güçlü olacak.

BP dünyadaki en güçlü ticari araştırma bilgisayarına sahip. 30 petabyte da depolamaya sahip. Ve şu ana kadar BP’nin 4 ABD körfezi alanında 1 milyar varil petrol belirledi. Eni’de zohr’u süper bilgisayarlar ile bulduğunu iddia etmişti. Benim cep telefonu da benzin istasyonu buluyor ne var

Elektrikli araç (EV)maliyetlerinin %30-40’ı lityum pil paketi. 2010-2016’da %73 fiyatı düştü ve 273$/kWh’e düştü. IEA senaryolarına göre küresel elektrikli araba satışı 2030 gibi %10’un altı ile %25 arası bir yerlerde olur. En agresif senaryoda 2040’da küresel elektrik talebinin %5’i EV.

Çin petro-yuan gelecek kontratlarında 5.denemeyi de yaptı. 149 üye ve 647,930 lot el değiştirdi. Petrol-yuan-altın üçgeni doları tahtından edebilir. Eppen’in de konuyla ilgili bir makalesi var.

Lityum ion piller en fazla teorik kapasitelerinin %50sine kadar şarj edilebiliyor. Elektrotlar güç kaybediyor vs. Başarılırsa aynı pil hacmine %33 daha fazla enerji. Makalesi burada

Dağıtık enerji ve prosumer kavramlarından : Net metering, “buy all-sell all” ve “net billing” kavramlarının kolay anlatımı.

California enerji düzenlemelerini yapan CPUC, Pacific Gas ve Elektrik şirketine kapanan santraller yerine depolama-pil veya yeğlenen kaynaklardan bir sistem kurmasını istedi. Kapanan 3 santralin yerine pil konması istenmiş.

Timera : LNG’de Asya büyümesine rağmen alıcı piyasası, kısa dönemli kontratlar, artan likidite ve ticaret şirketlerinin gücü, LNG portföy ve optimizasyon yönetimi, yeni arzın devam etmesi lazım. Çin talebi ana belirsizlik, 25 mtpa fark var tahminlerde.

Grafik

İtalya yastık gazı eksiği-gaz talebi (Platts)

Alman halkı dizelden hızla uzaklaşıyor(Clean Energy Wire)

 

 

 

13 Aralık 2017

Eğer enerji sistemlerinde bu dağıtık diye başlanan yolculuk, internet macerası gibi daha merkeze bağlı yapılara dönüşürse, düşünsel egzersiz olarak enerjinin facebook’u kim olacak diye sormak gerekebilir. Yani ölçek ekonomisi bir gerçek, kapsam ekonomisi de bir diğer gerçek. Dağıtık küçük sistemleri (kullanıcı profillerini) küresel bir sistem üzerinden yönetmek (facebook) büyük piyasa değeri olur. Geçen kış balkanlarda soğuk hava ve karın etkisi bizden çok olmuş. Zambia’da bir güneş anlaşması yapılmış, 60-78 $/MWh 25 yıl. Günün haberi bence Belçika… Uzaydan farkedilebilen dünyanın en yüksek ışık kirliliğine sahip ülkesi, sebebi NYT haberinde. Yamal’dan çıkan Rus LNG’si İngiltere’ye gidiyor.

Özetler

Geçen kış balkanlarda da çok ağır geçti. 9 Ocak’tan başlayan süreçte elektrik sistemleri bağlantılı Yunanistan-Bulgaristan-Romanya birbirine ithalatı yasakladı, rekor talepler görüldü. Yoğun kar ve 6 hafta süren mevsim normalleri altı sıcaklıklar kesintilere kadar götürdü bu ülkeleri.

Madencilik sektörü Çin büyümesi olacak diye yapılan yatırımlar çökünce,madenciler bütçe disiplinine döndü. 2016’da 5 büyük madencinin piyasa değeri 80 milyar $ arttı.

Kolombiya’nın petrol üretimi de 4 yıl önce 1 mv/g’den 800,000 v/g’lere düştü. Devlet şirketi Ecopetrol’ün harcamaları 8.6 milyar $’dan 1.2 milyar$’a düştü. Ağır petrolü ABD rafinerileri tarafından talep görüyor. Ama üretim düşünce ABD’ye ihracat da 347,000 v/g’e düştü.

Zambia’nın 2.6 GW kurulu gücünün %90’ı hidro. Kuraklık olunca 2015-2016’da başkentte 8 saate ulaşan elektrik kesintileri oldu. Ülkede elektrik fiyatları maliyetin altında 40$/Mwh, uzun dönemde bu iş zor diyor. Güneş ihaleleri de 60.2 ve 78 $/MWH ve 25 yıl. Afrikalıya acıyan yok yeminlen

Yamal LNG projesinden ilk LNG, İngiltere Kent’te Isle of Grain terminaline gidiyor. Hepimiz Asya bekliyorduk. 28 Aralık’ta varacak geminin ismi Christophe de Margerie. Cuma günü Yamal’dan yola çıkmıştı, şu anda Norveç civarında ama daha yüksek veren olursa oraya gider.

Orta Amerika, “Temiz Enerji Koridor”u kuracak. Biraz Merve Erdil’in haberi gibi bir cümle var : “Şili’nin Atacama çölünden, Brezilya’nın hidro gücü ve Uruguay’dan rüzgarı bir araya getirebiliriz”. Yenilenebilir – dağıtık teknolojiler vs diyorduk, iş daha internet vari bir elektrik sistemine gidiyor

Akıllı şebekeleri iten 5 güç var, en önemlisi çevresel-dekarbonizasyon, diğeri güvenli şebeke, elektrikli ulaştırma, tüketicinin değişen rolü, piyasa yapısı… Ne gelişmeler bekleniyor: yüksek güvenilirli analitik, teknolojileri derinlemesine anlamak, geri besleme döngülerinin standartlaşması

Bence günün yazısı, Belçika’nın gece uzaydan seçilebilmesi. Ülkede 2.2 milyon aydınlatma direği var, küresel ışık kirliliğinde dünya lideri. Astronot bile resim çekip tweet atmış. Sebebi Electrabel diyorlar. Nükleerleri de 2025’e kadar uzatmış, belediyeleri de yönetimlere almış..

İngiltere elektrik fiyatlarını sınırlayayım derken, FPS boru hattı sorunu ve Avusturya’daki boru hattı yangınları ile hem gaz da hem benzinde yüksek bedel ödediği bir “kusursuz fırtına” içinde buldu kendini. Uzman uyarıyor : “daha ocak var”. Küçük tedarikçiler batabilir. Piyasa serbest olsa olmazdı

5 Avrupa ülkesi etkin CO2 fiyatını inceleyecek veya uygulayacak. Almanlar, iklim meşalesi Merkel’den Macron’a geçti yazmış. İngiliz araştırmasına göre en çok Almanlar(%44) iklim değişikliğinden korkuyorlar. Alman şebeke planı ilk defa ulusal LNG terminali içeriyor.

Çin eğer geri dönüşüm için plastikleri almazsa -ki yabancı ülke çöplerini almama kararı var-, İngiltere 280,000 ton plastiği nereye gönderecek. 2012’den beri Çin’e 2.7 milyon ton plastik gitmiş.

CSIS raporunda, Asya’daki deniz yolları ihtilaflarının enerji güvenliğine etkisi toplantısı özeti. Asya ithalatı 19 mv/g’den 2030’da 31 mv/g’e çıkacak, gaz da gene bölge içi hareket var.

Grafikler

CSIS’in EIA’dan aldığı Malacca geçişi petrol akışı 2011 yılına ait.

 

12 Aralık 2017

AB gaz piyasası karıştı, Fransa’da nükleerler, Baumgarten da patlama, İngiltere’de FPS boru hattı sorunları ile gaz fiyatları çok oynak biz zemine geldi. Rusya küresel LNG pazarında %15-20 pay hedefliyor. Batıdaki iklim değişikliğinde bayrağı Macron mu devralıyor. Glencore’un yatırımcı sunumu günün kesinlikle bakılması gerekeni. Çin’de temiz hava için doğalgaz kış ile fiyatları sıçrattı. Platts FOB Fujairah’ı neden başlattı? Ortadoğuda petrol ürünleri Singapura göre fiyatlanıyordu. Küresel ısınma kuzey ve orta enlemlerde rüzgar gücünü azaltabilir.

Özetler

AB gaz piyasası karıştı, İngiltere’de Forties sorunundan dolayı 8 yıldaki en yüksek artışı gördü, Londra kar yağışlı, TS ile 11:00’de de Baumgarten(Avrupa talebinin 10’da 1i geçiyor) da kompresör istasyonu patladı.

Kore ve Tayland para birimleri değer kazanınca rafineriler için alım maliyetleri düşmüş oluyor, marjlar iyileşiyor.

Küresel ısınma dünyada hava akımlarının yönü yani rüzgardan elektrik üretimlerini değiştirebilir. Kuzey ve orta enlemlerde rüzgarlar azalacak, güney yarımkürede artacak. Zalımsın küresel ısınma

Tarihsel olarak Ortadoğudaki rafine ürünler, Asya’daki ticaret hub’ı Singapura göre belirleniyor. Platts FOB Arab Gulf, Singapur’dan taşıma netback ile elde ediliyor. Platts’da 2016’da FOB Fujairah’ı başlatttı. Niye Fujairah burada?

Rusya’nın hedefi küresel LNG pazarında %15-20 pay, Novatek’in CEOsuna göre.

(Nature Makale özeti) Sahra altı Afrika’da 3 nehir havzası önemli Mavi Nil, Üst Beyaz Nil ve Zambezi, buradaki yağmur değişkenliği de El Nino güney osilasyonu ile ilişkili. Bölgeler arasındaki ilişki ise düşük. Yani tüm bir havzada elektrik üretimi yağışlara ve kuraklığa bağlı

Dünya Bankası petrol ve gaz üretim (upstream) aktivitelerini 2019’dan sonra desteklemeyecek. Amaaaa parantez içi, en yoksul ülkelerde gaz projelerine ayrıcalık yapılabilir.

Glencore’un yatırımcı bülteni çok önemli, bakır, nikel fiyatlarının artmasını, kömür fiyatlarının yükselmesini ama marjın daralması (s18), çinko fiyatlarının da artışı bekleniyor. 2030’a metal ihtiyacı s(22) çok iyi. Slayt 26’da da metallerdeki EBITDA’larına bir bakın bence

Fransa’nın kuzeyinde kar sebebiyle 120,000 hane etkilendi.

Dün VW’nin dizelin vergi avantajı kaldırılmasına Alman hükümetinden destek gelmedi. Temel motivasyon, milyonlarca dizel araç sürücüsünü zarara uğratmak.

FT’nin Aramco değerlemesinin güncellenmiş hali iyi. Eğer 216 milyar varil rezervi(doğalgaz 49 milyar varil petrole denk) 2 trilton $ tahmini piyasa değerine göre varil başı 6.47$. Eğer nakit akışından giderse %5’i 42 milyar $. Yani Aramco 900 milyon$ ile 1.1 milyar $.

Batı da iklim değişikliğinin yeni lideri Macron mu olacak? Bugün Paris’teki zirvede finansman önemli olacak gibi, Fransızlar karbon fiyatı ve bunun 3 katına çıkarılması konusunu konuşabilir. “Make Our Planet Great Again” programı ile 13’ü ABDli 18 bilim adamına hibe berecekler.

Brent 65$ üzerine çıktı, İngiltere gaz fiyatlarını etkiledi. Sebebi Aberdeen, İskoçya yakınındaki boruda kıl kadar çatlak. Tüm FPS – Forties Pipeline System kapatıldı. 400,000 v/g Forties ham petrolü etkileniyor. Haftalarca sürer deniyor, kimse 7 yıldır bu kadar uzun kapatılma hatırlamıyor.

Grafikler

Glencore sunumundan elektrikli araçların ve sistemin metal ihtiyacı(s22 – Glencore)

FBS boru sisteminde çatlak ve ardından Baumgarten patlaması İngiltere gaz fiyatlarını uçurdu (Bloomberg)

Temiz hava mı istiyorsun, 58 milyar $ (Bloomberg)

11 Aralık 2017

Vaclav Smil’den “Energy and Civilization”’ı okunmalı… The Nitrate King adlı tarihsel kitabı tavsiye etmem. “The Limits of the Market” 3.bölüme kadar kolay okunurlardan. Smil’in kitabı açık ara en iyisi. Bugün için Snam’ın doğalgaz ve Trafigura’nın 2017 raporu önemli veriler içeriyor. Mesela Çin’deki klima talebinin dünya bakır talebinin %5-10’una denk geldiğini ilk defa okudum. CO2’i su ile bazı kayalara basınca 2 senede mineralleşiyor. Çin’de konutlara gaz yetirmek için sanayi ve petrokimyadan kesintiler geliyor. VW rakiplerini şok etti : dizelin vergi avantajı bitmeli mesajı…Bu hafta aylık OPEC ve IEA petrol raporları var.

Özetler

Bu hafta çarşamba OPEC aylık raporu, perşembe IEA aylık petrol raporu var. Gerisi standart: Salı API petrol, Çarşamba EIA petrol ve benzin stokları, Cuma Baker Hughes.

4 trilyon $’ı yöneten fon yöneticilerine yazılan raporda, 5-10 yıla kadar et vergisi kaçınılmaz dendi. “Günah vergisi” tütün,emisyon, şeker gibi ete de gelebilir. “Küresel canlı hayvan sektörünün çevresel etkisini azaltmak için devlet müdahalesi görme ihtimalimiz yüksek”

Dominik, Porto Riko, Jamaika, Panama ve diğer Karayip adalarında LNG talebi raporu. Dominik 2003, Porto Rico 2012’den beri LNG terminaline sahip. Panama’da 2018-2019’da terminali devreye alacak. Dominik hub olursa, (s18)’de genel bir dağıtım haritası var.

Çin’de konutlara gaz için, petro kimya ve diğer sanayi sektörlerine verilen gaz ciddi oranda azaltılacak. Çin devlet şirketi CNPC bugün web sitesinden duyurdu. Çin’de günlük 40 milyon m3 gaz açığı bekleniyor.

VW’nin CEO’su Müller, dizelin vergi avantajını kaybetmesi gerektiğini söyledi. Fraunhofer’e göre açık deniz rüzgar, 2013’te 340 gün üretim yaparken geçen sene 363 gün üretim yaptı. Avrupa Komisyonu’da 11 üye ülkedeki 42 bölge için “Kömür bölgelerinin geçişi” platformu açtı.

Trafigura’nın 2016’dan 2017’ye petrol ve ürünleri ticareti 205 mton’dan 256 mton’a çıkmış. Yani 4.74 mv/g’den ~6 mv/g. Brüt kar marjı %1.6. 2025 sonrası kobalt ve nikel talebine vurgu var. Çin’in klima talebi dünyadaki bakır talebinin %5-10’una denk geliyor.

Normalde ABD’de yıl bitmeden, rafineriler stokları Cushing’e ve diğer alanlara park ederek, daha az vergi ödemeye çalışıyorlardır. Keystone çalışmadığı için bu sene zor. Brezilya’da 2.8 mv/g üretmesi beklenirken 2.63 mv/g ekim üretimine sahip.

Araştırmaya göre güneş, rüzgar ve nükleer, “inanılmaz düşük” karbon ayakizine sahip. Kömür santralinin imalat ve kurulması tüm enerji üretiminin %11’ine, nükleer %5’ine, rüzgar %2, güneş %4’üne mal oluyor. Yani karbon borcu rüzgar ve güneşte en düşük

2016’da İzlanda’da keşfedildiğine göre, soğumuş lav kayalarından Samail Ophiolite’de su ile CO2 basıldığında 2 yıl içinde mineralleştirerek karbon dioksiti taşınabilir katı yapıyor. Beklentilerin 5 kat hızında.

2009’da Çin’in güneyindeki Shenzen şehri ilk elektrikli otobüsleri kullanıma başladı. Bu sene mayısta 14500 tanesi yollardaydı. Bu rakam ABD’deki 4 şehir ve Torontonun toplam otobüs filosundan fazla. Çin’deki otobüsler toplam 15+GWh pil kapasitesine sahip. Küresel EV kadar.

Panama kanalının yeni hattından 24 saatte 8 gemi geçiyor, 2019’da 10’a çıkacak. ABD-Asya LNG gemileri kanaldan geçerse 11 gün kısaltıyor. Ama günde en fazla 1 LNG gemisi geçiyor. En büyük Neopanamax geçişte 1.2 milyon $, 170,000 m3 LNG gemisi 460,000$ ödüyor.

ABD’de EPA (Çevre Koruma Ajansı), daha önceki başkanlar döneminine göre daha az ceza yazıyor, düzeltme istiyor.

Grafik

Petrol üretim sıkıntıları son 2 senenin en düşüğünde (GS)

8 Aralık Cuma

Özetler

Çin petrol ithalat verisi petrolü sıçrattı. Yıldan yıla ilk 11 ayda %12 artış oldu. Bu yıl ABD’yi en büyük petrol ithalatçısı olarak geçer.

(Nature Energy Editoryal) Kış geliyor. En çok ölüm kışın oluyor, dünya sağlık örgütü yaşanılan odanın 21 diğer odaların minimum 18C olması gerektiğin söylüyor. İngiltere enerji değil yakıt yoksulluğu tanımlıyor. Gelirin %10’unu aşarsa yakıt yoksulusun deniyordu, simdi değişti.

FPSO ( Floating production storage and offloading unit), Brezilya’da Libra petrol sahasından 50,000 v/g üretime başlıyor. Lula ve Campos’ta da 150,000 v/g bekleniyor. Brezilya’da 2018 ilk çeyrek 160,000v/g, 2018’in kalanında da 450,000 v/g yeni üretim bekleniyor.

ABD ham petrol üretimi sene başındaki 8.8 mv/g’den 9.7 mv/g’e geçen hafta ulaştı. Fakat MIT raporunun etkileri devam ediyor. Iki sebepten şeyl daha yüksek artamayabilir, finansman şeylden beklediği getiriyi alamıyor, teknolojik verimlilik ve üretim beklenildiği kadar yüksek değil.

Malawi’de Shire nehrinde su kritik seviyeye düşünce, elektrik üretimi feci etkilendi. Ülkenin %98 üretimi 300 MW bu nehirden üretiliyor. Malawi’de 17 milyon insanın sadece %8’inin elektriğe erişimi var.

Nijerya major petrol üreticileri ile 5 milyar $’a varan ön satım (parayı önden alacak-üretimi arkadan gönderecek). 70,000 v/g 5-7 yıl indirimli petrol. Glencore, Vitol ve Trafigura ile ortaklık arıyor. Nijerya’da başkan Muhammadu Buhari 2018’de 28 milyar$ bütçe kesintisi önerdi.

Nature’ın Energy Transitions serisi çok iyi. 1533’de 8.Henry 6 hanımından ilkini boşayıp Katolik kilisesinden ayrılınca, kilise varlıklarını devletleştirmesi, kuzey İngiltere’nin kömür alanlarını kullanıma açtı.

Avustralya’da 109 milyar $ geliri olan 81 şirketin büyük çoğunluğu sıfır vergi ödüyor. Liste başı Glencore, Viva, Energyaustralia, Exxonmobil, BG International, Mitsubishi.

Meksika’da bugün ki Nobilis Maximino alanının ihalesi, ilgisizlikten ertelendi.

Grafikler

Büyük petrol tacirlerinin hacimleri (EnergyFuse)

İngiltere ve Fransa gaz ve petrol talebinin sıcaklığa göre değişimi(ICIS)

7 Aralık 2017

Jeopolitik risk olmazsa, petrol fiyatları Şubat’a kadar düşüşü devam ettirir gibi, Venezüella en büyük belirsizlik. Evini bitcoin madenciliği için kullandığı bilgisayarla ısıtan adamın haberi komikti. En başarılı iklim değişikliği modelleri daha çok ısınma bekliyor ama modellerde büyük belirsizlik bulutlanma. JERA gibi doğalgaz da toplum alım birlikleri vardı, güneşte de Hindistan merkezli ISA var ve yakında 3 ülkedeki çiftçiler için toplu güneş sulama sistemi alacak. Cheniere, OMV ile anlaştı. LNG piyasası Çin’i takip ediyor, sene sonunda en büyük 2. LNG ithalatçısı olacak olan Çin kömür yasaklarını gevşetti, 2 LNG tankerini depolama için kiraladı. Kış İtalya’ya geldi, 3 seviyeli gaz uyarı sistemi 1. Seviyede. VW’nin çalışanına ABD’den 7 yıl hapis. Mobilite meydan savaşları tam gaz, pardon watt.

Özetler

Merkezi Hindistan’da olan 19 hükümetin imzaladığı “International Solar Alliance” üyelerine birlikte yapılan ihalelerle ucuza güneş ve finansman sağlamayı hedefliyor. İlk ihaleyi 300,000 güneş enerjili pompa için yapacak.

En başarılı iklim değişikliği modelleri beklenenden daha çok ısınma bekliyor, bu da daha çok yağmur, ısı dalgaları demek. Modellerde yalnız bulutların oluşturacağı belirsizliğe de değinilmiş. Çünkü bulutlar güneşten gelen aydınlatmayı da yansıtıyor.

Çinli CNOOC, 10 milyon $ ile iki tane tanker kiraladı, LNG depolayacak. Bu sistem FSU, Kış için günlüğü 40.000$’a kıralamış. LNG fiyatları Asya’da 10$/mmbtu’yu gördü. Yıl sonuna kadar Çin, Koreyi geçerek 2.büyük LNG ithalatçısı olacak.

Çin’in dönüşümlü kağıt atıklarının yarısı ABD’den geliyor. Çin hersene 8 milyon ton “mixed”-dönüşümlü kağıt alıyor. Hava kirliliği ile tesisleri kapatınca, atık talebi düştü.

Bitcoin madenciliği için evet geniş tertibat kurmuş olanlar, kışın evlerini bilgsayarların ısısı ile ısıtıyor. Para yakıyorlar yani. ABD’deki adam iki tane bitcoin iki tane Ethereum madenciliği için makine çalıştırıyor. Her makine 1.4kW/saat, elektrik faturası 450$. Isıtıcı kullansa 200$ olacak

Hindistan’daki pamuk hasatındaki kurtçuk problemi dünyada pamuk fiyatlarını arttırdı.

ABD’li Cheniere energy, Avusturyalı OMV ile Avrupa’ya LNG kargoları için çok yıllı anlaşmayı garantiledi. Cheniere 2015’te EDF ile yapmıştı. Cheniere şu anda ABD’nin tek LNG ithalatçısı

Çin’de gaz fiyatları artınca, devlet vatandaşların evlerinde kömür yakmalarını engelleyen politikadan vazgeçti. Kuzey Çin’i etkiliyor bu gaz-kömür kararları.

İtalya’da şebeke operatörü Snam, soğuk kış öncesi uyarı-öncesi(pre alert) duruma geçti, PSV spot fiyatları %22 arttı. Soğuk havalar için Snam’ın 3 seviyesi var. “Pre-alert”, “state of alarm” ve “emergency”. Kuzey İtalya’yı soğuk vurunca, konut-dağıtım 209 mcm, elektrik 94 mcm’i vurmuş

VW’nin ABD’deki üst düzey yöneticisi Alman vatandaşı Oliver Schmidt’e 7 yıl hapis, 400,000$’da ceza. Federal hükümeti yanıltmak ve Temiz hava kanununa aykırı faaliyet. Schmidt Almanya’dan tatil için ABD’de gelmiş, Ocak’ta tutuklanmış. “ABD tüketicini yanıltan ana aktör”

ABD’deki 150 milyon elektrik tüketicisinin neredeyse yarısının(71 milyon) akıllı sayacı var. AMR ve AMI, yani gelişmiş sayaç altyapısı çift taraflı, eski AMR – otomatik sayaç okuma tek taraflı ve eski.

Grafikler

Soğuklar İtalya’yı vurunca( Platts)

Çin LNG ithalatında Kore’yi geçiyor (Bloomberg)

6 Aralık 2017

EPH, Avrupa’da kömür-linyit yatırımlarını alan Çek şirket, hissedarları bilinmiyor. Karbon fiyatı biraz hareketli ama yükselir diye bekleniyor. EPRI’ye göre güneş panelleri de kuş öldürüyor : “göl etkisi”. Almanya’da dizel araç satışları %17 düştü(geçen sene aynı dönem). ABD Adalet Bakanlığı iklim değişikliği bilim adamlarına “nekadar emin, ne kadar kesin” soruları ile hükümetin fosil tabanlı politik hamlelerine politik altlık arıyor. Venezüella’da PDVSA batarsa tanker piyasasına etkisi. Ortalama elektrikli araba menzil ve verimliliği arttı.

Özetler

Koreli KEPCO, Toshiba’nın nükleer bölümünün(NuGen) satışı için tercih edilen alıcı olarak adlandırıldı. NuGen, İngiltere’de de santral yapmayı planladığından, Kepco’ya yeni pazar da açar.

EPH’ı bilmeyenler, çevreci-kritik kaynaklardan buradan bakabilir. Bir duyumu varmış gibi Avrupada linyit-kömür yatırımlarını satın alıyor. Hissedarları açıklanmıyor, Çek firması.

Suudi Arabistan ve Irak enerji alanında 18 mutabakat zaptı imzaladı. Bu kadar…

Lityum pillerde iki fiyat var, bir paket fiyatı (mikroişlemci-soğutucu vs) 209$/kWh, bir de hücre fiyatı o da 140$(dün FT verdi bulamadım, siz kontrol edin). Geçen seneye göre pil fiyatları %24 düşmüş.

Ortalama elektrikli araba menzili 2012’de 96 milden, 2017’de 140 mile çıktı. Verimlilikte benzin eşdeğeri olarak (mpge) 2012’de 99’dan 2017’de 111’e çıktı.

Asya kalkıma bankası(ADB), Bangladeş’te LNG terminal ve 750 MW elektrik santraline 583 milyon$ krediyi onayladı. Toplam proje 1 milyar $.

Dün karbon fiyat gelecek kontratları %10 artarak 6.5€/ton olmuştu. Sonra da 6.92€/ton’a çıktı geri düştü. Sebebi Almanya ve Fransa’nın AB karbon piyasa reformu yapacağı. Bir trader Fransız nükleer santral durumunu inceliyormuş, yeniden bakım/inceleme olur diye.

Almanya’da geçen seneye göre yeni dizel araba satışı %17 düştü. Tüm satışların %34’ü dizel, %62si benzin. Bu da CO2 emisyonlarını arttırıyor. Elektrik üreticileri 7 GW kömür kapanmadan önce stres testi istedi. 2016’da gaz dan elektrik de %38 artmış.

Venezüella PDVSA batarsa petrol tanker piyasası nasıl etkilenir? Eğer yatırımcıya borcu varsa, petrol kargolarına el koymak çok zor. Zaten petrolü Çin, ABD, Hindistan’daki rafinerilere teknik zorluktan(ağır) dolayı gönderebiliyor. Çin’in PDVSA’dan ithalatı geçen seneye göre %7 artmış.

CSIS’e göre, yüksek fiyatlarda Rusya’daki vergi rejimi sebebiyle üreticiler hacimi arttırmak zorunda, diğer taraftan şeyl daha ne kadar dayanıklı ve OPEC’in çıkış stratejisi ne?

Estonya, daha önce “550 önerisi” olarak bilinen öneriyi gündemden çıkardı. Üretim emisyonu 550 gr CO2/kWh altındaki santraller kapasite ödemesi alacaktı. AB’deki kömür santrallerinin 5’te 1’inin ömrü 40-50 sene uzadı. Bir de 2 ay önceki açıklamayı okuyun.

Güneş panelleri de kuş öldürüyor… Göl etkisi, kuşların panelleri su birikintisi sanıp sert çarpmaları sonucu ölümcül olabiliyor.

Habere göre ABD adalet bakanlığı, bilim adamları ile biraraya gelerek iklim değişikliğine karşı harekete geçmemenin hukuki temelini araştırıyor. “Ne kadar kesin, ne kadar eminsiniz”

AB’de 50 milyon insan enerji yoksulluğu seviyesinde.İstatistikler “Avrupa Enerji yoksulluğu gözlemcisi” tarafından yayınlanacak.

(Rapor) EPRI, Enerji sektöründe kayıtzinciri (blockchain) transaktif enerji demek “güç sisteminde enerji değişimi ve akışını kontrol için ekonomik ve kontrol teknikleri”. Kayıtzinciri sayaçta, mobil ödemede, yeni hizmetlerde, akıllı kontratlarda kullanılıyor.

Grafik

AB’de kömür madenciliğindeki istihdam (Bruegel)

5 Aralık 2017

Çin’in dünyanın ilk elektrikl kargo gemisi ile kömür taşıması ilginç bir tezat Oxford Energy’nin “ehveni şer fosil yakıt” doğalgaz raporunda iyi politika ikilemleri var. 2016’da ABD’de ilk defa elektrik emisyonları ulaştırma emisyonları seviyesine mi düştü, yoksa ulaştırma mı elektrik seviyesine çıktı? İklim değişikliği senaryolarında negatif emisyonlar sağlanmaz ise daha çok düşüşe ihtiyaç var. Brent finansal kontrat hacimleri rekorda, Bitcoin’de açığa satış finansal kontratları başlayacak. EOn karbon taban fiyatı isterken, Bruegel düşünce kuruluşu da kömürü kapatmak için yılda 150 milyon € yeter demiş. Çin’de kış ile doğalgaz yönetimi başlıyor.

Özetler

Çin dünyanın ilk elektrikli kargo gemisi ile 2300 ton kömür taşıyarak bir tezata da imza attı. 2 saat şarj ile 50 mil gidiyor.

EON’un başı Teyssen, bir ton CO2 fiyatının en az 25-30€ olması gerektiğini söyledi. Fransız Macron’un önerisi desteklenmeli ve Avrupa’da karbon taban fiyatı olmalı da demiş. Alman otomotiv lobicisi Wissman, bugün dizele savaş açanlar yarın elektrikliliere de savaş açar demiş

Geçen cuma Nymex ve ICE’daki toplam Brent kontrat net büyüklüğü (uzun -kısa) 989.9 milyon varil olmuş. Long (alım) 1.07 milyar varil, satış 113 milyon varil. Petrol ürünlerinde de 50 milyon kısa posizyondan 170 milyon uzun pozisyona geçildi.

Endonezya 5900kcal/kg kömür, neredeyse Avustralya 5500kcal/kg’a yakın. Arada fiyat farkı 3.5 $’a düştü ama Çin’in Endonezya’yı tercih etmesi etkili. Kömür fiyatları düşüşte

Net Power’ın Texas’taki 50MW(150 milyon $) santrali saf oksijenle gazı yakıyor. Saf CO2’de boru hattı ile gönderiyor. Sıfır emisyonlu gibi oluyor. Havada oksiyeni ayırdığı için %10, CO2’yı çıkışta süper kritiğe çevirdiği için de %10 verim kaybı var.

AB kömürden çıkış için ülkelere para versin. En çok Polonya’da 100,000 kişi istihdam ediliyor. Yılda 150 milyon €’ya kömür madencilik bölgeleri desteklenir, AB bütçesinin de %0.1

Ehveni şer fosil yakıt” doğalgaz, 8$/mmbtu üzerinde rekabetçi olmaz. Düşük gelirli ülkelerde de 6$/mmbtu altında olmalı. Yenilenebilire destek yakıtı-elektrik üretimi de olmaz. Yakılamaz mı(karbon düzenlemeleri), katlanılamaz(maliyet mi), rekabet edemez mi

(Nature Makale) Negatif emisyonlar CO2 emisyonlarının atmosferden de azaltımı(çekilmesi diyelim) anlamına geliyor. İklim senaryolarından 2010’a göre %40-60 azaltım deniyor ama bu senaryolardaki negatif emisyonlu süreçler olmaz ise bu %60-75.

ABD’de 1978’den beri elektrik emisyonları ulaştırma emisyonlarının hep üzerinde olmuş. 2016 elektrik emisyonlarının ulaştırma emisyonlarının altına düştüğü yıl oldu. Cüneyt Kazokoglu : “Ulaştırmada 1973’ten beri toplam ABD mil +140%, emisyonlar +40%” verimlilik iş başında

Çin’in kış ile birlikte artan LNG talebi iç piyasa fiyatlarını arttırmıştı. LNG fiyatları da arttı. Çin’in üretimi de %15.4, Orta Asya’dan ithalat %5.9, LNG ithalatı %48.9 artmış. Kuzey (yarımküre) kışı için ilk LNG darlığını görebiliriz demiş.

Ford Çin’de 2025’e kadar 50 yeni araç piyasaya sunacak 15’i elektrikli

BMW, Alman medyası ve çevrecileri tarafından 320d modelinde 120km/s hızlarda gaz filtre sisteminin kapandığı iddiasını reddetti.

Bitcoin’de açığa satış ileri vadeli kontrat başlıyor. Koruma fonları, spekülasyona hazır

First Solar’un “Series 4” paneller,, verimilik %17, 122 Watt’tı, Series 6 420 watt, daha yüksek verimlilik, üretim maliyeti de 25 cent/watt civarı. 3.çeyrekte 4.5 GW yeni sipariş almış, toplam sipariş 7.4 GW.

Novatek, Yamal LNG’de 5.5 mtpalık ilk tesisi açtı, ilk kargo 8 ARalık 2017, Arc7 buz-sınıfı LNG tankeri “Christophe de Margerie” ile ithalata başlıyor.

Grafik

Petrol ve ürünlerinde uzun pozisyonların kısa pozisyonlara oranları(Bloomberg)

Çin’in LNG ithalatı ve spot fiyatlar (Reuters)

Venezüella’nın petrol ve ürünleri ticareti(CSIS)